สุขภาพและการเข้าถึงการรักษา

ระบบ 30 บาทเดิมยังมีข้อจำกัดด้านคุณภาพการรักษา ผู้ป่วยต้องเสียเวลาไปเข้าคิวที่โรงพยาบาล ขาดความรวดเร็วในการช่วยเหลือผู้ป่วยฉุกเฉิน ผู้ป่วยไม่สามารถเลือกโรงพยาบาลได้เอง ยังไม่มีการเน้นการสร้างสุขภาพให้แข็งแรงก่อนป่วย

• ยกระดับการรักษาพยาบาลผ่านเทคโนโลยี
• ดูแลคุ้มครองมารดาและทารกในครรภ์
• ช่วยเหลือบุตรที่เกิดมาให้ได้รับการดูแลอย่างดีที่สุด
• พัฒนาต่อยอดคุณภาพโครงการ 30 บาท รักษาทุกโรค
• ให้คนไข้สามารถเลือกโรงพยาบาลได้เอง
• นัดหมอและคุยกับหมอผ่านแอป
• จ่ายยาส่งตรงถึงบ้าน
• มีรถพยาบาลเคลื่อนที่เร็วไปช่วยเหลืออย่างทันท่วงที

• คนไทยไม่ว่าเด็ก หนุ่มสาว จนถึงผู้สูงวัย มีสุขภาพดีถ้วนหน้า
• ผู้ป่วยไม่ต้องเสียเวลาไปเข้าคิวที่โรงพยาบาล และสามารถเลือกโรงพยาบาลได้เอง
• ได้รับการดูแลให้มีสุขภาพดีถ้วนหน้า
• มารดาและทารกในครรภ์มีสุขภาพดี
• บุตรที่เกิดมาได้รับการดูแลอย่างดีที่สุด

• คนไทย
• มารดา
• เด็ก
• ผู้สูงวัย

• ระบบบริการสุขภาพใน กทม. ดูแลประชากรกว่า 7 ล้านคน ครึ่งหนึ่งเป็นสิทธิบัตรทอง...กำลังประสบปัญหาสำคัญที่กระทบต่อการให้บริการประชาชน
• ระบบสุขภาพ กทม. มีหลายหน่วยงาน (เช่น กทม., สาธารณสุข, โรงเรียนแพทย์, เอกชน) แต่ทำงานแยกส่วน ขาดการทำงานในลักษณะเครือข่าย
• ประชาชนจึงนิยมเข้าโรงพยาบาลใหญ่โดยตรงมากกว่ารับบริการที่หน่วยปฐมภูมิ เช่น ศูนย์บริการสาธารณสุข หรือคลินิกชุมชนอบอุ่น
• ต้นทุนค่าดำเนินการสูงกว่าพื้นที่อื่น แต่งานส่งเสริมป้องกันเชิงรุกและดูแลระยะยาวทำได้ยากและไม่ทั่วถึง
• เกินครึ่ง ของผู้ที่ตรวจสุขภาพมีปัญหาสุขภาพเรื้อรัง เช่น ไขมัน/ความดันโลหิตสูง
• มีผู้ป่วยเบาหวานใน กทม. ที่ไม่ได้รับการรักษาสูงถึง 10.7% ซึ่งสูงกว่าพื้นที่อื่นอย่างน่าประหลาดใจ
• คลินิกชุมชนอบอุ่นจำนวนมากขาดทุนและปิดตัวลง
• ไม่มีทีมสหวิชาชีพลงพื้นที่ทำงานส่งเสริมป้องกันเชิงรุก
• ศูนย์บริการสาธารณสุขดูแลผู้ป่วยน้อยลง ขาดงบพัฒนา ขาดบุคลากร ประชาชนไม่เชื่อมั่น

• โอนอำนาจการบริหารจัดการงบประมาณบัตรทองทั้งหมดมาอยู่ที่ กทม.
• กำหนดงบประมาณบัตรทองใหม่ ให้ สอดคล้องกับต้นทุนที่แตกต่างกัน ของพื้นที่ กทม.
• แก้ไข พ.ร.บ. หลักประกันสุขภาพแห่งชาติ เรื่อง อำนาจคณะกรรมการ กองทุนและการจัดสรรงบ และเขตบริการสุขภาพ
• แก้ไข พ.ร.บ. กทม. เรื่องอำนาจผู้ว่า หน่วยงาน และกลไกการกำกับตรวจสอบ
• ตั้งคณะกรรมการของ กทม. ซึ่งมีทุกภาคส่วนร่วม
• คณะกรรมการจะ วิเคราะห์งบประมาณ
• คณะกรรมการจะ กำหนดนโยบาย
• คณะกรรมการจะ กำกับดูแล
• เชื่อมโยงข้อมูลต้นทุนของการบริการทั้งเครือข่าย
• เจรจาจัด “คลัสเตอร์บริการ” (cluster) ร่วมกับโรงพยาบาลแม่ข่ายทุกสังกัด
• เชื่อมโยงโรงพยาบาลตติยภูมิของทุกหน่วยงาน (แม่ข่าย) เข้ากับหน่วยบริการปฐมภูมิ ทั้งของรัฐและของเอกชน รวมถึงหน่วยนวัตกรรม (เครือข่าย) ทำงานร่วมกันอย่างเป็นระบบ
• กำหนดการรับ-ส่งต่อผู้ป่วยให้ชัดเจนว่าหน่วยบริการปฐมภูมิใดต้องจับคู่กับโรงพยาบาลใด
• ปรับปรุง/อัพเกรด ศูนย์บริการสาธารณสุข
• สร้างโรงพยาบาลเพิ่มเติมในพื้นที่ที่ยังมี “แม่ข่าย” ไม่เพียงพอ หรือโรงพยาบาลทุติยภูมิ
• เน้นงาน ส่งเสริมป้องกันโรค (Preventive Care) และดูแลผู้ป่วยซับซ้อน (NCDs, ผู้ป่วยระยะกลาง/ระยะยาว/ระยะยาวท้าย, ผู้ป่วยจิตเวช)
• สนับสนุนงบประมาณเพิ่มให้หน่วยบริการปฐมภูมิ
• ปรับแรงจูงใจ (Incentive) เป็นแบบ มุ่งเน้นผลลัพธ์ (Outcome Base)
• ตั้งมาตรฐานการเบิกจ่ายยาของทุกหน่วยบริการให้เหมือนกัน

• ลดการทำงานแยกส่วน
• เพิ่มประสิทธิภาพการดูแลประชาชน
• สร้างระบบสุขภาพ กทม. ที่มีเจ้าภาพชัดเจนและทำงานเป็นเครือข่าย
• คลัสเตอร์บริการเชิงพื้นที่ ครอบคลุมประชากรคลัสเตอร์บริการละ 150,000-250,000 คน
• จำนวนเตียงในโรงพยาบาลรัฐ เพิ่มจากแผนในปัจจุบันอีก 1,700 เตียง
• หน่วยปฐมภูมิทำงานเชิงรุกด้านส่งเสริมป้องกันและดูแลผู้ป่วยเรื้อรัง
• ประชาชนได้รับยามาตรฐานเดียวกันไม่ว่าจะเข้ารับบริการที่ใด

• ผู้ป่วย
• ผู้ป่วยซับซ้อน (NCDs, ผู้ป่วยระยะกลาง/ระยะยาว/ระยะยาวท้าย, ผู้ป่วยจิตเวช)

• นำร่องคลัสเตอร์บริการเชิงพื้นที่ 1 แห่ง ในปีแรก
• ขยายผลให้คลัสเตอร์บริการเชิงพื้นที่ ครอบคลุม กทม. ภายใน 4 ปี
• ศึกษาต้นทุนใหม่ให้เสร็จ ภายในปีงบประมาณ 2571 "เพื่อเร่งทำมาตรฐานข้อมูลและเชื่อมโยงข้อมูลผู้ป่วยและหน่วยบริการ"

• ใช้งบประมาณ 8,500 ล้านบาท (สำหรับสร้างโรงพยาบาลเพิ่มเติม)
• งบลงทุน 700 ล้านบาท (สำหรับสนับสนุนหน่วยบริการปฐมภูมิ)
• งบดำเนินการเพิ่มปีละ 1,000 ล้านบาท (สำหรับสนับสนุนหน่วยบริการปฐมภูมิ)

• สังคมไทยเข้าสู่สังคมสูงวัย และโรคไม่ติดต่อเรื้อรังเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว
• ระบบปฐมภูมิยังมีปัญหาที่ต้องเร่งแก้ไขเพื่อยกระดับและฟื้นความเชื่อมั่นจากประชาชน
• ระบบสุขภาพปฐมภูมินอก กทม. กำลังเผชิญปัญหาหลัก 3 เรื่อง
• คุณภาพบริการลดลงหลังการถ่ายโอน รพ.สต. ไปยังองค์การบริหารส่วนท้องถิ่น
• โรงพยาบาลแบกภาระ เกินกำลัง เพราะ ประชาชนลดการใช้บริการ รพ.สต. และหันไปใช้โรงพยาบาลชุมชน (รพช.) มากขึ้น
• รพ.สต. ขาดแคลนบุคลากร: ขาดกำลังคนถึง 50% รวมถึงบุคลากรสหวิชาชีพ ซึ่งเป็นอุปสรรคต่อการให้บริการตามมาตรฐานและการทำงานเชิงรุก
• รพ.สต. ขาดงบประมาณ: การจัดสรรงบประมาณเหมาจ่ายรายหัว (จาก CUP) มักทำให้หน่วยบริการปฐมภูมิเสียเปรียบ โดยงบที่เบิกจ่ายให้หน่วยปฐมภูมิในปี 2567 คิดเป็นเพียง 8.99% ของงบบัตรทองทั้งหมด
• รพ.สต. ขาดทักษะการบริหารจัดการ: การถ่ายโอนองค์ความรู้และบุคลากรจากกระทรวงสาธารณสุขไปยัง อปท. ยังไม่ราบรื่น ทำให้เกิดปัญหาด้านการบริหารจัดการ เช่น การจัดซื้อยา การจัดบริการทันตกรรมและกายภาพบำบัดที่หายไป

