ภัยพิบัติ

• การจัดการภัยพิบัติที่ขาดความเข้าใจ: แม้รัฐจะมีกลไกการจัดการภัยพิบัติตามแผนป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยแห่งชาติ แต่การปฏิบัติงานจริง กลับดำเนินการแบบขาดความเข้าใจ และไม่เป็นไปตามกลไกของแผนที่ถูกวางไว้ การจัดการภัยพิบัติที่ผ่านมาถูกจัดการด้วยความสับสน และใช้กฎหมายที่ซ้ำซ้อน ทำให้เกิดปัญหาผู้บัญชาการเหตุการณ์หลายคน และยังเน้นการสั่งการจากส่วนกลาง ทำให้ท้องถิ่นขาดทรัพยากรในการจัดการภัยระดับพื้นที่ ขณะที่กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) ยังไม่สามารถทำหน้าที่เป็นหน่วยงานบัญชาการหลักได้อย่างเต็มศักยภาพ งบประมาณส่วนใหญ่ของประเทศจากทุกหน่วยงานยังลงไปที่การก่อสร้างเพื่อซ่อมแซม (Hard Infrastructure) มากกว่าการลงทุนในระบบเตือนภัยและการจัดการโดยชุมชน อีกทั้งการจัดสรรงบประมาณยังไม่ได้คำนึงถึงการลดความเสี่ยงภัยพิบัติอีกด้วย
• การแจ้งเตือนที่ "บอกให้รู้" แต่ "ไม่บอกให้รอด": แม้จะมีระบบ การส่งข้อความแจ้งเตือนภัยผ่านหน้าจอโทรศัพท์มือถือ (Cell Broadcast) แต่ส่วนใหญ่ยังเป็นเพียง "Informational Alert" (แจ้งข่าวสาร) ยังขาด "Emergency Alert" (การเตือนภัยฉุกเฉิน) ที่ระบุเวลา สถานที่ และแนวทางปฏิบัติที่ชัดเจน ทำให้ประชาชนอพยพไม่ทันเวลา อีกทั้งยังขาดการแจ้งเตือนด้วยระบบอื่น ๆ ให้เต็มศักยภาพ ทั้งในส่วนของ หอเตือนภัย วิทยุ และโทรทัศน์
• การบัญชาการที่ล่าช้าและระบบข้อมูลที่แยกส่วน: เมื่อเกิดเหตุจริง การตั้งศูนย์บัญชาการมักเกิดขึ้น "หลังเกิดภัย" ไม่ใช่ "ทันทีที่คาดว่าจะเกิดภัย" ตามที่ระบุไว้ใน พ.ร.บ.ป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย พ.ศ. 2550 นอกจากนี้ การบัญชาการเหตุการณ์ยังขาดระบบฐานข้อมูลกลางในการระบุพิกัดผู้ขอความช่วยเหลือ เพื่อปฏิบัติการร่วมกับทีมกู้ภัยและมูลนิธิต่าง ๆ ทำให้การช่วยเหลือซ้ำซ้อนและตกหล่น
• ระบบเยียวยาที่ล้าสมัยและล่าช้า: การชดเชยความเสียหายยังพึ่งพาระบบเอกสารและการทำประชาคมหมู่บ้าน ซึ่งใช้เวลานานและเสี่ยงต่อการตกหล่น แทนที่จะใช้เทคโนโลยีภาพถ่ายดาวเทียมในการยืนยันพื้นที่เสียหายเพื่อโอนเงินเข้าบัญชีประชาชนโดยตรง แม้ระเบียบเปิดช่องให้จังหวัดออกแบบเกณฑ์เพิ่มเติมได้ แต่แทบไม่ถูกนำมาใช้ เพราะไม่ได้มีการเปิดช่องให้ท้องถิ่น รวมถึงภาคประชาชนมีส่วนร่วมในการแสดงความเห็น
• ปัญหาความล่าช้าของการวิเคราะห์ข้อมูล ในการแจ้งเตือนแผ่นดินไหว ที่ปัจจุบันกรมอุตุฯต้องใช้เวลาถึง 4-10 นาทีหลังเกิดเหตุในการแจ้งเตือนภัยให้กับประชาชน
• ปัญหาเชิงระบบที่เกิดขึ้นในปัจจุบัน เช่น การขาดความต่อเนื่องของประกันภัย/ การไม่สามารถต่อทะเบียนรถยนต์ที่มีการดัดแปลงเพื่อใช้ในภารกิจด้านการจัดการภัยพิบัติของมูลนิธิหรืออาสาสมัคร
• ปัญหาที่ปัจจุบันอปพร.ต้องทำงานมากกว่า 8 ชั่วโมงถึงจะได้ค่าตอบแทน 300 บาท หากไม่ใช่อปพร. ต้องใช้ระเบียบฯค่าเดินทางมาเป็นค่าตอบแทน ที่ต้องทำงานมากกว่า 12 ชั่วโมง ถึงจะได้ค่าตอบแทน 240 บาท

• ปฏิรูป ปภ.: ปรับโครงสร้างการทำงานกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย
• จัดทำแผนที่ระบุความเสี่ยงรายพื้นที่ (ไม่ใช่แค่แผนที่แสดงภัย)
• ส่งเสริมให้ชุมชนสามารถจัดการภัยพิบัติ
• แก้ไขพ.ร.บ.ป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย พร้อมตรวจสอบการปฏิบัติงานจริงทั้งหมดของภัยแต่ละระดับตามแผนป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยแห่งชาติ ปี 2565-2570
• ยกร่างแผนแม่บทฉบับใหม่ปี 2571-2575
• กำหนดตัวชี้วัดระยะยาว
• รื้อระบบการเตือนภัย: กำหนดอำนาจและขั้นตอนของการเตือนภัยทุกประเภท
• เปลี่ยนระบบการแจ้งเตือนแผ่นดินไหวจากปัจจุบันที่ต้องใช้เวลา 4-10 นาที มาเป็นระบบ Integrated Primary seismic waves
• นำค่าพยากรณ์ปริมาณน้ำฝนสะสมมาจำลอง (simulation) เพื่อคาดการณ์พื้นที่ที่จะได้รับผลกระทบพร้อมระดับการท่วมของน้ำให้ประชาชนล่วงหน้า
• พัฒนาระบบรับข้อมูลการแจ้งเตือนโดยภาคประชาชนโดยให้มีการสะสมคะแนนนักแจ้งเตือนภาคประชาชนด้วย
• ออกเป็นมติของคณะกรรมการบริหารระบบเตือนภัยพิบัติแห่งชาติ
• กระจายอำนาจเตือนภัย: กำหนดอำนาจท้องถิ่นและชุมชนแจ้งเตือนแบบ Emergency alert
• จัดเตรียมและตรวจสอบความพร้อมของศูนย์อพยพในพื้นที่เสี่ยงตามวงรอบ ก่อนเข้าช่วงฤดูกาลเสี่ยงภัย
• ตั้งศูนย์บัญชาการตามระดับภัย ไม่ว่าจะเป็นระดับท้องถิ่น ไปจนถึงระดับชาติ
• ดำเนินการด้วย ระบบ Single Command จากผู้บัญชาการเหตุการณ์แบ่งตามระดับภัย
• ยกระดับภารกิจของกระทรวงอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องการช่วยเหลือภารกิจภัยพิบัติ เช่น กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมในการจัดทำแผนจัดการขยะในภาวะวิกฤต กระทรวงสาธารณสุขในการยกระดับการช่วยเหลือเคสเร่งด่วนทางอากาศ และทีมช่วยเหลือเยียวยาจิตใจผู้ประสบภาวะวิกฤต (MCATT) กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ในการเตรียมอาหารบรรจุภัณฑ์พร้อมทานสำหรับภาวะวิกฤต หรือ การกำหนดกลไกการบัญชาการภัยพิบัติของกระทรวงกลาโหม ให้ตรงกับแผนป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยแห่งชาติ
• จัดทำแพลตฟอร์มระบบบัญชาการที่สามารถระบุพิกัดพื้นที่ประสบภัย พิกัดผู้ขอความช่วยเหลือ จับคู่กับทีมกู้ภัย และติดตามผลการช่วยเหลือได้
• เปิดระบบฐานข้อมูลกลางให้มูลนิธิและอาสาสมัครลงทะเบียนล่วงหน้า
• เชื่อมโยงฐานข้อมูลดังกล่าวเข้ากับระบบการขอใบอนุญาตต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินงานของมูลนิธิและอาสาสมัคร
• ออกระเบียบปรับค่าตอบแทนให้สมเหตุสมผล
• แก้ไขระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วยเงินทดรองราชการช่วยเหลือผู้ประสบสาธารณภัย พร้อมหลักเกณฑ์การเยียวยาของภัยแต่ละประเภท
• ให้ท้องถิ่นมีบทบาทในการใช้เงินทดรองราชการในส่วนของการ ป้องกัน/ยับยั้ง “ก่อนเกิดเหตุ” และในส่วนของการช่วยเหลือผู้ประสบภัยใน “ขณะเกิดเหตุ” รวมถึงการตัดสินใจออกแบบการใช้เงินทดรองราชการ “นอกเหนือ”หลักเกณฑ์