• ยกระดับหน่วยปฐมภูมิให้เป็น หน่วยบริการหลักด่านแรก ของระบบสุขภาพ
• เพิ่มแพทย์ประจำ และบรรจุบุคลากรและสหวิชาชีพให้ปฏิบัติการได้ 70-100% ของกรอบอัตรากำลัง
• เสริม แนวหน้าสุขภาพเฉพาะทาง อีก 100,000 ตำแหน่ง
• เพิ่มงบพัฒนาโครงสร้างบริการ โดยเฉพาะงาน ป้องกันโรค และการดูแลกลุ่มประชากรสำคัญ
• วางระบบถ่ายโอน รพ.สต. ให้ครบ 80%
• กำหนดมาตรฐานบริการที่ชัดเจนและการประเมินคุณภาพรายปี
• ปรับบทบาทสาธารณสุข สู่ "พี่เลี้ยง" คือ กำหนด KPI ร่วม ระหว่างกระทรวงมหาดไทยและสาธารณสุข โดยเน้นตัวชี้วัดที่เน้นผลลัพธ์ (หรือ Outcome Based) ที่สอดคล้องกับปัจจัยที่กำหนดสุขภาพในพื้นที่
• ศึกษาการแบ่งงบประมาณในหน่วยบริการคู่สัญญาหลัก (Contracting Unit for Primary Care: CUP) ใหม่ โดยยึดตามภาระงานจริง
• กำหนด สัดส่วนงบประมาณขั้นต่ำ ที่ต้องส่งตรงถึงหน่วยปฐมภูมิ
• เปิดเผยสถิติการจัดสรรอย่างโปร่งใส
• จัดหลักสูตรอบรมทักษะการบริหารงานสาธารณสุขให้ผู้บริหารและบุคลากรของ อปท. และ รพ.สต.
• สนับสนุนงบจ้างแพทย์ปฏิบัติงานประจำเครือข่าย
• กำหนดเป้าหมายชั่วโมงการทำงาน แพทย์ ให้ครอบคลุมประชากร (Full-Time Equivalent: FTE) ในสัดส่วน 0.5 ต่อประชากร 10,000 คน (หรือเทียบเท่าแพทย์ปฏิบัติงานประจำสัปดาห์ละ 3 วัน)
• ให้ รพ.สต. ขนาดใหญ่และขนาดกลางเป็นฐาน รพ.สต.ขนาดเล็กเป็นเครือข่าย
• กำหนดเส้นทางความก้าวหน้าวิชาชีพของแพทย์ในสังกัดท้องถิ่น
• แก้กรอบอัตรากำลังของมหาดไทยเพื่อบรรจุแพทย์ในอัตราท้องถิ่นได้
• แก้ระเบียบค่าตอบแทนและระเบียบเงินบำรุง
• จัดโครงการผลิตแพทย์เวชศาสตร์ครอบครัวและแพทย์เพื่อชุมชน
• อุดหนุนงบประมาณอย่างน้อย 15,000 ล้านบาท/ปี เพื่อเพิ่มกำลังคนให้เต็มกรอบ
• เพิ่มกำลังคน รพ.สต. ให้เต็ม 70-100% ของกรอบ (เฉลี่ยเพิ่ม 3-5 คน/แห่ง)
• พัฒนา แนวหน้าสุขภาพเฉพาะทาง 100,000 คน ได้แก่ แม่และเด็ก สุขภาพจิตการฟื้นฟูสมรรถภาพ เพื่อทำงานเชิงรุกส่งเสริมป้องกันดูแลระยะยาว รวมถึง Caregiver มืออาชีพ 70,000 คน สำหรับงาน Long Term Care
• ลด KPI ที่ไม่จำเป็น และเพิ่มสัดส่วน KPI รวมถึงงบประมาณจาก สปสช. ที่เป็น Outcome Base โดยเฉพาะงานส่งเสริมป้องกันและดูแลโรคเรื้อรัง
• สนับสนุน งบลงทุน 20,000 ล้านบาท (1-3 ล้านบาท/รพ.สต.) เพื่อจัดหาครุภัณฑ์และอุปกรณ์ทางการแพทย์ที่เป็นมาตรฐาน เช่น ทันตกรรม กายภาพบำบัด Telemedicine และ Lab ขนาดเล็ก
• สนับสนุนงบลงทุนเพื่ออัพเกรดซอฟต์แวร์ระบบข้อมูลสุขภาพและบุคลากร IT
• จัดทำต้นแบบกระบวนงานใหม่ ลดภาระงานที่ไม่จำเป็นโดยเฉพาะงานเอกสาร
• สนับสนุนการจัดทำแอปพลิเคชันให้ประชาชนมีข้อมูลสุขภาพเพื่อวางแผนดูแลสุขภาพของตนเอง เช่น หมอพร้อม ทางรัฐ ฯลฯ

• รพ.สต. เป็นที่พึ่งด่านแรกของชุมชนได้อย่างแท้จริง
• กำลังคน รพ.สต. เต็ม 70-100% ของกรอบ (เฉลี่ยเพิ่ม 3-5 คน/แห่ง)
• มีการ พัฒนา แนวหน้าสุขภาพเฉพาะทาง 100,000 คน ได้แก่ แม่และเด็ก สุขภาพจิตการฟื้นฟูสมรรถภาพ
• มี Caregiver มืออาชีพ 70,000 คน สำหรับงาน Long Term Care
• บุคลากรและสหวิชาชีพ ปฏิบัติการได้ 70-100% ของกรอบอัตรากำลัง
• ระบบถ่ายโอน รพ.สต. ครบ 80%
• มีการ กำหนดมาตรฐานบริการที่ชัดเจนและการประเมินคุณภาพรายปี
• การถ่ายโอนไม่ทำให้คุณภาพการบริการลดลง
• มีการ เปิดเผยสถิติการจัดสรร งบประมาณ อย่างโปร่งใส
• หน่วยบริการด่านหน้ามีศักยภาพเพียงพอ
• ผู้บริหารและบุคลากรของ อปท. และ รพ.สต. ได้รับการอบรมทักษะบริหารจัดการ เพื่อเตรียมความพร้อม ก่อนการถ่ายโอน
• ประชาชนได้รับ การดูแลอย่างต่อเนื่อง จากแพทย์ปฏิบัติงานประจำเครือข่าย
• มี เส้นทางความก้าวหน้าวิชาชีพของแพทย์ในสังกัดท้องถิ่น
• แพทย์สามารถปฏิบัติงานในโรงพยาบาลระดับสูงได้บางช่วงเวลา เพื่อรักษาและพัฒนาทักษะวิชาชีพ
• สามารถ บรรจุแพทย์ในอัตราท้องถิ่นได้
• บุคลากรได้รับผลตอบแทนและสวัสดิการที่เหมาะสม
• ลด KPI ที่ไม่จำเป็น
• มีการ เพิ่มสัดส่วน KPI รวมถึงงบประมาณจาก สปสช. ที่เป็น Outcome Base โดยเฉพาะงานส่งเสริมป้องกันและดูแลโรคเรื้อรัง
• มีการ จัดหาครุภัณฑ์และอุปกรณ์ทางการแพทย์ที่เป็นมาตรฐาน เช่น ทันตกรรม กายภาพบำบัด Telemedicine และ Lab ขนาดเล็ก
• ระบบข้อมูลสุขภาพและบุคลากร IT สามารถจัดเก็บและเชื่อมโยงข้อมูลเป็นมาตรฐานเดียวกันทั่วประเทศ
• ลดภาระงานที่ไม่จำเป็นโดยเฉพาะงานเอกสาร
• ประชาชนมีข้อมูลสุขภาพเพื่อวางแผนดูแลสุขภาพของตนเอง

• ผู้สูงอายุ
• ผู้ป่วย NCDs
• ผู้ป่วยติดบ้านติดเตียง
• แพทย์ในสังกัดท้องถิ่น
• บุคลากร ทางการแพทย์
• แม่และเด็ก

• วางระบบถ่ายโอน รพ.สต. ให้ครบ 80% ภายใน 4 ปี

• อย่างน้อย 15,000 ล้านบาท/ปี เพื่อเพิ่มกำลังคนให้เต็มกรอบ
• งบลงทุน 20,000 ล้านบาท (1-3 ล้านบาท/รพ.สต.) เพื่อจัดหาครุภัณฑ์และอุปกรณ์ทางการแพทย์ที่เป็นมาตรฐาน

• สปสช. (สำหรับ KPI ที่เป็น Outcome Base)

• ระบบสุขภาพไทยประสบปัญหาการใช้งบประมาณสูงแต่ผลลัพธ์สวนทาง เนื่องจากเน้นจ่ายเงินตามปริมาณการรักษามากกว่าพิจารณาเรื่องคุณภาพ
• งบประมาณบัตรทองเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยในปี 2569 สูงถึงประมาณ 200,000 ล้านบาทต่อปี แต่กลับยังไม่เพียงพอ ที่จะทำให้หน่วยบริการยืนได้ด้วยตัวเองและมีความยั่งยืน
• ผลลัพธ์ทางสุขภาพของประชาชนกลับไม่ได้ดีขึ้นตาม การเพิ่มขึ้นของงบประมาณ ดัชนีชี้วัดที่สำคัญอย่าง การสูญเสียปีสุขภาวะของคนไทย จากการตายก่อนวัยอันควรหรือคุณภาพชีวิตลดลงจากโรคเรื้อรัง เพิ่มขึ้นจาก 10.6 ล้านปี ในปี 2556 เป็น 18.5 ล้านปี ในปี 2562 มีสาเหตุหลักจากโรค เช่น เบาหวาน หัวใจ หลอดเลือดสมอง
• ระบบการจัดสรรเงินยังเน้นการจ่ายตาม "การรักษาเป็นครั้ง ๆ" หรือ "ปริมาณบริการ" มากกว่าคุณภาพ เช่น กรณีโรคเบาหวาน แม้จะมีการใช้จ่ายสาธารณสุขสูงถึง 47,000 ล้านบาทต่อปี แต่ความชุกของโรคกลับเพิ่มขึ้น ผู้ป่วยใหม่เพิ่มขึ้น และมีผู้ป่วยเพียง 29% เท่านั้นที่ควบคุมระดับน้ำตาลได้

• เปลี่ยนการจัดสรรงบประมาณจากการจ่ายตาม "ปริมาณการรักษา" เป็นการจ่ายตาม "ผลลัพธ์ทางสุขภาพ"
• นำระบบ การจ่ายเงินแบบมัดร่วมตลอดเส้นทางการดูแลรักษาโรค (Bundled Payment) และ การจ่ายเงินตามผลลัพธ์ (Outcome-Based Payment) มาใช้
• ระยะสั้น (1–2 ปี):
• ตั้งคณะกรรมการนโยบายการจัดบริการสุขภาพแบบมุ่งเน้นคุณค่าระดับชาติ เพื่อกำหนดเป้าหมายและกำกับดูแลนโยบายอย่างต่อเนื่อง
• พัฒนาตัวชี้วัดผลลัพธ์ของโรคเรื้อรัง ทั้งผลลัพธ์ทางคลินิก (เช่น การควบคุมน้ำตาล) และผลลัพธ์ในมุมมองผู้ป่วย รวมถึงต้นทุนการจัดบริการ
• นำร่องการจัดบริการสุขภาพแบบมุ่งเน้นคุณค่า ในจังหวัดที่พร้อม
• วิเคราะห์ "งบประมาณที่สอดคล้องผลลัพธ์" (Outcome-Based Budgeting)
• ระยะกลาง (3–4 ปี):
• ขยายเครือข่ายการจัดบริการสุขภาพแบบบูรณาการให้ครอบคลุมทั่วประเทศ
• เปิดเผยผลลัพธ์คุณภาพของสถานพยาบาลให้ประชาชนรับทราบในระดับพื้นที่และระดับประเทศ เพื่อให้ประชาชนใช้ประกอบการตัดสินใจ
• ปรับระบบจ่ายเงินของทุกกองทุนสุขภาพภาครัฐ (บัตรทอง, ประกันสังคม, ข้าราชการ) ให้ สอดคล้องกันและมุ่งเน้นการจ่ายตามคุณภาพที่ประชาชนได้รับ
• ใช้ข้อมูลผลลัพธ์มาตัดสินการจัดสรรงบประมาณอย่างโปร่งใส
• ระยะยาว (5 ปีขึ้นไป):
• ใช้ระบบการจ่ายเงินแบบมุ่งเน้นคุณค่า (Value-Based Payment) เต็มรูปแบบครอบคลุมโรคสำคัญทั้งหมด
• เชื่อมโยงข้อมูลสุขภาพ (HIE) สมบูรณ์ทั้งประเทศ
• สร้างระบบสุขภาพที่มีความยั่งยืนและขับเคลื่อนด้วยข้อมูลจริง โดยใช้งบประมาณตามความต้องการที่พิสูจน์ได้จริง

• ควบคุมต้นทุนการรักษาในระยะยาว
• งบประมาณถูกใช้ไปเพื่อสุขภาพที่ดีขึ้นของประชาชนอย่างแท้จริง
• มอบรางวัล (Incentive) ให้แก่ผู้ให้บริการสุขภาพที่มีคุณภาพในการควบคุมโรคและลดภาวะแทรกซ้อน
• เครือข่ายการจัดบริการสุขภาพแบบบูรณาการให้ครอบคลุมทั่วประเทศ
• ผลลัพธ์คุณภาพของสถานพยาบาลให้ประชาชนรับทราบ
• ระบบจ่ายเงินของทุกกองทุนสุขภาพภาครัฐ (บัตรทอง, ประกันสังคม, ข้าราชการ) สอดคล้องกันและมุ่งเน้นการจ่ายตามคุณภาพที่ประชาชนได้รับ
• ข้อมูลผลลัพธ์มาตัดสินการจัดสรรงบประมาณอย่างโปร่งใส
• ระบบการจ่ายเงินแบบมุ่งเน้นคุณค่า (Value-Based Payment) เต็มรูปแบบครอบคลุมโรคสำคัญทั้งหมด
• เชื่อมโยงข้อมูลสุขภาพ (HIE) สมบูรณ์ทั้งประเทศ
• ระบบสุขภาพมีความยั่งยืนและขับเคลื่อนด้วยข้อมูลจริง
• ใช้งบประมาณตามความต้องการที่พิสูจน์ได้จริง

• โรงพยาบาล
• ผู้ป่วย

• สำหรับการดำเนินการในระยะสั้น: 1–2 ปี
• สำหรับการดำเนินการในระยะกลาง: 3–4 ปี
• สำหรับการดำเนินการในระยะยาว: 5 ปีขึ้นไป

• ประชาชนที่ใช้สิทธิในแต่ละกลุ่มกลับได้รับการปฏิบัติและสิทธิประโยชน์ที่แตกต่างกันอย่างมาก
• วิกฤตความยั่งยืนและการคลังสาธารณสุข: การใช้จ่ายเกินจำเป็น: สิทธิ์ข้าราชการมีค่าใช้จ่ายรายหัวสูงกว่าสิทธิ์บัตรทองถึง 4 เท่า เนื่องจากการจ่ายเงินแบบปลายเปิด จูงใจให้เกิดการใช้บริการเกินความจำเป็นและใช้ยานอกบัญชีในสัดส่วนที่สูง
• ปรากฏการณ์ "โรบินฮูด": โรงพยาบาลรัฐต้องใช้ประโยชน์จากสิทธิ์ข้าราชการในการหารายได้มาชดเชยการขาดทุนจากสิทธิ์อื่น ซึ่งแม้จะพยุงฐานะการเงินในระยะสั้นได้ แต่คุกคามความยั่งยืนทางการคลังในระยะยาว
• วิกฤตคุณภาพบริการและบุคลากร (สมองไหล): ค่าชดเชยต่ำกว่าต้นทุน: สิทธิ์บัตรทองถูกกำหนดงบประมาณแบบปลายปิด แต่ถูกกดดันให้ขยายสิทธิประโยชน์ ทำให้โรงพยาบาลได้รับค่าชดเชยต่ำกว่าต้นทุนจริง
• โรงพยาบาลจึงต้อง "รีดเค้นศักยภาพ" นำไปสู่ภาวะ สมองไหล ของบุคลากรทางการแพทย์ที่ลาออก เสี่ยงที่คุณภาพบริการจะลดลง โรงพยาบาลอาจต้องเปิดคลินิกพิเศษเพื่อหารายได้เพิ่ม ซึ่งยิ่งซ้ำเติมความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงบริการ
• วิกฤตความเป็นธรรมของผู้จ่ายเงินสมทบ: ผู้ประกันตนในระบบประกันสังคมได้รับสิทธิประโยชน์หลายรายการ ด้อยกว่า กองทุนบัตรทองที่รัฐออกให้ทั้งหมด ทั้งที่ต้องจ่ายเงินสมทบทุกเดือน เช่น สิทธิทันตกรรมที่จำกัดวงเงิน ข้อจำกัดในการเข้าถึงการสร้างเสริมสุขภาพ การดูแลระยะยาว และหน่วยนวัตกรรมต่าง ๆ

• สร้าง "ชุดสิทธิประโยชน์สุขภาพขั้นพื้นฐาน" (Basic Health Benefit Package) ที่มีมาตรฐานเดียวกันสำหรับคนไทยทุกคน
• แบ่งโครงสร้างสิทธิประโยชน์ออกเป็น 3 ชั้น
  • กำหนดชุดสิทธิประโยชน์มาตรฐาน ที่จำเป็นในการรักษาและป้องกันโรค ทุกกองทุนต้องให้ไม่ต่ำกว่ามาตรฐานนี้
  • กำหนดชุดสิทธิประโยชน์เพิ่มเติมที่หน่วยงานรัฐ (กรมบัญชีกลาง) ในฐานะนายจ้างของข้าราชการ หรือสำนักงานประกันสังคม จ่ายสมทบเพิ่มให้เป็นสวัสดิการ
  • ประชาชนซื้อประกันสุขภาพเอกชนเพิ่มเติมเอง สำหรับความต้องการพิเศษที่เกินกว่าสิทธิพื้นฐาน
• ตั้งคณะกรรมการกำหนดมาตรฐาน: ปรับปรุง พ.ร.บ. หลักประกันสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ. 2545 เพื่อจัดตั้ง คณะกรรมการกำหนดมาตรฐานชุดสิทธิประโยชน์สุขภาพขั้นพื้นฐาน
• จัดตั้ง National Clearing House (NCH): เป็น หน่วยงานกลางจัดการข้อมูลและธุรกรรมการเบิกจ่ายเงิน
• NCH จะให้ข้อมูลในการกำหนด ราคาค่าบริการสุขภาพที่เป็นธรรม สำหรับทุกโรงพยาบาลและทุกกองทุน
• บริหารยาและเวชภัณฑ์ร่วมกัน: รวมการซื้อยาและเวชภัณฑ์ (Collective Purchasing) ของทั้ง 3 กองทุน
• เปิดช่องทางประกันสุขภาพส่วนเสริม (Top-up): อนุญาตให้นายจ้างหรือบริษัทประกันเอกชนเสนอแพ็กเกจเสริมสำหรับบริการที่อยู่นอกเหนือชุดพื้นฐาน

• สร้างความเท่าเทียม 3 กองทุนสุขภาพ
• ความยืดหยุ่นทางงบประมาณและตอบโจทย์ความต้องการที่หลากหลาย
• สร้างความเป็นธรรมและความยั่งยืนให้กับระบบสุขภาพไทย
• มีระบบฐานข้อมูลเดียว
• ตรวจสอบการเบิกจ่ายได้อย่างถูกต้องและคุ้มค่า
• โรงพยาบาลได้รับค่าบริการที่สอดคล้องกับต้นทุน ไม่ต้องรีดเค้นศักยภาพหรือลดคุณภาพการบริการ
• มีอำนาจต่อรองราคา ยาและเวชภัณฑ์ สูงขึ้น ได้ยาคุณภาพดีในราคาที่ถูกลง
• ความยืดหยุ่นและช่วยแบ่งเบาภาระงบประมาณภาครัฐ