• ปกป้องการสูญเสียและชีวิตของประชาชน
• ปภ.มีประสิทธิภาพ โดยการปรับตัวชี้วัดอ้างอิงบนฐานความเสี่ยงภัย
• ใช้กำหนดงบประมาณตามระดับความเสี่ยงจริง แก้ปัญหามือใครยาวสาวได้สาวเอา
• ชุมชนสามารถจัดการภัยพิบัติได้อย่างเข้มแข็ง (Community Based Disaster Risk Management)
• ยกระดับการจัดการความเสี่ยงภัยพิบัติของไทยให้เท่าทันโลก
• แก้ไขปัญหาความล่าช้าของการวิเคราะห์ข้อมูล
• ระบบ Integrated Primary seismic waves ที่สามารถแจ้งเตือนแผ่นดินไหวได้ภายใน 1-2 นาทีหลังเกิดเหตุ
• คาดการณ์พื้นที่ที่จะได้รับผลกระทบพร้อมระดับการท่วมของน้ำให้ประชาชนล่วงหน้า
• ปรับเพิ่มระบบการแจ้งเตือนในสภาวะฉุกเฉิน (Emergency Alert) เพื่อใช้ในการเตรียมการและอพยพล่วงหน้าอย่างรวดเร็ว จากเดิมที่มีเพียงการแจ้งเตือนแบบให้ข้อมูล (Informational Alert)
• เพื่อการประสานงานที่สะดวกรวดเร็วเมื่อเกิดเหตุ
• แก้ไขปัญหาเชิงระบบที่เกิดขึ้นในปัจจุบัน เช่น การขาดความต่อเนื่องของประกันภัย/ การไม่สามารถต่อทะเบียนรถยนต์ที่มีการดัดแปลงเพื่อใช้ในภารกิจด้านการจัดการภัยพิบัติของมูลนิธิหรืออาสาสมัคร
• มี ค่าตอบแทนที่สมเหตุสมผล สำหรับ คนจัดการภัยพิบัติ
• ระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วยเงินทดรองราชการช่วยเหลือผู้ประสบสาธารณภัย พร้อมหลักเกณฑ์การเยียวยาของภัยแต่ละประเภท สะท้อนความเป็นจริงและง่ายต่อการเบิกจ่ายมากขึ้น
• เกิดการใช้เงินที่สอดคล้องกับลักษณะเฉพาะของภัยพิบัติในแต่ละพื้นที่ได้อย่างตรงจุดและทันท่วงที (ในกรณีเกินศักยภาพงบประมาณของท้องถิ่นที่ใช้ระเบียบว่าด้วยการช่วยเหลือประชาชนขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น)

• ประชาชน
• ท้องถิ่น
• มูลนิธิและอาสาสมัคร
• อปพร.
• ผู้ประสบภัย

• การปรับตัวให้สามารถดำรงชีวิตอยู่ในโลกที่ร้อนขึ้นอย่างต่อเนื่องนั้นเป็นความท้าทายในระดับท้องถิ่น
• ภาวะโลกร้อนส่งผลให้ความถี่และความรุนแรงของภัยพิบัติเพิ่มสูงขึ้น กระทบต่อชีวิตผู้คนและสร้างความเสียหายทางเศรษฐกิจเป็นวงกว้าง
• ความเสียหายที่เกิดจากภาวะโลกร้อนในประเทศไทยมีรายละเอียดที่น่ากังวล:
• ในช่วงปี พ.ศ. 2543–2562 ประเทศไทยมีดัชนีความเสี่ยงด้านสภาพภูมิอากาศโลก (Global Climate Risk Index) อยู่ใน อันดับที่ 9 ของโลก
• ก่อให้เกิดความเสียหายทางเศรษฐกิจโดยเฉลี่ยสูงถึง 7,719 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ต่อปี หรือคิดเป็น ร้อยละ 0.82 ของ GDP ในช่วงเวลาดังกล่าว
• เกิดเหตุภัยพิบัติจากสภาพภูมิอากาศมากถึง 146 ครั้ง มีผู้เสียชีวิตเฉลี่ยปีละ 138 คน ในช่วงปี พ.ศ. 2543–2562
• ผลกระทบต่อความมั่นคงทางอาหาร:
• หากไม่มีมาตรการรองรับ ภาวะโลกร้อนอาจทำให้ ผลผลิตทางการเกษตรลดลงไม่น้อยกว่าร้อยละ 6 ภายใน 10 ปีข้างหน้า
• พื้นที่เกษตรนอกเขตชลประทานและพื้นที่เพาะปลูกพืชเชิงเดี่ยวจะได้รับผลกระทบมากกว่าพื้นที่อื่น ซึ่งนำไปสู่ความเสี่ยงต่อ ความมั่นคงทางอาหาร ในที่สุด

• ฟื้นฟูป่าต้นน้ำ: ด้วยการปลูกและคุ้มครองป่าต้นน้ำ
• ฟื้นรูปแนวร่องน้ำให้เป็นธรรมชาติ (Meandering): โดยปรับร่องน้ำหลักให้กลับมามีความโค้งตามธรรมชาติ
• กำจัดสิ่งกีดขวางทางน้ำที่ไม่จำเป็น: โดยนำอุปสรรคที่ทำให้การไหลสะดุดออก หรือออกแบบใหม่ให้สอดคล้องกับวิถีทางน้ำตามธรรมชาติ
• ฟื้นฟูพื้นที่ชุ่มน้ำและป่าชายเลน: โดยรักษาและฟื้นฟูพื้นที่ชุ่มน้ำชายฝั่งและป่าชายเลน
• สนับสนุนเกษตรกรปรับเปลี่ยนการเพาะปลูก: ผ่านการให้เงินช่วยเหลือแบบมีเงื่อนไขในการปรับเปลี่ยนแนวทางการเพาะปลูกพืชตามที่รัฐกำหนด เช่น การปลูกข้าวที่ใช้น้ำน้อยลง อาทิ การปลูกข้าวแบบเปียกสลับแห้ง หรือการปลูกพืชด้วยเมล็ดพันธุ์ชนิดที่รัฐวิจัยและส่งเสริม
• ประกันภัยการเกษตรด้วยดัชนีสภาพอากาศ: โดยปรับปรุงกลไกในปัจจุบันที่มีอยู่แล้ว ให้รัฐ อุดหนุนค่าประกันภัยการเกษตร ในลักษณะการร่วมจ่ายกับเกษตรกร
• จัดทำปฏิทินการเพาะปลูกตามข้อมูลภูมิอากาศ: เพื่อให้เกษตรกรเข้าถึงข้อมูลพยากรณ์และปฏิทินเพาะปลูกที่ปรับตามภูมิภาค
• วางผังเมืองให้รองรับความเสี่ยง: เช่น การกำหนดพื้นที่สงวนไว้สำหรับเป็นพื้นที่รับน้ำและพื้นที่สีเขียวให้ชัดเจน รวมไปถึงการกำหนดให้มี ระยะถอยร่นจากลำน้ำ และคงไว้ซึ่งพื้นที่ธรรมชาติริมฝั่งน้ำเป็นข้อบังคับเด็ดขาด
• พัฒนาโครงสร้างพื้นฐานที่ยืดหยุ่น: รองรับภัยพิบัติ ตามแนวคิด Nature-based Solutions (NbS) เช่น การออกแบบพื้นที่สาธารณะให้กักเก็บน้ำชั่วคราวได้
• ทบทวนแผนการบริหารจัดการน้ำใหม่ทั้งระบบ: ทั้งสถานการณ์ปกติ และสถานการณ์อุทกภัย
• ผลักดันร่าง พ.ร.บ.การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ: โดยมีเนื้อหาสำคัญเกี่ยวกับการจัดตั้ง กองทุนการเปลี่ยนผ่านสีเขียว และ กองทุนการปรับตัวและรับมือภัยพิบัติ
• ปรับปรุงกฎหมายและนโยบายให้เอื้อต่อการดำเนินโครงการ NbS
• ประกาศบังคับใช้ระบบทางน้ำตามผังน้ำใน 22 ลุ่มน้ำ (ตาม ม.17(5) และ ม.56 แห่ง พ.ร.บ.ทรัพยากรน้ำ พ.ศ. 2561) ร่วมกับ สทนช. และกรมโยธาธิการและผังเมือง
• เร่งจัดทำข้อกำหนดการใช้ประโยชน์ที่ดิน ที่คำนึงถึงการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศ โดยอาจเริ่มจากพื้นที่เสี่ยงสูงบางแห่ง เช่น EEC
• ปรับปรุงกฎหมายว่าด้วยการเวนคืนที่ดิน: เพื่อให้รัฐสามารถซื้อที่ดินที่มีความเสี่ยงเกิดภัยพิบัติ (เช่น พื้นที่น้ำท่วมซ้ำซาก) ในราคาที่เป็นธรรม
• มาตรการทางการเงิน: ทำ ประกันภัยพื้นที่น้ำท่วม และ การอุดหนุนดอกเบี้ย แก่สถาบันการเงิน