• นายจ้าง
• โรงพยาบาล รัฐและเอกชน
• บุคลากรทางการแพทย์
• ผู้ประกันตนในระบบประกันสังคม
• ข้าราชการ

• ระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า หรือ บัตรทอง กำลังเผชิญกับ วิกฤตหลายด้านที่ส่งผลกระทบต่อทั้งผู้รับบริการและผู้ให้บริการ
• โรงพยาบาลและหน่วยบริการคู่สัญญาได้รับค่าชดเชยบริการเฉลี่ยจาก สปสช. ต่ำกว่าต้นทุน กระทบต่อ สภาพคล่องของโรงพยาบาล นำไปสู่ ความเสี่ยงในการ ลดคุณภาพการบริการ
• คลินิกพรีเมียมสร้างความเหลื่อมล้ำ เพราะ โรงพยาบาลใช้ทรัพยากรภาครัฐไปจัดบริการให้กลุ่มที่มีฐานะดี ยิ่งตอกย้ำ ความเหลื่อมล้ำในระบบบริการสุขภาพ
• บุคลากรสุขภาพในภาครัฐประสบ ความเครียดและหมดไฟ เนื่องจากค่าตอบแทนและสวัสดิการไม่สมดุลกับภาระงาน
• หน่วยบริการเอกชน หน่วยบริการปฐมภูมิ (คลินิกชุมชนอบอุ่น) หรือหน่วยนวัตกรรมคู่สัญญา ได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงเกณฑ์หรือประกาศจ่ายย้อนหลังที่คาดการณ์ได้ยาก จึง ถอนตัวจากเครือข่ายบัตรทอง
• ชุดสิทธิประโยชน์หลักที่มีความจำเป็น (เช่น ค่าผ่าตัด ค่าดูแลผู้ป่วยใน) สปสช. จ่ายให้น้อยและไม่ครอบคลุมต้นทุน
• สิทธิประโยชน์บางอย่างถูกวิจารณ์ว่าไม่มีความจำเป็น

• แก้ไข พ.ร.บ. หลักประกันสุขภาพแห่งชาติ โดย แก้ไของค์ประกอบคณะกรรมการหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ เพิ่มสัดส่วนผู้ให้บริการ ภาคประชาชน และคณะกรรมการจากพื้นที่ (อปสข.)
• กำหนดวาระการดำรงตำแหน่ง ของคณะกรรมการ และเปิดเผยข้อมูลคณะกรรมการที่อาจกระทบกับการกำหนดนโยบายสุขภาพ
• จัดงบประมาณเพิ่มเติมอย่างน้อย 17,000 ล้านบาท สำหรับผู้ป่วยใน (อัตราไม่ต่ำกว่า 10,000 บาทต่อ AdjRW)
• เพิ่มสัดส่วนงบเพื่อ สร้างเสริมสุขภาพและป้องกันโรค
• เพิ่มสัดส่วน งบพัฒนาคุณภาพการบริการที่หน่วยบริการสุขภาพปฐมภูมิ
• วิจัยศึกษาต้นทุนการให้บริการ
• ประเมินผลความคุ้มค่าของชุดสิทธิประโยชน์
• ใช้ประโยชน์จาก พ.ร.บ. ระบบข้อมูลสุขภาพดิจิทัล, National Clearing House และ เทคโนโลยี AI มาคำนวณต้นทุนการจัดบริการที่แม่นยำ
• ยุติการประกาศเกณฑ์การจ่ายที่ให้ผลย้อนหลัง
• ยึดเกณฑ์การจ่าย ที่ สปสช. กำหนด ตลอดปีงบประมาณ
• มีระบบบัฟเฟอร์รองรับกรณีคาดการณ์ค่าใช้จ่ายคลาดเคลื่อน
• สนับสนุนการเปิดเผยข้อมูลการจัดซื้อจัดจ้าง
• สนับสนุนการจัดทำ/ปรับปรุง/ตัดชุดสิทธิประโยชน์ โดยทุกภาคส่วนมีส่วนร่วมแสดงความเห็น และมีข้อมูลวิชาการประกอบการตัดสินใจ
• สื่อสารชุดสิทธิประโยชน์ให้ประชาชนรับทราบอย่างชัดเจนผ่านสมุดพกสุขภาพ (Personal Health Record application)

• ความมั่นคงของระบบบัตรทอง
• การจัดทำ งบประมาณสอดคล้องกับต้นทุน
• ลดความไม่แน่นอนและการเรียกคืนค่าชดเชยบริการย้อนหลัง
• ปรับความคาดหวังของประชาชนให้ใกล้เคียงกับศักยภาพที่ระบบทำได้
• ระบบควบคุมกำกับหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ มีความโปร่งใสและตรวจสอบได้
• กรรมการของคณะกรรมการหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ไม่เป็นทั้งผู้กำหนดนโยบายและผู้ดำเนินงาน
• ช่วยในการ ตรวจสอบประโยชน์ทับซ้อน
• องค์ประกอบคณะกรรมการหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ สอดคล้องกับการบริหารจัดการงบประมาณ
• ได้ ต้นทุนการจัดบริการที่แม่นยำ
• สร้างความเชื่อมั่นต่อระบบเบิกจ่าย
• ฟื้นความเชื่อมั่นของประชาชนต่อระบบบัตรทอง

• โรงพยาบาลและหน่วยบริการคู่สัญญา
• บุคลากรสุขภาพในภาครัฐ
• หน่วยบริการเอกชน
• หน่วยนวัตกรรมคู่สัญญา
• ประชาชนผู้ใช้สิทธิ์ หลักประกันสุขภาพแห่งชาติ
• ระบบบริการสุขภาพ
• หน่วยบริการสุขภาพปฐมภูมิ (เช่น รพ.สต. ศูนย์บริการสาธารณสุข)

• อย่างน้อย 17,000 ล้านบาท สำหรับผู้ป่วยใน (อัตราไม่ต่ำกว่า 10,000 บาทต่อ AdjRW)

• ประเทศไทยยังมีความท้าทายในสถาปัตยกรรมข้อมูลสุขภาพ
• ขาดหน่วยงานระดับชาติที่มีอำนาจตามกฎหมายในการกำกับดูแลระบบข้อมูลสุขภาพโดยรวม ทำให้การกำหนด มาตรฐานข้อมูลสุขภาพ เป็นไปอย่างล่าช้า ไม่ครบถ้วน
• การขาดหน่วยงานประสานงานการเบิกจ่ายระดับชาติ ทำให้ ข้อมูลเกี่ยวกับการเบิกจ่ายกระจัดกระจาย อยู่ตามกองทุนสุขภาพ เกิดอุปสรรคในการทราบต้นทุนการบริการ ตรวจสอบการเบิกจ่ายซ้ำซ้อน และการตรวจสอบแบบ Real Time
• มีหน่วยบริการเพียง 1 ใน 3 เท่านั้น ที่สามารถเชื่อมโยงข้อมูลผู้ป่วย โดยหน่วยงานที่ยังไม่สามารถเชื่อมโยงข้อมูลได้ มักอยู่นอกสังกัดกระทรวงสาธารณสุข
• ผู้ป่วย ไม่มีสมุดพกสุขภาพ ทำให้ต้องตรวจสุขภาพซ้ำซ้อนและสิ้นเปลืองค่าใช้จ่าย
• เมื่อระบบไม่มีมาตรฐาน ข้อมูลกระจัดกระจาย บุคลากรสุขภาพต้อง กรอกข้อมูลซ้ำซ้อนหลายโปรแกรม ทำให้เกิดความเครียดและเสียเวลาให้บริการผู้ป่วย
• การวิเคราะห์ความคุ้มค่า เพื่อพัฒนาชุดสิทธิประโยชน์สุขภาพขั้นพื้นฐานจึงทำได้ยาก
• เป็นอุปสรรคสำคัญในการเปลี่ยนไปสู่ระบบการจ่ายค่าชดเชยบริการตามผลลัพธ์สุขภาพ (Value-Based Healthcare)

• จัดตั้ง ศูนย์ระบบข้อมูลสุขภาพแห่งชาติ (National Health Data Center) เป็นหน่วยงานในการอำนวยความสะดวกและกำกับนโยบายระบบข้อมูลสุขภาพดิจิทัลของประเทศให้มีมาตรฐาน
• จัดตั้ง National Clearing House (NCH) เพื่อสร้างเอกภาพข้อมูลธุรกรรมการเบิกจ่ายระหว่างโรงพยาบาลทุกสังกัดกับกองทุนสุขภาพ
• จัดทำ สมุดพกข้อมูลสุขภาพประจำตัวประชาชน (Personal Health Record) ที่ประชาชนสามารถเข้าถึงชุดข้อมูลสุขภาพของตนเองได้ผ่านแอปพลิเคชันที่คุ้นเคย (เช่น หมอพร้อม)
• ปรับปรุงระบบสารสนเทศของหน่วยบริการทุกระดับครั้งใหญ่ ให้มี มาตรฐานเดียวกัน
• พัฒนากำลังคนสุขภาพดิจิทัลในทุกระดับ เพื่อรองรับการบริหารจัดการและการใช้ประโยชน์จากข้อมูลสุขภาพ
• ออก พ.ร.บ. ระบบข้อมูลสุขภาพแห่งชาติ (National Health Data Act): เพื่อให้สามารถจัดตั้งหน่วยงานนโยบายและกำหนด มาตรฐานข้อมูลสุขภาพกลางของประเทศ
• จัดตั้งหน่วยงานสนับสนุนเพื่อพัฒนา สมุดพกประจำตัวผู้ป่วย รวมถึงการวิจัยเพื่อพัฒนาชุดสิทธิประโยชน์ตามแนวคิด Value-Based Healthcare
• สนับสนุน โครงการอุดหนุนเฉพาะกิจ สำหรับการปรับปรุงฮาร์ดแวร์และซอฟต์แวร์ของ รพ.สต. และหน่วยบริการที่ยังไม่เชื่อมโยง
• ร่วมกับ อว. และ สธ. พัฒนาศักยภาพกำลังคนด้านระบบข้อมูลสุขภาพ ผ่านระบบการศึกษาและหลักสูตรเพิ่มพูนทักษะสำหรับบุคลากรด้านสารสนเทศในทุกภาคส่วน

• เชื่อมโยงประวัติการรักษาของทุกโรงพยาบาลเข้าด้วยกัน
• การกำหนด มาตรฐานข้อมูลสุขภาพกลางของประเทศ ครอบคลุมตั้งแต่ข้อมูลผู้ให้บริการ ประวัติผู้รับบริการ ข้อมูลการบริการ ไปจนถึงมาตรฐานความปลอดภัยและการใช้ประโยชน์ข้อมูล
• ลดการตรวจซ้ำซ้อน
• เพิ่มประสิทธิภาพการรักษา
• สร้างเอกภาพข้อมูลธุรกรรมการเบิกจ่าย
• ประชาชน สามารถเข้าถึงชุดข้อมูลสุขภาพของตนเองได้ผ่านแอปพลิเคชันที่คุ้นเคย (เช่น หมอพร้อม)
• หน่วยบริการที่ยังไม่เชื่อมโยง สามารถเชื่อมโยงข้อมูลสุขภาพตามมาตรฐานได้

• โรงพยาบาลทุกสังกัดกับกองทุนสุขภาพ
• หน่วยบริการทุกระดับ
• รพ.สต. และหน่วยบริการที่ยังไม่เชื่อมโยง
• ผู้ป่วย

• โครงการอุดหนุนเฉพาะกิจ

• ระบบยา เป็นกลไกที่สำคัญของระบบสาธารณสุขไทย โดยมีค่าใช้จ่ายด้านยาคิดเป็นกว่า 29% ของค่าใช้จ่ายรักษาพยาบาลทั้งหมด แต่ปัจจุบันประเทศไทยเผชิญปัญหาเกี่ยวกับยา 3 ด้านหลัก ที่ส่งผลกระทบโดยตรงต่อความปลอดภัยและค่าใช้จ่ายของประชาชน
• เชื้อดื้อยา: การใช้ยาปฏิชีวนะเกินจำเป็น นำไปสู่วิกฤตเชื้อดื้อยา
• อาการไม่พึงประสงค์: ปัญหาการใช้ยาซ้ำซ้อนหรือหลายชนิด โดยเฉพาะในผู้สูงอายุ รวมถึงการลักลอบปนยาในอาหารเสริม ก่อให้เกิดพิษต่อตับและไต
• พึ่งพาการนำเข้าสูง: โครงสร้างอุตสาหกรรมยาของไทยยัง อ่อนแอ และพึ่งพาการนำเข้าวัตถุดิบและยาสำเร็จรูปจากต่างประเทศสูง
• ราคายาสูง: ขาดมาตรการควบคุมต้นทุนและราคาอย่างมีประสิทธิภาพ ทำให้ยาบางรายการมีราคาสูงเกินความจำเป็น
• กฎหมายและระบบกำกับดูแลยาไทยล้าสมัย ทำให้การควบคุมการสั่งใช้ยาและการจำหน่ายยาควบคุมพิเศษไม่เกิดผลจริง โดยเฉพาะในคลินิกเอกชนที่ไม่มีมาตรการบังคับให้ต้องออกใบสั่งยา
• ประเทศไทยยัง ไม่มีระบบข้อมูลยาแห่งชาติ และ ระบบใบสั่งยาออนไลน์มาตรฐาน ทำให้ข้อมูลด้านยาตั้งแต่รหัสยา ราคายา การสั่งใช้ยา การเบิกจ่าย กระจัดกระจาย ไม่เชื่อมโยงกัน

• ปรับปรุงกฎหมายยา เพื่อรองรับ ระบบใบสั่งยาแห่งชาติ ที่ใช้ในทุกสถานพยาบาล ทั้งรัฐและเอกชน

• ปรับปรุง พ.ร.บ. ยา: เพิ่มบทบัญญัติจัดตั้ง คณะกรรมการพัฒนาระบบยาแห่งชาติ

• ปรับปรุง พ.ร.บ. ยา: ยกระดับการควบคุมยาควบคุมพิเศษและวัตถุออกฤทธิ์

• ปรับปรุง พ.ร.บ. ยา: กำหนดให้สถานที่จ่ายยาทุกประเภทต้องอยู่ภายใต้ใบอนุญาตขายยา

• ปรับปรุง พ.ร.บ. วิชาชีพเภสัชกรรม: ให้สามารถออกข้อบังคับเพื่อกำหนด ขอบเขตงานของแต่ละวิชาชีพ ให้ชัดเจน

• ปรับปรุง พ.ร.บ. วิชาชีพเภสัชกรรม: ให้มีมาตรฐานเดียวกันในการประเมินความรู้และทักษะของผู้ประกอบวิชาชีพทุกสาขา

• ปรับปรุง พ.ร.บ. จัดซื้อจัดจ้างฯ: ปรับปรุงกฎระเบียบการจัดซื้อจัดหาให้ ยืดหยุ่นขึ้น และเหมาะสมกับลักษณะเฉพาะของยา

• จัดตั้งศูนย์กลางด้านการพัฒนาและผลิตยาต้นน้ำของประเทศ

• สนับสนุนผู้ประกอบการให้ปรับปรุงการผลิตให้ได้มาตรฐานสากล เช่น GMP–PIC/S

• กำหนด สิทธิประโยชน์ด้านการลงทุน สำหรับโรงงานผลิตวัตถุดิบยา

• ผลักดันองค์การเภสัชกรรม (อภ.) เป็นหน่วยงานหลักด้านความมั่นคงยา

• ผลักดันการวิจัยและพัฒนายา แล้วเปิดโอกาสให้เอกชนต่อยอด

• เน้นการผลิตหรือจัดหาวัตถุดิบทางยาที่สำคัญ

• มุ่งผลิต ยากำพร้า หรือยาจำเป็นที่เอกชนไม่ผลิต

• รักษาสมดุลด้านราคาและปริมาณยาในช่วงวิกฤต

• จัดตั้งศูนย์กลางข้อมูลยาแห่งชาติ (NDIC): กระทรวงสาธารณสุขจะจัดตั้ง ศูนย์กลางข้อมูลยาแห่งชาติ เพื่อรวบรวมและบริหารจัดการข้อมูลด้านยาทุกมิติอย่างเป็นระบบ

• พัฒนา e-Prescription: พัฒนาและบังคับใช้ ระบบใบสั่งยาอิเล็กทรอนิกส์กลาง (e-Prescription) ให้ครอบคลุมทุกสถานพยาบาลและร้านขายยา

• ส่งเสริมการใช้ยาที่สมเหตุผล และเพิ่มความปลอดภัยของประชาชน

• รณรงค์สร้างความรู้ความเข้าใจทั้งในฝ่ายวิชาชีพและประชาชน

• มีการติดตาม/วิเคราะห์เพื่อแก้ขปัญหาการใช้ยาที่ไม่เหมาะสม หรือไม่สมเหตุสมสมผล

• ป้องกันการใช้ยาซ้ำซ้อนและเชื้อดื้อยา
• ทำให้ราคายาโปร่งใสและตรวจสอบได้ทั่วประเทศ
• เพื่อให้การใช้จ่ายด้านยามีประสิทธิภาพ คุ้มค่า ยั่งยืน
• เพื่อให้ข้อมูลการสั่ง–จ่ายยาเชื่อมโยงกัน
• ช่วยส่งเสริมการใช้ยาที่สมเหตุผลและเพิ่มความปลอดภัยของประชาชน
• เพื่อเป็นฐานข้อมูลกลางด้านยาตลอดห่วงโซ่
• เพื่อให้จ่ายยาควบคุมพิเศษและวัตถุออกฤทธิ์ได้เฉพาะตามใบสั่งยาที่ออกโดยผู้ประกอบวิชาชีพที่ได้รับอนุญาต
• เพื่อรองรับระบบใบสั่งยาอิเล็กทรอนิกส์ระดับประเทศ
• เพื่อให้การปฏิบัติงานของผู้ประกอบวิชาชีพเป็นไปตามหลักวิชาการและปลอดภัยต่อประชาชน
• เพื่อให้สถานพยาบาลสามารถจัดซื้อยาได้อย่างคล่องตัวและต่อเนื่อง
• เร่งสร้างขีดความสามารถในการผลิตวัตถุดิบยา (API) และลดการพึ่งพาการนำเข้า
• ซึ่งจะนำไปสู่การกำหนด รหัสยาแห่งชาติ (National Drug Code) และ ราคากลางยาแห่งชาติ (National Drug Reference Price) ให้เป็นมาตรฐานกลางสำหรับยาทุกชนิด

• โรงพยาบาล
• สถานพยาบาล
• สถานที่จ่ายยาทุกประเภท
• โรงงานผลิตวัตถุดิบยา
• องค์การเภสัชกรรม (อภ.)