• กลุ่มเปราะบาง เข้าถึงทรัพยากรและงบประมาณในการฟื้นฟูชีวิต
• ลดการพังทลายของดินและเพิ่มการกักเก็บน้ำตามธรรมชาติ
• ชะลอการไหลและลดการกัดเซาะตลิ่ง
• ระบบน้ำ ไหลเป็นธรรมชาติ
• พื้นที่ชุ่มน้ำและป่าชายเลน มีลักษณะเป็นฟองน้ำช่วยชะลอคลื่นและกักเก็บน้ำหลาก
• เกษตรกร ปรับเปลี่ยนแนวทางการเพาะปลูกพืชตามที่รัฐกำหนด (เช่น การปลูกข้าวที่ใช้น้ำน้อยลง)
• เกษตรกร ได้รับอุดหนุนค่าประกันภัยการเกษตร
• เกษตรกร เข้าถึงข้อมูลพยากรณ์และปฏิทินเพาะปลูกที่ปรับตามภูมิภาค
• เกษตรกร ได้รับเงินช่วยเหลือในกรณีเกิดภัยพิบัติ
• เมืองมี พื้นที่รับน้ำและพื้นที่สีเขียว
• เมืองมี ระยะถอยร่นจากลำน้ำ
• เมืองมี พื้นที่ธรรมชาติริมฝั่งน้ำเป็นข้อบังคับเด็ดขาด เพื่อเป็นพื้นที่กันชน
• มี โครงสร้างพื้นฐานที่ยืดหยุ่น รองรับภัยพิบัติ (เช่น การออกแบบพื้นที่สาธารณะให้กักเก็บน้ำชั่วคราวได้)
• สอบทานถึงความจำเป็นของโครงการที่เกี่ยวข้องกับการบริหารจัดการน้ำ
• มี กลไกสำคัญในการช่วยเหลือชุมชน กลุ่มเปราะบาง
• กฎหมายและนโยบาย เอื้อต่อการดำเนินโครงการ NbS
• ระบบทางน้ำตามผังน้ำใน 22 ลุ่มน้ำ ถูกบังคับใช้
• มีข้อกำหนดการใช้ประโยชน์ที่ดิน ที่คำนึงถึงการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศ
• รัฐสามารถซื้อที่ดินที่มีความเสี่ยงเกิดภัยพิบัติ (เช่น พื้นที่น้ำท่วมซ้ำซาก) ในราคาที่เป็นธรรม
• ประชาชนสามารถเข้าถึงเงินกู้ดอกเบี้ยต่ำสำหรับซื้อบ้านในพื้นที่น้ำไม่ท่วม

• กลุ่มเปราะบาง
• เกษตรกร
• ชุมชน

• รัฐ (สำหรับการอุดหนุนค่าประกันภัยการเกษตร)
• รัฐ (สำหรับการอุดหนุนดอกเบี้ยแก่สถาบันการเงิน)
• กองทุนการเปลี่ยนผ่านสีเขียว
• กองทุนการปรับตัวและรับมือภัยพิบัติ

• ภาวะโลกร้อนทำให้ความถี่และความรุนแรงของภัยพิบัติเพิ่มสูงขึ้น ทั้งน้ำท่วมฉับพลัน น้ำป่าไหลหลาก และภัยแล้ง ส่งผลกระทบต่อชีวิตผู้คนและสร้างความเสียหายทางเศรษฐกิจอย่างมีนัยสำคัญ
• แม้ไทยจะมีแผนป้องกันภัยพิบัติ แต่ยังขาดการเชื่อมโยงกับข้อมูลการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศอย่างจริงจัง
• ประสิทธิภาพการรับมือต่ำ: นโยบายรัฐมักให้ความสำคัญกับการลดก๊าซเรือนกระจกมากกว่าการสร้างระบบรับมือภัยพิบัติ ทำให้การเตรียมพร้อมและเผชิญเหตุยังไม่น่าพอใจ
• อปท. ขาดอำนาจและทรัพยากร: องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) ซึ่งเป็นหน่วยงานเผชิญเหตุแรกสุด กลับขาดการสนับสนุนทั้งด้านบุคลากร เครื่องมือ ข้อมูล และแนวทางการปฏิบัติที่ชัดเจน
• การเยียวยาล่าช้า: เมื่อเกิดภัยพิบัติ การเยียวยาและฟื้นฟูทำได้ล่าช้า เนื่องจากกฎระเบียบไม่สอดคล้องกับความเสียหายที่เกิดขึ้นจริง ทำให้ประชาชนต้องสูญเสียทรัพย์สินและผลผลิตทางเศรษฐกิจ

• พรรคประชาชนจะปฏิรูประบบการรับมือภัยพิบัติเป็น 4 มิติหลัก โดยเน้นการสร้างความยืดหยุ่นและการให้อำนาจท้องถิ่น
• จัดทำแผนและกลไกทางการเงินที่ให้ อปท. สามารถเข้าถึงงบประมาณเพื่อใช้ในการรับมือภัยพิบัติได้อย่างทันท่วงที (เช่น ทำแหล่งกักเก็บน้ำ, ปรับปรุงเส้นทางระบายน้ำ)
• เชื่อมโยงแผนเตรียมพร้อมรับมือกับการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศของท้องถิ่นเข้ากับกระบวนการภาครัฐ (เช่น ผังเมือง, การจัดทำรายงาน EIA, การออกแบบอาคาร)
• สนับสนุนการวิจัย (เช่น ระบบเตือนภัยที่มีประสิทธิภาพเพิ่มขึ้น, การออกแบบโครงสร้างพื้นฐานให้พร้อมรับภัยพิบัติด้วยหลักการ Eco-DRR (การลดความเสี่ยงจากภัยพิบัติโดยอาศัยระบบนิเวศ))
• พัฒนาระบบ การประกันภัยพืชผล
• เชื่อมโยงข้อมูลทางอุทกวิทยาและข้อมูลคุณภาพอากาศจากหน่วยงานต่าง ๆ ให้เป็น ระบบข้อมูลเดียวกัน
• ออกแบบระบบเตือนภัยให้ครอบคลุมทุกตำบลตามหลักการ CbDRM (การจัดการความเสี่ยงภัยพิบัติโดยชุมชนเป็นฐาน)
• ติดตั้งและเปิดใช้ระบบเตือนภัยสาธารณะแบบ Cell Broadcast
• พัฒนาช่องทาง Open Chat ของแต่ละท้องถิ่น
• ถ่ายโอนอำนาจให้ท้องถิ่นในการ ประกาศสถานการณ์ภัยพิบัติ
• ตรวจสอบให้แต่ละพื้นที่มีการเตรียม ศูนย์พักพิงและพื้นที่ปลอดภัยมาตรฐานล่วงหน้า (หมู่บ้านละ 1 แห่ง)
• แจ้งแนวทางการเผชิญภัยพิบัติให้ประชาชนทราบล่วงหน้า
• ฝึกซ้อมการบัญชาการเหตุการณ์อย่างจริงจัง
• เปิดโอกาสให้ประชาชนเข้าร่วม (การฝึกซ้อม)
• ออกแบบระบบข้อมูลเพื่อบัญชาการเหตุการณ์ที่สามารถติดตามสถานการณ์และผลการดำเนินงานได้แบบ เรียลไทม์
• เปลี่ยนแนวคิดจากการรอให้เหตุการณ์ผ่านพ้นไปก่อน มาเป็นการ จ่ายค่าชดเชยเยียวยาทันทีที่ประสบเหตุ (เช่น เพื่อใช้ในการอพยพ)
• เข้าไปฟื้นฟูและเยียวยาชุมชนทันที (กรณีการปนเปื้อนสารพิษอุตสาหกรรม)
• นำระบบข้อมูลสารสนเทศยุคใหม่ เช่น ภาพถ่ายจากดาวเทียม มาใช้ในการตรวจสอบและประเมินสถานการณ์ภัยพิบัติ
• ฟื้นฟูสาธารณูปโภคที่เสียหายกลับมาใหม่ให้มีความยืดหยุ่นขึ้น (เช่น ออกแบบระบบท่อแยกน้ำเสียออกจากน้ำฝน, แหล่งน้ำสำรอง)
• กระทรวงสาธารณสุข (กรมอนามัย, กรมควบคุมโรค, กรมสุขภาพจิต) ต้องเข้าไปตรวจทั้งสุขภาพกาย สุขภาพจิต และสุขอนามัยของประชาชนหลังประสบภัยพิบัติ
• กระจายอำนาจและงบประมาณให้ อปท. ในการเตรียมความพร้อมรับมือภัยพิบัติ
• ให้อำนาจและความยืดหยุ่นกับ อปท. ในการประกาศสถานการณ์ภัยพิบัติ และการใช้จ่ายงบประมาณเพื่อรับมือภัยพิบัติ
• พัฒนาศักยภาพบุคลากรท้องถิ่นและชุมชน
• ให้ อปท. จัดทำแผนรับมือภัยพิบัติอย่างจริงจัง
• ปรับเกณฑ์การประกาศภัยพิบัติให้ชัดเจน
• แก้ไขระเบียบกระทรวงการคลัง ว่าด้วยเงินทดรองราชการเพื่อช่วยเหลือผู้ประสบภัยพิบัติกรณีฉุกเฉิน