• โจทย์ทางสุขภาพของประเทศไทยในปัจจุบันมีความซับซ้อนมากขึ้น เช่น สังคมสูงวัยและโรคเรื้อรัง ทำให้ อสม. ระบบเดิมไม่สามารถรับมือได้อย่างเต็มที่
• โครงสร้าง อสม. ปัจจุบันยังขาดความพร้อมต่อการรับมือความท้าทายด้านสุขภาพของคนไทยใน 2 ด้านหลัก
• ทักษะไม่สอดคล้องกับโจทย์สุขภาพที่ซับซ้อน: อสม. ประมาณร้อยละ 40 อยู่ในวัยผู้สูงอายุ และมีสัดส่วนเกินครึ่งที่สำเร็จการศึกษาระดับประถมศึกษาถึงมัธยมศึกษาตอนต้น ในขณะที่โจทย์สุขภาพชุมชนใหม่ ๆ ต้องการความรู้ ทักษะ และเวลาปฏิบัติงานที่เพิ่มขึ้น เช่น การดูแลพัฒนาการแม่และเด็ก, การส่งเสริมสุขภาพจิต, การฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ป่วยติดเตียง, การป้องกันโรคในกลุ่มแรงงานต่างด้าว, และการรับมือภัยพิบัติสาธารณสุข
• ความจำเป็นในการสร้างความเป็นมืออาชีพ: เพื่อให้ชุมชนมีกำลังคนที่มีศักยภาพพอในการรับมือกับโจทย์สุขภาพข้างต้น จึงจำเป็นที่ระบบสาธารณสุขต้องปรับรูปแบบการเพิ่มพูนความรู้ ทักษะ รูปแบบการปฏิบัติงาน และระบบค่าตอบแทนที่เป็นมืออาชีพ มีประสิทธิภาพ และเป็นธรรมมากขึ้น

• ปรับภารกิจ อสม. ให้โฟกัสงาน 3 ด้านที่ตอบโจทย์ปัญหาสุขภาพในพื้นที่
• การสร้างเสริมสุขภาพด้วยดิจิทัล: ใช้เทคโนโลยีดิจิทัลและอุปกรณ์ตรวจวัดสุขภาพในการสร้างเสริมสุขภาพ คัดกรองโรค และเชื่อมต่อบริการการแพทย์ทางไกล (Telemedicine)
• การสร้างเสริมสุขภาพและป้องกันโรค: เน้นการป้องกันโรคติดต่อและโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) ตามบริบทของชุมชน
• การป้องกันและรับมือภัยพิบัติ: เตรียมพร้อมรับมือน้ำท่วม โรคระบาด หรือเหตุฉุกเฉินด้านสาธารณสุขในพื้นที่
• อสม. ทุกคนจะได้รับการอบรมฟื้นฟูทักษะและประเมินสมรรถนะทุก 3 ปี
• ยกระดับ "อสม.ขั้นเชี่ยวชาญ": ยกระดับ อสม. จำนวน 100,000 คน ให้เป็น อสม.ขั้นเชี่ยวชาญ หรือแนวหน้าสุขภาพ
• สร้างเสริมสุขภาพอนามัยแม่และเด็ก: ดูแลเป็นเพื่อนแม่ตั้งแต่ตั้งครรภ์ คลอด จนกระทั่งเด็กอายุ 6 ขวบ
• สร้างเสริมสุขภาพจิต: เป็น "เพื่อนใจ" สมาชิกในชุมชน, คัดกรองซึมเศร้า
• สร้างเสริมและสนับสนุนงานฟื้นฟูสมรรถภาพทางการแพทย์: ช่วยนักกายภาพบำบัดดูแลผู้สูงอายุและผู้ป่วยติดเตียง, ปรับสภาพบ้าน, ช่วยเหลือคนพิการ
• สร้างเสริมสุขภาวะทางเพศ: ให้คำปรึกษาเรื่องท้องไม่พร้อมและป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ในโรงเรียน สถานที่ทำงาน และชุมชน
• สร้างเสริมสุขภาพและป้องกันโรคในพื้นที่แรงงานเพื่อนบ้าน: ให้คำแนะนำตรวจสุขภาพ/วัคซีน, ช่วยสื่อสารและแปลภาษา, ป้องกันโรคระบาด, แนะนำสิทธิเข้าถึงบริการสุขภาพ
• จัดตั้งคณะทำงานร่วมระหว่างกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ, กองทุนสุขภาพ และกระทรวงมหาดไทย เพื่อออก ระเบียบรองรับสถานะ ค่าตอบแทน และภารกิจใหม่ ของ อสม. และแนวหน้าสุขภาพ
• กำหนดมาตรฐานการฝึกอบรมและประเมิน:
• จัดทำทีมวิทยากรประจำหลักสูตร
• จัดทำระบบสอบขึ้นทะเบียน อสม.พื้นฐาน และ อสม.เชี่ยวชาญ พร้อมระบบ ต่ออายุทุก 3 ปี เพื่อประกันคุณภาพ
• ระบบค่าตอบแทนแบบ Pay for Performance:
• ปรับระบบค่าตอบแทนแนวหน้าสุขภาพให้มีลักษณะ จ่ายตามภาระงานจริง (Pay for Performance) รายได้เฉลี่ย 8,000 - 10,000 บาท/เดือน
• หน่วยบริการสุขภาพและท้องถิ่นร่วมวัดและประเมินผล
• ทำสัญญาระหว่างแนวหน้าสุขภาพกับหน่วยบริการสุขภาพปฐมภูมิโดยใช้เงินจากกองทุนสุขภาพท้องถิ่น (กปท.) หรือกองทุนฟื้นฟู
• มีระเบียบรองรับชัดเจนที่จัดทำขึ้นร่วมกันระหว่างสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) กระทรวงมหาดไทย และกระทรวงสาธารณสุข
• สร้างระบบสนับสนุนการทำงาน: อสม. และแนวหน้าสุขภาพจะทำงานเชื่อมโยงกับหน่วยบริการปฐมภูมิ มีพี่เลี้ยง คู่มือการทำงาน สวัสดิการประกันความเสี่ยง ระเบียบคุ้มครองทางกฎหมาย ระบบข้อมูลดิจิทัล

• อสม. เป็น "แนวหน้าสุขภาพ" ที่มีประสิทธิภาพและมีค่าตอบแทนที่เหมาะสม
• อสม. ทุกคนได้รับการ อบรมฟื้นฟูทักษะและประเมินสมรรถนะ
• อสม. ได้รับ ค่าตอบแทนเพิ่มเติมจนมีรายได้เพียงพอ (ประมาณ 8,000 - 10,000 บาท/เดือน)
• ป้องกันภาวะเปราะบางและพิการในชุมชน
• ระบบสอบขึ้นทะเบียน อสม. เพื่อประกันคุณภาพ

• อสม.

• 11,000 ล้านบาทต่อปี
• เฉพาะงบประมาณฝึกทักษะ 2,300 ล้านบาท
• เฉพาะงบประมาณค่าตอบแทน 9,700 ล้านบาท/ปี

• การทำสัญญาระหว่างแนวหน้าสุขภาพกับหน่วยบริการสุขภาพปฐมภูมิโดยใช้เงินจากกองทุนสุขภาพท้องถิ่น (กปท.) หรือกองทุนฟื้นฟู

• อัตราแพทย์ต่อประชากรต่ำและกระจุกตัว
• ประเทศไทยมีจำนวนแพทย์โดยเฉลี่ยเพื่อดูแลประชากรทุก ๆ 1,000 คน เพียง 0.8 คน (สถานการณ์ยิ่งหนักสำหรับแพทย์ภาครัฐที่มีสัดส่วนเพียง 0.5 คน) ต่ำกว่าประเทศเพื่อนบ้านอย่างมาเลเซียที่ 2.3 คน และยุโรปที่ 3.7 คน
• แพทย์เฉพาะทางกว่า 40% อยู่ในกรุงเทพฯ ส่วนโรงพยาบาลชุมชน (รพช.) ทั่วประเทศ มีแพทย์ปฏิบัติงานเพียง 8,825 คน จาก รพช. 770 แห่ง
• ขาดแคลนแพทย์สาขายุทธศาสตร์
• แม้จะผลิตแพทย์เพิ่มขึ้นได้ปีละ 3,000 คนต่อปี แต่สาขาที่ขาดแคลนหนักสุด เช่น เวชศาสตร์ครอบครัว เวชศาสตร์ผู้สูงอายุ จิตเวช เวชศาสตร์ฉุกเฉิน กลับผลิตได้น้อยมาก
• ภาระงานหนักและผลตอบแทนไม่สมดุล
• แพทย์ต้องแบกรับภาระงานหนัก ใช้เวลาอยู่ในโรงพยาบาลเฉลี่ยประมาณ 64 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ และเพิ่มเติมด้วยเวร On Call อีกประมาณ 24 ชั่วโมง
• แพทย์เพิ่มพูนทักษะมักทำงานมากกว่า 80 ชั่วโมงต่อสัปดาห์
• ภาระงานหนัก แต่ผลตอบแทน สวัสดิการ ความก้าวหน้าทางอาชีพ ไม่ตอบโจทย์
• แพทย์จำนวนมากจึงตัดสินใจออกจากระบบ
• ในช่วง 10 ปี (2556–2565) มีแพทย์ลาออกและเกษียณรวม 6,550 คน หรือหายไปถึง 20% ของแพทย์ที่ผลิตได้

• ยกร่างพระราชกฤษฎีกาจัดตั้ง สำนักงานกรรมการกำลังคนด้านสุขภาพแห่งชาติ
• ให้เป็นหน่วยงานถาวร ทำหน้าที่กำหนดสัดส่วนกำลังคนสุขภาพที่เหมาะสม แผนงบประมาณ แผนการผลิต ผลตอบแทน และเกณฑ์ประเมิน ตั้งแต่เริ่มทำงานจนถึงเกษียณ
• สร้างฐานข้อมูลบุคลากรทางการแพทย์ (Central Healthcare Workforce Database) เพื่อใช้ในการวางแผนและกำกับดูแลบุคลากร
• สนับสนุนกฎหมายจำกัดชั่วโมงทำงานของบุคลากรสุขภาพ ไม่เกิน 60 ชม./สัปดาห์
• บังคับ หยุดงานอย่างน้อย 8 ชม. หลังทำงานกะดึกหรือทำงานติดต่อกัน 24 ชม.
• บังคับ มีวันหยุดเต็มวัน ทุกสัปดาห์ เว้นแต่กรณีฉุกเฉินเร่งด่วน
• เพิ่มสัดส่วนค่าตอบแทนแบบ Pay for Performance
• ให้เสียภาษีตามมาตรา 40(6) เช่นเดียวกับภาคเอกชน
• ใช้ งบพิเศษ เช่น พ.ต.ส. หรือ ฉ.11 เพื่อกระตุ้นและรักษาบุคลากรในพื้นที่ขาดแคลน และปรับเบี้ยกันดารตามอัตราเงินเฟ้อ
• เพิ่มทุนการศึกษาและ/หรือเส้นทางการศึกษาต่อเฉพาะทาง สำหรับนักเรียนและแพทย์ที่ทำงานหรือจะมาทำงานในพื้นที่ที่มีความขาดแคลนบุคลากรพิเศษ
• เพิ่มอัตราบรรจุข้าราชการ
• ลดสถานะลูกจ้างชั่วคราว
• ดึงแพทย์เกษียณที่ยังต้องการทำงานกลับมาในพื้นที่ท้องถิ่นและหน่วยบริการปฐมภูมิ
• ลดภาระงานเอกสารและระเบียบธุรการที่ไม่จำเป็น
• ปรับปรุง/ลดตัวชี้วัด (KPI) ให้เหมาะสมกับภารกิจหลัก
• ใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเข้ามาช่วย ลดภาระงาน
• สร้าง ทีมแนวหน้าสุขภาพ (Health Frontline) 100,000 ตำแหน่ง
• กระจายภาระงานไปยังชุมชน
• สนับสนุนงบประมาณการเรียนต่อเฉพาะทางในสาขาที่ขาดแคลนและเป็นสาขายุทธศาสตร์ (เช่น เวชศาสตร์ครอบครัว, จิตแพทย์)
• เพิ่มศักยภาพโรงพยาบาลศูนย์หรือโรงพยาบาลตติยภูมิให้สามารถผลิตแพทย์ได้