• *อปท.*มีอำนาจและความยืดหยุ่นในการประกาศสถานการณ์ภัยพิบัติ และการใช้จ่ายงบประมาณเพื่อรับมือภัยพิบัติ
• ระบบเตือนภัยมีประสิทธิภาพเพิ่มขึ้น
• โครงสร้างพื้นฐานพร้อมรับภัยพิบัติ
• มีระบบ การประกันภัยพืชผล
• ข้อมูลทางอุทกวิทยาและข้อมูลคุณภาพอากาศเป็น ระบบข้อมูลเดียวกัน
• ระบบเตือนภัยครอบคลุมทุกตำบล
• ระบบเตือนภัยสาธารณะแบบ Cell Broadcastสามารถส่งคำเตือนผ่านทางโทรศัพท์มือถือทุกกลุ่มที่มีความเสี่ยงได้
• ท้องถิ่นมีอำนาจในการ ประกาศสถานการณ์ภัยพิบัติ
• มีเกณฑ์การประกาศที่ชัดเจน
• มีระเบียบการใช้เงินที่ยืดหยุ่นตามสถานการณ์
• แต่ละพื้นที่มีการเตรียม ศูนย์พักพิงและพื้นที่ปลอดภัยมาตรฐานล่วงหน้า (หมู่บ้านละ 1 แห่ง)
• มีอุปกรณ์ที่เพียงพอ
• ประชาชนทราบแนวทางการเผชิญภัยพิบัติล่วงหน้า
• มีการฝึกซ้อมการบัญชาการเหตุการณ์อย่างจริงจัง
• ระบบข้อมูลเพื่อบัญชาการเหตุการณ์สามารถติดตามสถานการณ์และผลการดำเนินงานได้แบบ เรียลไทม์
• ค่าชดเชยเยียวยาจ่ายทันทีที่ประสบเหตุ
• เงินเยียวยาจ่ายได้อย่างรวดเร็วและทันท่วงที
• สาธารณูปโภคที่เสียหายมีความยืดหยุ่นขึ้น
• สุขภาพกาย สุขภาพจิต และสุขอนามัยของประชาชนได้รับการตรวจหลังประสบภัยพิบัติ
• บุคลากรท้องถิ่นและชุมชนมีศักยภาพเพิ่มขึ้น
• *อปท.*จัดทำแผนรับมือภัยพิบัติอย่างจริงจัง
• เกณฑ์การประกาศภัยพิบัติชัดเจน
• ระเบียบกระทรวงการคลังปรับเกณฑ์การจ่ายค่าชดเชยเยียวยาให้สมเหตุสมผลกับความเสียหายที่เกิดขึ้นจริง

• อปท. (องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น)
• เกษตรกร (จากระบบ การประกันภัยพืชผล)
• ผู้ประสบภัยพิบัติ

• ฝุ่นพิษ PM2.5 ในประเทศไทย โดยเฉพาะพื้นที่ภาคเหนือคือ ไฟป่า ซึ่งเป็นปัญหาเรื้อรังมากว่า 10 ปี
• "งบประมาณ" ที่มักถูกตัดลดอย่างมหาศาล และระเบียบที่ล็อกสเปกจนเจ้าหน้าที่ไม่มีอุปกรณ์ที่ใช้งานได้จริง
• งบประมาณไม่เพียงพอและล่าช้า: ท้องถิ่นที่รับผิดชอบไฟป่าในป่าสงวนมักถูกตัดงบประมาณจากระดับพันล้านเหลือเพียงหลักร้อยล้านบาททั่วประเทศ ทำให้ต้องรอ "งบกลาง" ซึ่งมักจะมาถึงหลังจากไฟดับไปแล้ว
• ขาดแคลนอุปกรณ์และเทคโนโลยี: เจ้าหน้าที่ขาดอุปกรณ์ทุ่นแรงพื้นฐาน เช่น รถมอเตอร์ไซค์วิบาก, เครื่อง AED, และที่สำคัญที่สุดคือ โดรนตรวจจับความร้อน ทำให้หลายครั้งเจ้าหน้าที่ต้องเดินเท้าเข้าป่าลึกอย่างยากลำบากแต่กลับ "หลงพิกัด" เพราะไม่มีข้อมูลที่แม่นยำ
• สวัสดิการย่ำแย่และอุปกรณ์ใช้ไม่ได้จริง: อาสาดับไฟป่าได้รับค่าตอบแทนน้อยนิด รัฐไม่สามารถจัดซื้อประกันชีวิตให้ได้เนื่องจากติดระเบียบ และการบังคับซื้ออุปกรณ์ที่ใช้งานไม่ได้จริง เช่น "ลาโค่" หรือไม้ตบไฟ ในพื้นที่ที่ควรใช้เครื่องเป่าลมหรือโดรน
• ข้อมูลไม่ทันการณ์: ข้อมูลจุดความร้อนจากดาวเทียมที่รายงานเพียง 2 ครั้งต่อวัน ไม่เพียงพอต่อการควบคุมไฟที่ลุกลามอย่างรวดเร็ว

• พัฒนาการใช้ดาวเทียมตรวจจับ Hotspot ให้มีความถี่สูงขึ้น
• ส่งเสริมดาวเทียมขนาดเล็กของไทยเองเพื่อให้ตรวจสอบได้แบบเรียลไทม์
• บูรณาการใช้เฮลิคอปเตอร์และโดรน
• ปรับกฎระเบียบให้เจ้าหน้าที่ใช้โดรนในพื้นที่ภัยพิบัติได้อย่างคล่องตัวโดยไม่ผิดกฎหมาย
• ใช้ระบบดิจิทัลติดตามว่าพื้นที่ไหนมีการชิงเผาหรือจัดการเชื้อเพลิงไปแล้วบ้าง
• แก้ไขระเบียบจัดซื้อจัดจ้างเพื่อให้ท้องถิ่นซื้ออุปกรณ์ที่ "เหมาะกับป่าในพื้นที่"
• จัดสรรงบประมาณให้ อบจ. ทำงานร่วมกับชุมชนในการสร้างแนวกันไฟและเตรียมทีมตอบสนองไว
• ปรับสัญญาจ้างทีมดับไฟป่า: เปลี่ยนแรงงานรายวันเป็นสัญญาจ้าง 3-5 ปี
• รัฐสนับสนุนงบประมาณซื้อประกันชีวิตและอุบัติเหตุให้เจ้าหน้าที่และอาสาสมัครทุกคน
• จัดหา GPS และวิทยุสื่อสารที่ใช้งานได้แม้อยู่ในจุดอับสัญญาณ
• จัดหาเครื่อง AED และชุดออกซิเจนประจำทีม
• แก้ไขปัญหาไฟป่าที่ต้นตอโดยเชื่อมโยงกับการจัดการสิทธิที่ดินทำกินในเขตป่า

• มีการ ใช้ดาวเทียมตรวจจับ Hotspot ที่มีความถี่สูงขึ้น
• มีการ ตรวจสอบได้แบบเรียลไทม์ (จาก ดาวเทียมขนาดเล็กของไทยเอง)
• เจ้าหน้าที่ใช้โดรนในพื้นที่ภัยพิบัติได้อย่างคล่องตัวโดยไม่ผิดกฎหมาย
• มีการ ประเมินความเสี่ยงล่วงหน้า (จาก Tracking การจัดการเชื้อเพลิง)
• ท้องถิ่นซื้ออุปกรณ์ที่ "เหมาะกับป่าในพื้นที่"
• มีการ สร้างแนวกันไฟและเตรียมทีมตอบสนองไว (โดย อบจ. ทำงานร่วมกับชุมชน)
• มีการ สร้างความมั่นคงและสะสมความเชี่ยวชาญ (จากการ เปลี่ยนแรงงานรายวันเป็นสัญญาจ้าง 3-5 ปี)
• ประกันชีวิต 100% (สำหรับ เจ้าหน้าที่และอาสาสมัครทุกคน)
• มี GPS และวิทยุสื่อสารที่ใช้งานได้แม้อยู่ในจุดอับสัญญาณ
• มี เครื่อง AED และชุดออกซิเจนประจำทีม
• ชาวบ้านร่วมเป็นหูเป็นตาและดูแลรักษาป่าร่วมกับรัฐ

• ท้องถิ่น
• อาสาดับไฟป่า

• วงจร "น้ำท่วมซ้ำซากสลับน้ำแล้งซ้ำซาก" สร้างความเสียหายมหาศาล
• การบริหารที่ขาดเอกภาพ มีหน่วยงานและกฎหมายที่ซ้ำซ้อน
• ขาดเอกภาพในการบริหาร: แม้จะมี สทนช. เป็นผู้กำหนดนโยบาย แต่หน่วยปฏิบัติอย่าง กรมชลประทาน, กรมทรัพยากรน้ำ และ กฟผ. ยังมีอำนาจและงบประมาณแยกขาดจากกัน ทำให้การกักเก็บและระบายน้ำขาดความต่อเนื่อง
• ระบบระบายน้ำล้าสมัย พื้นที่เขตเมืองไม่สามารถรองรับปริมาณน้ำฝนที่เพิ่มขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
• ความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงน้ำ เกษตรกรส่วนใหญ่ที่อยู่นอกเขตชลประทานต้องพึ่งพาเพียงน้ำฝน ขาดระบบกักเก็บและกระจายน้ำชลประทานที่มีประสิทธิภาพ
• แผนแม่บทปัจจุบันที่ขาดการจัดลำดับความสำคัญของโครงการอย่างชัดเจน

• เสริมอำนาจ สทนช. ยกระดับให้เป็น "องค์กรกำกับดูแลและสั่งการน้ำแห่งชาติ" จัดโครงสร้างหน่วยงานภายในใหม่ตาม "รายลุ่มน้ำ" แทนการแบ่งตามหน้าที่
• ควบรวมหน่วยงานปฏิบัติการเดิมให้เป็นหน่วยเดียวตามเขตลุ่มน้ำ
• จัดทำงบประมาณรายจ่ายด้านน้ำแบบลุ่มน้ำ (Single Water Budget) เพื่อให้มั่นใจว่าทุกโครงการแก้ไขปัญหาตามลำดับความสำคัญของแต่ละลุ่มน้ำ ไม่ใช่ตามอำนาจของหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่ง
• แก้ไข พ.ร.บ. ทรัพยากรน้ำ พ.ศ. 2561 ในหมวดที่มาและอำนาจของคณะกรรมการลุ่มน้ำ เพื่อสร้างเอกภาพในการจัดการและให้มาจากการรับผิดชอบทางการเมือง
• จัดทำแผนแม่บทที่ใช้การวิเคราะห์ทางวิทยาศาสตร์
• ยกระดับด้วยเทคโนโลยีสมัยใหม่ใช้ Lidar และโดรนผิวน้ำ สำรวจพื้นใต้น้ำ ลงทุนระบบประตูน้ำอัตโนมัติ ใช้แบบจำลองคอมพิวเตอร์ช่วยตัดสินใจในการบริหาร ลงทุนในระบบฐานข้อมูลน้ำแบบเรียลไทม์ (Real-time Water Data Platform) ใช้ เทคโนโลยีพยากรณ์น้ำในระดับพื้นที่ (GIS)
• ร่วมมือกับกรมผังเมืองและกรมที่ดิน บังคับใช้กฎหมายผังเมือง และการอนุญาตให้ใช้ประโยชน์ที่ดินให้สอดคล้องกับแผนการบริหารจัดการน้ำระดับลุ่มน้ำ
• จัดสรรงบประมาณจัดการน้ำ โดยเน้นจ้างงานและส่งเสริมเอกชนไทยให้พัฒนาเทคโนโลยีการจัดการน้ำของคนไทยเอง
• จัดสรรเงินทุนสนับสนุนการจัดการลุ่มน้ำย่อย สำหรับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น มีการสร้าง กระบวนการวางแผนและให้ อปท ทั้งหมดในลุ่มน้ำย่อยนั้นเห็นชอบร่วมกันให้มี ทีมวิชาการที่เข้าไปช่วยจัดทำผังน้ำชุมชน ช่วยวางแผน ประเมินผลลัพธ์ที่จะเกิดขึ้นในลุ่มน้ำย่อยนั้นเป็นภาพรวม

• แก้ปัญหาน้ำท่วมน้ำแล้งอย่างยั่งยืน
• สร้างเอกภาพในการจัดการ
• ช่วยเก็บข้อมูลและการจัดการน้ำให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น
• เกษตรกรและชุมชนเข้าถึงข้อมูลการใช้น้ำและคาดการณ์สถานการณ์น้ำ อย่างรวดเร็วและแม่นยำ

• ประชาชน
• เกษตรกร
• ชุมชน

• 60,000 ล้านบาท
• เงินทุนสนับสนุนการจัดการลุ่มน้ำย่อย 2-3 ล้านบาท/ปี สำหรับ อปท.

• ความแปรปรวนของสภาพภูมิอากาศส่งผลให้พื้นที่นอกแนวคันกั้นน้ำและทุ่งรับน้ำในลุ่มน้ำเจ้าพระยาและลุ่มน้ำยม-น่าน ต้องแบกรับภาระการระบายน้ำที่รุนแรงและยาวนานขึ้น
• ภาระจากทุ่งรับน้ำและพื้นที่นอกคันกั้นน้ำ: พื้นที่ตั้งแต่จังหวัดสุโขทัย พิษณุโลก พิจิตร ลงมาจนถึงอ่างทอง พระนครศรีอยุธยา สุพรรณบุรี และนครปฐม ถูกใช้เป็นพื้นที่หน่วงน้ำหลัก ส่งผลให้น้ำท่วมสูงและยาวนานกว่าปกติ โดยในปี 2568 บางพื้นที่ต้องเผชิญสภาวะน้ำท่วมขังยาวนานกว่า 5 เดือน
• วิกฤตเศรษฐกิจและสังคม: ประชาชนสูญเสียรายได้จากการเกษตร 1-2 ฤดูกาล ขาดแคลนระบบสาธารณูปโภคที่ทนทาน และไม่มีระบบการจัดการศูนย์พักพิงที่เป็นมาตรฐาน รวมถึงขาดมาตรการฟื้นฟูอาชีพหลังน้ำลดที่ชัดเจน
• ข้อจำกัดในการระบายน้ำ: ขีดความสามารถในการระบายน้ำของแม่น้ำสายหลักและคลองสาขาไม่เพียงพอต่อปริมาณมวลน้ำที่เพิ่มขึ้น ทำให้พื้นที่ทุ่งรับน้ำกลายเป็นพื้นที่รองรับน้ำขังถาวรซึ่งกระทบต่อการดำรงชีวิตอย่างรุนแรง

• ฟื้นฟูคุณภาพชีวิตควบคู่กับการเพิ่มประสิทธิภาพระบบชลประทานเพื่อลดภัยพิบัติอย่างเป็นระบบ
• มุ่งเน้นการเยียวยาที่เป็นธรรม การฟื้นฟูรายได้ 6 เดือน และการปรับปรุงโครงสร้างพื้นฐานระดับชุมชนให้พร้อมรับฤดูน้ำหลาก
• ลงทุนโครงสร้างพื้นฐานเพื่อ "ลดความเสี่ยง" และ "เพิ่มทางเลือก" ในการจัดการน้ำ
• เพิ่มขีดความสามารถการระบายน้ำของลุ่มน้ำเจ้าพระยา-ท่าจีน อีกอย่างน้อย 500 ลบ.ม./วินาที ภายใน 4 ปี
• เยียวยา ฟื้นฟู และเตรียมรับน้ำ มุ่งเน้นการอัดฉีดสภาพคล่องและปรับปรุงกายภาพชุมชนให้พร้อมเผชิญเหตุ
• จัดทำ ระบบชดเชยที่เป็นธรรม
• มอบ เงินช่วยเหลือเผชิญเหตุ: 3,000 บาท/เดือน ตลอดช่วงน้ำท่วม
• มอบ ค่าเสียโอกาสเกษตรกรรม: 1,000 บาท/เดือน/ไร่ พร้อมชดเชยค่าซ่อมแซมบ้านตามจริงและค่าปลงศพอัตรามาตรฐาน
• พักชำระหนี้/ดอกเบี้ย 0%
• ให้สินเชื่อฟื้นฟูอาชีพ 0% สำหรับ SMEs และเกษตรกร
• จัดสรร งบประมาณผ่าน อปท. เพื่อจ้างคนในพื้นที่ฟื้นฟูชุมชนตนเอง (ขุดลอกคลอง/ซ่อมอาคาร)
• วางแผนส่งน้ำและเพาะปลูกพืชอายุสั้น/พืชบำรุงดินที่มีตลาดรองรับ
• สนับสนุนงบประมาณยกพื้นบ้านและสาธารณูปโภค (หม้อแปลง/ประปา) ให้สูงกว่าระดับน้ำท่วมสูงสุด
• ปรับปรุงอาคารสาธารณะในทุกอำเภอให้เป็นศูนย์พักพิงที่ "น้ำท่วมไม่ถึง" พร้อมระบบสำรองไฟ (Solar Cell) และอาหาร
• ขุดลอกคลองครั้งใหญ่ช่วงหน้าแล้ง ตรวจสอบประตูระบายน้ำให้เสร็จก่อนเดือนพฤษภาคม ติดตั้งระบบเตือนภัยถึงมือถือประชาชน
• ปฏิรูปโครงสร้างจัดการน้ำลุ่มน้ำ
• มุ่งเน้นการลงทุนขนาดใหญ่เพื่อลดความเสี่ยงเชิงโครงสร้าง
• ปรับปรุงบ้านเรือน พื้นที่ชุมชน และสาธารณูปโภคในพื้นที่ทุ่งรับน้ำและนอกคันกั้นน้ำทั้งหมดให้ปลอดภัยและพ้นแนวระดับน้ำท่วมขัง
• เพิ่มประสิทธิภาพ การระบายน้ำ แม่น้ำเจ้าพระยา แม่น้ำท่าจีน
• พัฒนาระบบระบายน้ำแนวเหนือ-ใต้ จากทุ่งเจ้าเจ็ดสู่ยอดอ่าวไทย
• เร่งผลักดันโครงการทางน้ำหลากฝั่งตะวันออก (ชัยนาท-ป่าสัก-อ่าวไทย)
• ปฏิรูปจัดการน้ำลุ่มน้ำยม-น่าน
• เพิ่มประสิทธิภาพการระบายเพื่อลดปริมาณน้ำที่ต้องผันเข้าทุ่งบางระกำและป้องกันเขตเศรษฐกิจสุโขทัย
• เพิ่มช่องทางเชื่อมต่อระหว่างพื้นที่นอกคันกั้นน้ำและทุ่งรับน้ำ