• กำหนดสัดส่วนกำลังคนสุขภาพที่เหมาะสม
• แพทย์ มีเวลาพักผ่อนเพียงพอ
• ลดการลาออก
• คืนความปลอดภัยในการรักษาให้ทั้งบุคลากรและประชาชนอย่างยั่งยืน
• กระตุ้นและรักษาบุคลากรในพื้นที่ขาดแคลน

• บุคลากรทางการแพทย์

• งบพิเศษ เช่น พ.ต.ส. หรือ ฉ.11

• ประเทศไทยกำลังก้าวเข้าสู่ "สังคมสูงวัยระดับลึก" อย่างรวดเร็ว
• คาดว่าจำนวนผู้สูงอายุจะเป็นร้อยละ 30 ของประชากรใน 10–20 ปีข้างหน้า
• การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างประชากรนี้ส่งผลให้ความต้องการระบบการดูแลระยะยาว (Long Term Care: LTC) เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ
• ผู้สูงอายุจำนวนมากเข้าสู่ ภาวะพึ่งพิง ทั้งจากโรค NCDs และความเสื่อมของร่างกาย แต่ระบบปัจจุบันยังไม่ครอบคลุมและขาดความยืดหยุ่น
• ระบบ LTC ในปัจจุบันยังยึดติดกับการมีครอบครัวเป็นผู้ดูแลหลัก ซึ่งไม่สอดคล้องกับความเป็นจริงที่ครอบครัวมีขนาดเล็กลง และผู้สูงอายุจำนวนมากต้องดูแลตัวเองหรือพึ่งพิงคนเพียงคนเดียว
• บริการที่เข้าถึงได้จริงยัง ต่ำกว่ามาตรฐาน ทั้งในด้านจำนวนครั้งและระยะเวลาที่ควรได้รับการดูแล ขณะที่บริการเฉพาะทางที่จำเป็น (เช่น การทำแผล การใส่สายสวนปัสสาวะ) ยังขาดแคลน
• งบ LTC ที่จัดสรรเป็นรายหัวปัจจุบัน ตกเดือนละไม่ถึงหนึ่งพันบาท ต่อผู้ป่วย ทำให้ต้องเฉลี่ยจ่ายระหว่างค่าจ้างผู้ดูแลอาสาสมัคร (CG) และค่าวัสดุทางการแพทย์ ส่งผลให้บริการไม่ทั่วถึง
• ผู้ดูแลอาสาสมัครได้รับค่าตอบแทนต่ำและไม่เพียงพอ ทำให้ไม่สามารถให้บริการได้เต็มประสิทธิภาพ
• ไม่มีฐานข้อมูลกลางและเจ้าภาพที่ชัดเจน ในการจัดการอุปกรณ์สำหรับผู้ป่วยพึ่งพิง (เช่น เตียงลม เครื่องช่วยหายใจ) ทำให้ประชาชนไม่รู้ช่องทางการขอ และท้องถิ่นไม่สามารถบริหารจัดการได้อย่างมีประสิทธิภาพ

• เพิ่มระบบสวัสดิการผู้ป่วยพึ่งพิงระยะยาวที่มีความยืดหยุ่น
• ให้ผู้ป่วยภาวะพึ่งพิงสามารถ ตัดสินใจเลือกรูปแบบบริการได้เอง โดยมีรูปแบบบริการให้เลือก ดังนี้:
• บริการที่บ้าน (Home Care): เช่น 16 ชั่วโมง/สัปดาห์
• บริการที่ศูนย์ (Daycare center): เข้ารับบริการที่ศูนย์ Daycare ที่ อปท., ชุมชน หรือเอกชนจัดตั้ง
• สถานดูแลระยะยาว (Residential Care): เข้ารับบริการประจำที่สถานดูแลผู้ป่วยพึ่งพิงระยะยาว
• ให้ผู้ป่วยสามารถขอเปลี่ยนสิทธิในการรับบริการเป็น เงินสนับสนุน สำหรับผู้ดูแลภายในครอบครัวที่ผ่านการฝึกอบรมตามมาตรฐาน
• เปลี่ยนจากการบริหารงบประมาณแบบเดิมของ สปสช. มาเป็นการให้ผู้ป่วยพึ่งพิง ตัดสินใจเลือกใช้เงินได้เองตามสิทธิ เสมือนเป็นเครดิตที่ผู้ป่วยเลือกการให้บริการที่เหมาะสมกับตัวเองได้ (Patient Vouchers/Credits)
• กำหนดเพดานงบประมาณที่ผู้ป่วยแต่ละคนจะได้รับสนับสนุน แบ่งตามระดับความพึ่งพิงที่ถูกประเมินและจัด Care Plan
• กลุ่มผู้ป่วยพึ่งพิงติดบ้าน: ได้รับบริการสูงสุด 8 ชั่วโมง/สัปดาห์ (อัตรา 60 บาท/ชั่วโมง) และอุปกรณ์สูงสุด 1,500 บาท/คน/เดือน
• กลุ่มผู้ป่วยพึ่งพิงติดเตียง: ได้รับบริการสูงสุด 16 ชั่วโมง/สัปดาห์ (อัตรา 120 บาท/ชั่วโมง) และอุปกรณ์สูงสุด 2,000 บาท/คน/เดือน
• รัฐบาลจะสมทบงบประมาณในการพัฒนาอุปกรณ์และซ่อมบำรุงอุปกรณ์ของศูนย์และธนาคารฯ ที่ขึ้นทะเบียน โดยได้รับความร่วมมือจาก สถาบันอาชีวศึกษาทั่วประเทศ
• พัฒนาผู้ดูแลจากอาสาเป็นอาชีพ: จัดระบบการฝึกอบรมผู้ดูแลผู้ป่วยติดบ้าน/ติดเตียง ให้ได้ มาตรฐาน และเป็น ฐานข้อมูลที่เชื่อมโยงกัน
• พัฒนาระบบธนาคารอุปกรณ์การแพทย์: พัฒนาระบบ ศูนย์หรือธนาคารสำหรับการยืมและคืนอุปกรณ์ สำหรับผู้ป่วยพึ่งพิงระยะยาว โดยสนับสนุนบทบาทขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) และมีระบบข้อมูลการยืม-คืนที่เชื่อมโยงกัน

• ลดการพึ่งพิงครอบครัวเพียงอย่างเดียว
• มีโครงสร้างพื้นฐานด้านการดูแลระยะยาวที่ครอบคลุมทุกพื้นที่
• ผู้ป่วยภาวะพึ่งพิงสามารถ ตัดสินใจเลือกรูปแบบบริการได้เอง มีรูปแบบบริการให้เลือก ได้แก่ บริการที่บ้าน, บริการที่ศูนย์, สถานดูแลระยะยาว
• ผู้ป่วยสามารถขอเปลี่ยนสิทธิในการรับบริการเป็น เงินสนับสนุน สำหรับผู้ดูแลภายในครอบครัว
• ผู้ดูแลจากอาสาเป็นอาชีพ
• มีงานที่มีคุณภาพและมั่นคง สำหรับผู้ดูแล
• มีระบบการฝึกอบรมผู้ดูแลผู้ป่วยติดบ้าน/ติดเตียง ที่ได้ มาตรฐาน และเป็น ฐานข้อมูลที่เชื่อมโยงกัน
• มีระบบ ศูนย์หรือธนาคารสำหรับการยืมและคืนอุปกรณ์ สำหรับผู้ป่วยพึ่งพิงระยะยาว

• ผู้สูงอายุ
• ผู้ป่วยระยะยาว (Long Term Care)
• ผู้ป่วยภาวะพึ่งพิง
• ผู้ดูแลผู้ป่วยติดบ้าน/ติดเตียง

• คาดว่าต้องใช้งบประมาณ 40,000 ล้านบาท ในปี 2569

• การเข้าถึงบริการต่ำ: ในปี 2568 มีผู้เสียชีวิตที่เข้าถึงการดูแลแบบประคับประคองเพียงประมาณ ร้อยละ 50 ของผู้เสียชีวิตทั้งหมด และ ในกลุ่ม ผู้ป่วยเด็ก การเข้าถึงยิ่งต่ำลงเหลือเพียง ร้อยละ 16
• ขาดแคลนแพทย์ พยาบาล และสหวิชาชีพในกลุ่มงานเวชศาสตร์ประคับประคอง รวมถึงหอดูแลผู้ป่วยระยะท้ายในโรงพยาบาล
• ระบบสุขภาพปฐมภูมิขาดความรู้และทักษะในการดูแลผู้ป่วยติดเตียงระยะท้ายในชุมชน
• ประชาชนและท้องถิ่นยังขาดความรู้ความตระหนักในการมีส่วนร่วมดูแลวาระสุดท้ายที่บ้านและชุมชน