• เปลี่ยนวิกฤตน้ำท่วมเป็นชีวิตที่มั่นคง
• ลดภัยพิบัติอย่างเป็นระบบ
• การฟื้นฟูรายได้ 6 เดือน
• เพิ่มทางเลือก ในการจัดการน้ำ
• ชุมชนสามารถอยู่ร่วมกับน้ำได้ (Living with Water)
• เพิ่มขีดความสามารถการระบายน้ำของลุ่มน้ำเจ้าพระยา-ท่าจีน อีกอย่างน้อย 500 ลบ.ม./วินาที
• สร้างรายได้ก่อนน้ำหลาก
• ระบบชดเชยที่เป็นธรรม
• เพิ่มประสิทธิภาพ การระบายน้ำ แม่น้ำเจ้าพระยา +300 ลบ.ม./วินาที
• เพิ่มประสิทธิภาพ การระบายน้ำ แม่น้ำท่าจีน (+100 ลบ.ม./วินาที)
• ระบบระบายน้ำแนวเหนือ-ใต้ (+100 ลบ.ม./วินาที)
• โครงการทางน้ำหลากฝั่งตะวันออก รับมวลน้ำได้เพิ่มถึง 500-900 ลบ.ม./วินาที
• ลดปริมาณน้ำที่ต้องผันเข้าทุ่งบางระกำ
• ป้องกันเขตเศรษฐกิจสุโขทัย
• เพิ่มประสิทธิภาพการระบาย ลุ่มน้ำยม-น่าน อย่างน้อย 400 ลบ.ม./วินาที
• นำน้ำเข้า-ออกรวดเร็วขึ้น ลดระยะเวลาท่วมขังในพื้นที่

• ประชาชนในพื้นที่ลุ่มน้ำพื้นที่ลุ่มน้ำภาคกลางและภาคเหนือตอนล่าง
• เกษตรกร

• ภายใน 4 ปี (outcome: เพิ่มขีดความสามารถการระบายน้ำของลุ่มน้ำเจ้าพระยา-ท่าจีน อีกอย่างน้อย 500 ลบ.ม./วินาที)
• มาตรการระยะสั้น (มีนาคม - กันยายน 2569) (action: มุ่งเน้นการเยียวยาที่เป็นธรรม การฟื้นฟูรายได้ 6 เดือน และการปรับปรุงโครงสร้างพื้นฐานระดับชุมชนให้พร้อมรับฤดูน้ำหลาก)
• มาตรการระยะยาว (ปีงบประมาณ 2570 เป็นต้นไป) (action: ลงทุนโครงสร้างพื้นฐาน)
• ภายใน 4 ปี (action: มุ่งเน้นการลงทุนขนาดใหญ่เพื่อลดความเสี่ยงเชิงโครงสร้าง)

• วงจร "น้ำท่วมซ้ำซากสลับน้ำแล้งซ้ำซาก" สร้างความเสียหายมหาศาล
• การบริหารที่ขาดเอกภาพ มีหน่วยงานและกฎหมายที่ซ้ำซ้อน
• ขาดเอกภาพในการบริหาร: แม้จะมี สทนช. เป็นผู้กำหนดนโยบาย แต่หน่วยปฏิบัติอย่าง กรมชลประทาน, กรมทรัพยากรน้ำ และ กฟผ. ยังมีอำนาจและงบประมาณแยกขาดจากกัน ทำให้การกักเก็บและระบายน้ำขาดความต่อเนื่อง
• ระบบระบายน้ำล้าสมัย พื้นที่เขตเมืองไม่สามารถรองรับปริมาณน้ำฝนที่เพิ่มขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
• ความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงน้ำ เกษตรกรส่วนใหญ่ที่อยู่นอกเขตชลประทานต้องพึ่งพาเพียงน้ำฝน ขาดระบบกักเก็บและกระจายน้ำชลประทานที่มีประสิทธิภาพ
• แผนแม่บทปัจจุบันที่ขาดการจัดลำดับความสำคัญของโครงการอย่างชัดเจน

• เสริมอำนาจ สทนช. ยกระดับให้เป็น "องค์กรกำกับดูแลและสั่งการน้ำแห่งชาติ" จัดโครงสร้างหน่วยงานภายในใหม่ตาม "รายลุ่มน้ำ" แทนการแบ่งตามหน้าที่
• ควบรวมหน่วยงานปฏิบัติการเดิมให้เป็นหน่วยเดียวตามเขตลุ่มน้ำ
• จัดทำงบประมาณรายจ่ายด้านน้ำแบบลุ่มน้ำ (Single Water Budget) เพื่อให้มั่นใจว่าทุกโครงการแก้ไขปัญหาตามลำดับความสำคัญของแต่ละลุ่มน้ำ ไม่ใช่ตามอำนาจของหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่ง
• แก้ไข พ.ร.บ. ทรัพยากรน้ำ พ.ศ. 2561 ในหมวดที่มาและอำนาจของคณะกรรมการลุ่มน้ำ เพื่อสร้างเอกภาพในการจัดการและให้มาจากการรับผิดชอบทางการเมือง
• จัดทำแผนแม่บทที่ใช้การวิเคราะห์ทางวิทยาศาสตร์
• ยกระดับด้วยเทคโนโลยีสมัยใหม่ใช้ Lidar และโดรนผิวน้ำ สำรวจพื้นใต้น้ำ ลงทุนระบบประตูน้ำอัตโนมัติ ใช้แบบจำลองคอมพิวเตอร์ช่วยตัดสินใจในการบริหาร ลงทุนในระบบฐานข้อมูลน้ำแบบเรียลไทม์ (Real-time Water Data Platform) ใช้ เทคโนโลยีพยากรณ์น้ำในระดับพื้นที่ (GIS)
• ร่วมมือกับกรมผังเมืองและกรมที่ดิน บังคับใช้กฎหมายผังเมือง และการอนุญาตให้ใช้ประโยชน์ที่ดินให้สอดคล้องกับแผนการบริหารจัดการน้ำระดับลุ่มน้ำ
• จัดสรรงบประมาณจัดการน้ำ โดยเน้นจ้างงานและส่งเสริมเอกชนไทยให้พัฒนาเทคโนโลยีการจัดการน้ำของคนไทยเอง
• จัดสรรเงินทุนสนับสนุนการจัดการลุ่มน้ำย่อย สำหรับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น มีการสร้าง กระบวนการวางแผนและให้ อปท ทั้งหมดในลุ่มน้ำย่อยนั้นเห็นชอบร่วมกันให้มี ทีมวิชาการที่เข้าไปช่วยจัดทำผังน้ำชุมชน ช่วยวางแผน ประเมินผลลัพธ์ที่จะเกิดขึ้นในลุ่มน้ำย่อยนั้นเป็นภาพรวม

• แก้ปัญหาน้ำท่วมน้ำแล้งอย่างยั่งยืน
• สร้างเอกภาพในการจัดการ
• ช่วยเก็บข้อมูลและการจัดการน้ำให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น
• เกษตรกรและชุมชนเข้าถึงข้อมูลการใช้น้ำและคาดการณ์สถานการณ์น้ำ อย่างรวดเร็วและแม่นยำ

• ประชาชน
• เกษตรกร
• ชุมชน

• 60,000 ล้านบาท
• เงินทุนสนับสนุนการจัดการลุ่มน้ำย่อย 2-3 ล้านบาท/ปี สำหรับ อปท.

• ความเสี่ยงถูกผูกขาดในเทคโนโลยี
• การขาดนโยบายในการพัฒนาด้านอวกาศ

• สนับสนุนอุตสาหกรรมอวกาศ
• ใช้ดาวเทียมและข้อมูลอวกาศจัดการน้ำท่วม ไฟป่า และฝุ่น PM 2.5
• ลงทุนเทคโนโลยีป้องกันประเทศ
• ขับเคลื่อนยุทธศาสตร์ '3 เสาหลักอวกาศไทย'
• เพิ่มขีดความสามารถในการเก็บข้อมูล
• ปรับปรุงแผนดาวเทียม
• เปิดข้อมูลสู่สาธารณะ
• จัดสรรงบประมาณแบบต่อเนื่องหลายปี
• ลงทุนโครงสร้างพื้นฐานขนาดใหญ่
• เร่งออกกฎหมายกำกับกิจการอวกาศ
• เพิ่มสัดส่วนการใช้อุปกรณ์ที่ออกแบบและประกอบในไทยให้ใกล้เคียง 100%

• สามารถแก้ปัญหาอย่างมีประสิทธิภาพ
• สร้างเศรษฐกิจอวกาศ
• มีความมั่นคงและอธิปไตยทางข้อมูล
• ส่งเสริมการจดสิทธิบัตรด้านอวกาศ
• ยกระดับสู่มาตรฐานสากล

• ประชาชน
• รัฐ
• ผู้ประกอบการรายเล็ก
• นักศึกษา
• ผู้เชี่ยวชาญ
• ผู้ประกอบการรายใหญ่

• น้ำท่วมซ้ำซาก ทำลายชีวิตและเศรษฐกิจทุกปี
• ประชาชนในหลายพื้นที่ต้องเผชิญน้ำท่วมเป็นประจำ บ้านเรือน พื้นที่ทำกิน และธุรกิจเสียหายซ้ำซ้อน
• รัฐยังแก้ปัญหาในลักษณะเฉพาะหน้า ไม่ยั่งยืน
• การบริหารจัดการน้ำแยกส่วน ไม่สอดคล้องกับลุ่มน้ำจริง
• การจัดการน้ำยังอิงเขตปกครองและหน่วยงาน ทำให้ต้นน้ำ–กลางน้ำ–ปลายน้ำขาดการวางแผนร่วมกัน
• เกิดทั้งน้ำท่วมและขาดแคลนน้ำในระบบเดียวกัน
• การเตือนภัยและผังเมืองไม่ทันการเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศ
• ระบบพยากรณ์และเตือนภัยยังไม่แม่นยำ
• การพัฒนาเมืองรุกล้ำทางน้ำไหล ทำให้ความเสียหายจากน้ำท่วมรุนแรงขึ้นในระยะยาว

• ปรับการจัดการน้ำของประเทศจากการแก้ปัญหาเฉพาะหน้า ไปสู่ระบบป้องกันเชิงรุกที่ยึดพื้นที่ ข้อมูล และภูมิอากาศเป็นตัวตั้ง
• บริหารจัดการน้ำแบบลุ่มน้ำ (Basin-based Management)
• วางแผนการใช้น้ำ การกักเก็บ และการระบายน้ำในภาพรวมของทั้งลุ่มน้ำ
• เชื่อมข้อมูลดาวเทียม เซนเซอร์วัดระดับน้ำ และข้อมูลฝนแบบเรียลไทม์
• เพิ่มพื้นที่ชะลอน้ำและยกระดับโครงสร้างเมือง
• ขยายพื้นที่แก้มลิงธรรมชาติ
• ปรับปรุงคูคลองและระบบระบายน้ำในเมือง
• ปรับผังเมืองรองรับน้ำท่วม
• กำหนดเขต Floodway อย่างชัดเจน พร้อมมาตรการจูงใจให้ปรับปรุงอาคารและที่อยู่อาศัย

• สร้างสมดุลระหว่างการใช้น้ำและการป้องกันน้ำท่วม
• เพิ่มความแม่นยำในการพยากรณ์และแจ้งเตือน
• ประชาชนและท้องถิ่นเตรียมรับมือได้ทัน
• รองรับฝนที่เพิ่มขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
• ลดความเสียหายเชิงเศรษฐกิจและสังคมในระยะยาว

• ประชาชน
• ท้องถิ่น

• ประเทศไทยประสบกับปัญหาการบริหารจัดการน้ำอย่างต่อเนื่อง ทั้งน้ำท่วม-น้ำแล้ง สาเหตุหลักมาจากโครงสร้างการสั่งงานที่ซับซ้อน
• ระบบบริหารจัดการที่ยังขาดประสิทธิภาพ
• ข้อมูลประกอบการตัดสินใจที่ไม่เชื่อมโยง
• ผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
• การบริหารจัดการน้ำ ยังเน้นการแก้ปัญหาระยะสั้นและขาดการวางแผนระยะยาวและโครงสร้างพื้นฐานทั้งจากส่วนกลางและท้องถิ่น
• ขั้นตอนการเตรียมการ อพยพ และช่วยเหลือยังล่าช้า ส่งผลกระทบต่อประชาชนอย่างกว้างขวาง

• ฟื้นฟู “ระบบกักเก็บน้ำ” และจัดการอย่างเป็นระบบก่อนปล่อยพื้นที่ท้ายลุ่มน้ำ
• ทำฝายชะลอน้ำ และระบบเก็บกักน้ำบนเขาเพื่อจัดการน้ำตั้งแต่ต้นน้ำ
• พัฒนาพื้นที่กักเก็บน้ำธรรมชาติ เช่น แก่ง–ลำห้วย–พื้นที่ชะลอน้ำ
• ฟื้นฟูป่าต้นน้ำ ป่าเสื่อมโทรม และแนวกันตะกอน
• ทำฝายชะลอน้ำหลายขนาด (small-scale retention)
• เติมน้ำใต้ดิน (Managed Aquifer Recharge)
• จัดการลุ่มน้ำแบบรายพื้นที่ (Watershed Management)
• อัปเกรดประปาหมู่บ้าน/ชุมชนเมืองให้มีระบบผลิต–ท่อส่ง–สำรอง ที่เสถียร
• จัดการคุณภาพน้ำประปาให้เป็นมาตรฐานเดียวกันทั่วประเทศ
• สำรองแหล่งน้ำดิบท้องถิ่น เพื่อรองรับภัยแล้งและความต้องการเพิ่มขึ้น
• ปรับปรุงแหล่งกักเก็บน้ำ และ กระจายน้ำสู่พื้นที่เกษตรจริง
• เชื่อมโยงอ่างเก็บน้ำและคลองส่งน้ำภายในลุ่มน้ำเดียวกัน
• ขยายระบบส่งน้ำอัจฉริยะ (Smart Water Grid)
• พัฒนาเกษตรน้ำฝน (Rain-fed Upgrade)
• ทำแหล่งกักน้ำเล็ก-กลาง บ่อน้ำประจำตำบล โครงการ “หนึ่งตำบล หนึ่งบ่อน้ำ”
• ส่งเสริมเทคโนโลยีใช้น้ำคุ้มค่า เช่น น้ำหยด–พาเลทน้ำ–เซนเซอร์ชลประทาน
• พัฒนาแก้มลิงและจัดระบบพื้นที่หน่วงน้ำอย่างเป็นระบบ
• เร่งรัดทางผันน้ำ เพื่อการผันน้ำอย่างรวดเร็ว
• ศูนย์สั่งการน้ำแห่งชาติ: ระบบพยากรณ์เตือนภัยน้ำมูลน้ำอัจฉริยะ
• จัดทำแผนจัดการความเสี่ยงน้ำท่วมรายพื้นที่
• ฟื้นฟูลำน้ำ คลองธรรมชาติ แนวกันตะกอน
• ระบบบำบัดน้ำเสียชุมชน–นิคมอุตสาหกรรม
• ใช้ข้อมูลคุณภาพน้ำแบบดิจิทัลเพื่อควบคุมมลภาวะ
• ส่งเสริมระบบรีไซเคิลน้ำ ลดการพึ่งพาน้ำดิบธรรมชาติ
• ทำสัญญาน้ำระยะยาวให้ภาคเอกชนวางแผนลงทุนได้ชัดเจน
• ปฏิทินส่งน้ำดิจิทัล (Digital Water Schedule)
• เกษตรกรจองรอบน้ำล่วงหน้า เชื่อมกับ Farm/Plot ID

• ประเทศไทยมีศักยภาพ สามารถบริหารจัดการน้ำทั้งระบบ ตั้งแต่ต้นน้ำ–กลางน้ำ–ปลายน้ำ
• ป่าต้นน้ำ ป่าเสื่อมโทรม และแนวกันตะกอน ได้รับการฟื้นฟู
• น้ำ “พอ–สะอาด–ปลอดภัย” เพื่อการอุปโภคบริโภค การเกษตร อุตสาหกรรม
• ลดการไหลบ่าของน้ำ
• น้ำอุปโภคบริโภค — น้ำสะอาดทุกหมู่บ้าน
• รองรับภัยแล้งและความต้องการเพิ่มขึ้น
• กักเก็บน้ำ 7,000 ล้าน ลบ.ม.
• รู้เวลาส่งน้ำ–ปริมาณน้ำล่วงหน้า ทำแผนเพาะปลูกแม่นยำขึ้น
• กระจายปริมาณน้ำลงสู่ลุ่มเจ้าพระยา–ป่าสักอย่างสมดุล

• ประชาชน
• เกษตรกร
• โรงงานอุตสาหกรรม

• ไทยได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศแล้วในปัจจุบัน ทั้งฝนที่แปรปรวน น้ำท่วมฉับพลัน ภัยแล้ง คลื่นความร้อน ไฟป่า และระดับน้ำทะเลที่สูงขึ้นแต่ระบบรัฐยังมีปัญหาเชิงโครงสร้างสำคัญหลายประการ
• การขาดกฎหมายแม่บทที่ผูกพันทุกหน่วยงาน การดำเนินงานด้านสภาพภูมิอากาศกระจัดกระจาย อยู่ในรูปแผนหรือระเบียบที่เปลี่ยนแปลงง่าย ขาดความต่อเนื่องและไม่เชื่อมกับงบประมาณอย่างจริงจัง
• ขาดระบบข้อมูลก๊าซเรือนกระจกของประเทศที่เป็นเอกภาพ ภาครัฐและเอกชนยังรายงานข้อมูลไม่ครบ ไม่เป็นมาตรฐาน
• การปรับตัวของประชาชนและชุมชนยังอ่อนแอ กลุ่มที่ได้รับผลกระทบมากที่สุด เช่น เกษตรกร ชุมชนชายฝั่ง ผู้มีรายได้น้อย
• เศรษฐกิจไทยยังเสี่ยงต่อกติกาโลกใหม่ ทั้งภาษีคาร์บอน มาตรการกีดกันทางการค้าด้านสิ่งแวดล้อม และมาตรฐานการผลิตสีเขียว

• ผลักดันกฎหมายการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
• กำหนดหน้าที่ของรัฐ เป้าหมายระดับชาติ และสิทธิของประชาชนในการเข้าถึงข้อมูลและมีส่วนร่วม เพื่อให้การดำเนินงานด้านภูมิอากาศไม่ขึ้นกับอำนาจดุลพินิจหรือรัฐบาลใดรัฐบาลหนึ่ง
• จัดทำแผนแม่บทด้านสภาพภูมิอากาศที่เชื่อมกับงบประมาณจริง ประกอบด้วยแผนลดก๊าซเรือนกระจก แผนปรับตัว แผนเปลี่ยนผ่านเศรษฐกิจสีเขียว และแผนเยียวยาผู้ได้รับผลกระทบ และทบทวนทุก 5 ปี เพื่อให้ทันต่อสถานการณ์โลก
• สร้างระบบเศรษฐกิจคาร์บอนต่ำอย่างเป็นธรรม ผ่านกลไกภาษีคาร์บอน ระบบซื้อขายสิทธิการปล่อยก๊าซ และคาร์บอนเครดิต รายได้ที่ได้จะไม่หายไปไหน แต่ถูกนำเข้ากองทุนเพื่อ:

1. สนับสนุนการปรับตัวของชุมชนและเกษตรกร
2. ช่วยผู้ประกอบการเปลี่ยนผ่านสู่ธุรกิจสีเขียว
3. ลงทุนวิจัย เทคโนโลยี และนวัตกรรมใหม่

• การดำเนินงานด้านภูมิอากาศไม่ขึ้นกับอำนาจดุลพินิจหรือรัฐบาลใดรัฐบาลหนึ่ง
• ประเทศมีแผนลดก๊าซเรือนกระจก แผนปรับตัว แผนเปลี่ยนผ่านเศรษฐกิจสีเขียว และแผนเยียวยาผู้ได้รับผลกระทบ ที่ทันต่อสถานการณ์โลก
• กลไกภาษีคาร์บอน ระบบซื้อขายสิทธิการปล่อยก๊าซ และคาร์บอนเครดิต ที่รายได้ที่ได้จะไม่หายไปไหน แต่ถูกนำเข้ากองทุน

• ประชาชน
• เกษตรกร
• ผู้ประกอบการ

• ทบทวนแผนแม่บทด้านสภาพภูมิอากาศ ทุก 5 ปี เพื่อให้ทันต่อสถานการณ์โลก

• ส่งเสริมและสนับสนุน ในหน้าที่ของปวงชนชาวไทยให้เป็นไปตามรัฐธรรมนูญบัญญัติ
• (ส่งเสริมและสนับสนุน ในหน้าที่) การพิทักษ์รักษาไว้ซึ่งชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ การปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข
• (ส่งเสริมและสนับสนุน ในหน้าที่) การป้องกันประเทศ
• (ส่งเสริมและสนับสนุน ในหน้าที่) การพิทักษ์รักษาเกียรติภูมิผลประโยชน์ของชาติและสาธารณสมบัติของแผ่นดิน
• (ส่งเสริมและสนับสนุน ในหน้าที่) การป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย
• (ส่งเสริมและสนับสนุน ในหน้าที่) ปฏิบัติตามกฎหมายอย่างเคร่งครัด
• (ส่งเสริมและสนับสนุน ในหน้าที่) เข้ารับการศึกษาอบรมในการศึกษาภาคบังคับ
• (ส่งเสริมและสนับสนุน ในหน้าที่) รับราชการทหาร
• (ส่งเสริมและสนับสนุน ในหน้าที่) เคารพและไม่ละเมิดสิทธิและเสรีภาพของบุคคลอื่น
• (ส่งเสริมและสนับสนุน ในหน้าที่) ไปใช้สิทธิเลือกตั้งและลงประชามติ
• (ส่งเสริมและสนับสนุน ในหน้าที่) ร่วมมือและสนับสนุนการอนุรักษ์และคุ้มครองสิ่งแวดล้อมทรัพยากรธรรมชาติ ความหลากหลายทางชีวภาพ และมรดกทางวัฒนธรรม
• (ส่งเสริมและสนับสนุน ในหน้าที่) การเสียภาษีอากร
• (ส่งเสริมและสนับสนุน ในหน้าที่) ป้องกันและปราบปรามการทุจริตและประพฤติมิชอบ

• สถานการณ์โลกร้อน ไปสู่โลกเดือด
• การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ซึ่งเป็นสาเหตุของ ภัยพิบัติทางธรรมชาติ เช่น น้ำท่วม ภัยแล้ง และพายุรุนแรง

• ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ที่มนุษย์ผลิตขึ้น
• เลื่อนเวลาให้ประเทศไทยเข้าถึง Net Zero ได้เร็วขึ้น
• เพิ่มมูลค่าสินค้าจากการผลิตที่รักษ์โลก
• พัฒนา กฎหมายและมาตรฐานสีเขียว
• พัฒนา การเงินสีเขียว (Green Finance)
• พัฒนา ตลาดทุนสีเขียว (ตลาดแลกเปลี่ยนคาร์บอนเครดิต)
• ส่งเสริม อุตสาหกรรมสีเขียว

• การปล่อยก๊าซเรือนกระจก ที่มนุษย์ผลิตขึ้นจน เหลือเป็นศูนย์
• ประเทศไทย เข้าถึง Net Zero ได้เร็วขึ้น
• ประเทศไทย ทัดเทียมกันนานาประเทศ
• ลดผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
• ลดอุณหภูมิของโลกที่สูงขึ้น
• คนไทยทุก ๆ คนได้มีชีวิตที่ดีขึ้น
• เพิ่มมูลค่าสินค้า จากการผลิตที่รักษ์โลก

• ประเทศไทย
• คนไทยทุก ๆ คน

• “ภัยพิบัติจากธรรมชาติ”
• ที่ผ่านมาช่วงเป็นรัฐบาล 3 เดือน ต้องสูญเสียเงินเยียวยาเรื่องภัยพิบัติไปแล้วกว่า 33,000 ล้านบาท

• ปรับปรุงระบบ ”เตือนภัย”
• ยกระดับฐานข้อมูลการพยากรณ์ภัยต่าง ๆ
• เสริมอุปกรณ์วิเคราะห์ข้อมูลโดยเทคโนโลยีดาวเทียม และ AI ระดับโลก
• บูรณาการข้อมูลทุกหน่วยงานด้วยความโปร่งใส
• วางแผนรับมือ ประสานงานอย่างแม่นยำ รวดเร็ว
• จัดทำผังอย่างละเอียดรายตำบล
• สร้างช่องทางในการส่งต่อข้อมูลที่ถูกต้องให้แก่ประชาชนในการประกอบการตัดสินใจ
• ตั้ง “กองทุนภัยพิบัติ”
• รัฐ จ่ายค่าประกันภัย 1,000 ต่อครัวเรือน ทำประกันกองทุนภัยพิบัติ ให้ประชาชนทุกครัวเรือน

• แก้ปัญหาได้อย่างตรงจุด
• มีการ วางแผนจัดการเมื่อประสบภัย
• สร้างความอุ่นใจให้แก่ประชาชน
• ต้องเป็นสิทธิพื้นฐานที่ครัวเรือนประเทศไทยทั้งหมด 29,505,775 ครัวเรือน ได้รับ
• จ่ายทันทีครัวเรือนละ 100,000 บาท
• ความรวดเร็ว โปร่งใส เป็นธรรม

• ครัวเรือนประเทศไทยทั้งหมด 29,505,775 ครัวเรือน

• เกือบ 30,000 ล้านบาท (รวมมูลค่าค่าประกันภัย)

น้ำท่วม-น้ำแล้ง ซ้ำซาก

ทำแก้มลิงทุกพื้นที่

ยุติน้ำท่วม-น้ำแล้ง ซ้ำซาก

• ภัยพิบัติ อันเกิดจากภัยธรรมชาติและมนุษย์ทำขึ้น ซึ่งมีความรุนแรงและความถี่มากขึ้น

• พัฒนาคน
• พัฒนาเครื่องมือ
• พัฒนาเทคโนโลยีระบบฐานข้อมูล

• มีความพร้อมรับมือภัยพิบัติอย่างมีประสิทธิภาพ และทันกาล