• เพิ่มกรอบกำลังคนเวชศาสตร์ประคับประคองในหน่วยบริการทุกระดับ จำนวน 3,600 คน
• จัดตั้ง หอบริบาลผู้ป่วยระยะท้าย (Palliative Ward) ในโรงพยาบาลทุติยภูมิขึ้นไป จำนวน 900 แห่ง (รวม 4,500 เตียง)
• จัดทำยุทธศาสตร์ว่าด้วยการเสริมสร้างสุขภาวะระยะท้าย ฉบับที่ 2 (2569 - 2573) ร่วมกับสำนักงานสมัชชาสุขภาพแห่งชาติและภาคีเครือข่าย
• จัดตั้ง หน่วยงานบูรณาการงานดูแลสุขภาวะระยะท้ายของชีวิต ในกระทรวงสาธารณสุข
• พัฒนาระบบการวางแผนดูแลล่วงหน้า (Advance Care Planning)
• จัดทำแนวทางการดูแลผู้ป่วยในระยะประคับประคองในระบบการฝึกอบรมทักษะนักบริบาลทุกประเภท
• ให้นักบริบาลจัดทำ แผนดูแลล่วงหน้า (Advance Care Plan) ให้ผู้ป่วยที่มีภาวะพึ่งพิงทุกคน
• เชื่อมโยงข้อมูลกับ ฐานข้อมูล e-living will ที่โรงพยาบาลทุกแห่งเข้าถึงได้
• เสริมสร้างศักยภาพแพทย์และทีมสุขภาพปฐมภูมิ ให้มีทักษะการดูแลแบบประคับประคองเบื้องต้น
• เชื่อมโยงกับระบบสนับสนุนจากหน่วยประคับประคองในโรงพยาบาลได้อย่างมีคุณภาพ
• ใช้กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น (กปท.) สนับสนุนการพัฒนาแหล่งเรียนรู้การดูแลผู้สูงอายุ ผู้มีภาวะพึ่งพิง และผู้ป่วยระยะท้าย สำหรับผู้ป่วย ผู้ดูแล และประชาชน จำนวน 20,000 โครงการ
• พัฒนาโครงการศึกษาความเป็นไปได้ในการจัดทำแนวทางการ จบชีวิตผู้ป่วยระยะสุดท้ายด้วยความช่วยเหลือทางการแพทย์ (Medical Assistance in Dying) ในโรงเรียนแพทย์ที่มีความพร้อม

• ผู้ป่วยระยะสุดท้ายจากไปอย่างสงบ ลดความทรมาน รักษาศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์
• ส่งผลดีต่อสุขภาพจิตของ “คนข้างหลัง” ที่ยังมีชีวิตอยู่
• มีกำลังคนเวชศาสตร์ประคับประคองในหน่วยบริการทุกระดับ จำนวน 3,600 คน
• มีหอบริบาลผู้ป่วยระยะท้าย (Palliative Ward) ในโรงพยาบาลทุติยภูมิขึ้นไป จำนวน 900 แห่ง (รวม 4,500 เตียง) เพื่อเป็นหน่วยหลักในการดูแลต่อเนื่องที่บ้านและให้คำปรึกษา
• มียุทธศาสตร์ว่าด้วยการเสริมสร้างสุขภาวะระยะท้าย ฉบับที่ 2 (2569 - 2573) ที่ครอบคลุมทุกด้าน (บุคลากร งบประมาณ กฎหมาย ยา)
• มีหน่วยงานบูรณาการงานดูแลสุขภาวะระยะท้ายของชีวิต ในกระทรวงสาธารณสุข เพื่อเป็นเจ้าภาพด้านข้อมูลและการขับเคลื่อน
• มีแนวทางการดูแลผู้ป่วยในระยะประคับประคองในระบบการฝึกอบรมทักษะนักบริบาลทุกประเภท
• นักบริบาลจัดทำ แผนดูแลล่วงหน้า (Advance Care Plan) ให้ผู้ป่วยที่มีภาวะพึ่งพิงทุกคน
• ข้อมูลเชื่อมโยงกับ ฐานข้อมูล e-living will ที่โรงพยาบาลทุกแห่งเข้าถึงได้
• แพทย์และทีมสุขภาพปฐมภูมิมีทักษะการดูแลแบบประคับประคองเบื้องต้น
• มีการเชื่อมโยงกับระบบสนับสนุนจากหน่วยประคับประคองในโรงพยาบาลได้อย่างมีคุณภาพ
• มีการพัฒนาแหล่งเรียนรู้การดูแลผู้สูงอายุ ผู้มีภาวะพึ่งพิง และผู้ป่วยระยะท้าย จำนวน 20,000 โครงการ
• มีการศึกษาความเป็นไปได้ ในการจัดทำแนวทางการ จบชีวิตผู้ป่วยระยะสุดท้ายด้วยความช่วยเหลือทางการแพทย์ (Medical Assistance in Dying) ในโรงเรียนแพทย์ที่มีความพร้อม

• ผู้ป่วยระยะสุดท้าย
• ครอบครัว ของผู้ป่วย

• จัดทำยุทธศาสตร์ว่าด้วยการเสริมสร้างสุขภาวะระยะท้าย ฉบับที่ 2 *สำหรับใช้ในปี 2569 - 2573 *
• ภายใน 4 ปี (สำหรับการสนับสนุนแหล่งเรียนรู้การดูแลผู้สูงอายุ ผู้มีภาวะพึ่งพิง และผู้ป่วยระยะท้าย)

• 1,000 ล้านบาท/ปี สำหรับเพิ่มกรอบกำลังคนเวชศาสตร์ประคับประคองในหน่วยบริการทุกระดับ

• กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น (กปท.) สำหรับสนับสนุนการพัฒนาแหล่งเรียนรู้

• การดูแลผู้ป่วยระยะกลางในประเทศไทยยังมีข้อจำกัดที่ต้องได้รับการแก้ไข
• การเข้าถึงบริการยังมีช่องว่างอีกมาก เช่น ผู้ป่วยบาดเจ็บที่สมอง มีอัตราการเข้าถึงบริการ IMC เพียง 9.78%
• ผู้ป่วยจำนวนมากพลาดการฟื้นฟูใน 6 เดือนแรก หลังเกิดอาการ ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่สำคัญที่สุดของการฟื้นตัว
• ขาดแคลนบุคลากร เรามี นักกายภาพบำบัด ต่อประชากรเพียง 1:4,792 คน ซึ่งต่ำกว่าค่าเฉลี่ยทั่วโลก (ประมาณ 1:2,000 คน) ส่งผลให้คิวรักษายาว ความถี่การทำกายภาพบำบัดต่อคนลดลง
• หน่วยบริการปฐมภูมิหลายแห่งยัง ขาดพื้นที่และอุปกรณ์ สำหรับโปรแกรมฟื้นฟูตามมาตรฐาน
• ระบบข้อมูลและการส่งต่อยังไม่เชื่อมโยงกัน ทำให้เกิดการ หลุดติดตาม และการนัดซ้ำไม่ต่อเนื่อง

• สร้างระบบฟื้นฟูมาตรฐาน 6 เดือนแรกหลังป่วยหนัก
• สร้างระบบ IMC ให้เป็น "ชุดบริการฟื้นฟูมาตรฐาน 6 เดือน" ที่เชื่อมต่อครอบคลุมตั้งแต่โรงพยาบาล หน่วยบริการปฐมภูมิ ไปจนถึงบ้านและชุมชนอย่างไร้รอยต่อ
• ประเมินรายบุคคลและฟื้นฟูแบบเข้มข้น
• ฝึกผู้ดูแลและปรับสิ่งแวดล้อมที่บ้าน
• จัดหาอุปกรณ์ช่วยเหลือผ่าน คลังหมุนเวียน
• ติดตามผลด้วยตัวชี้วัดมาตรฐาน ผ่าน Telemedicine / Tele-rehab และระบบส่งต่ออิเล็กทรอนิกส์ (e-Referral)
• เพิ่มงบลงทุนเพื่อสร้างห้องกายภาพในหน่วยบริการปฐมภูมิ โดยมีเป้าหมายที่ศูนย์บริการสาธารณสุขและ รพ.สต. Size M และ L ทุกแห่ง รวมถึง Size S ที่มีความพร้อม รวม 5,000 แห่ง
• อุดหนุนสถานศึกษา เร่งผลิตนักกายภาพบำบัดเพิ่มอีกปีละ 2,000 คน
• สร้าง ทีมแนวหน้าฟื้นฟูสมรรถภาพ 30,000 คน เพื่อช่วยกระจายภาระงาน ลงเยี่ยมบ้านเชิงรุก และให้บริการ Tele-rehab
• สร้างระบบเชื่อมโยงและบริหารจัดการเส้นทางผู้ป่วย
• เชื่อมโยงข้อมูลคนไข้กับหน่วยบริการทุกระดับ
• ทำ แผนการรักษาร่วม (Shared Care Plan)
• ใช้ระบบ e-Referral ในการนัดหมายและการติดตามผล
• มี Care Coordinator เป็นผู้ดูแลเส้นทางผู้ป่วยตั้งแต่ออกจากโรงพยาบาล จนครบอย่างน้อย 6 เดือนแรก
• พัฒนาหลักสูตร IMC มาตรฐาน การอบรม Telerehab/ดิจิทัลเฮลท์ และหลักสูตรการดูแลผู้ดูแล (Caregiver Support)
• จัดตั้ง คลังอุปกรณ์หมุนเวียนทุกอำเภอ

• ผู้ป่วย ฟื้นตัวได้เร็วขึ้น และสามารถกลับไปใช้ชีวิตในสังคมได้อีกครั้ง
• ลดภาระของครอบครัว
• ลดภาระทางการเงินของระบบสาธารณสุขในระยะยาว
• การหลุดติดตามและการนัดซ้ำไม่ต่อเนื่องลดลง
• ภาระงานของบุคลากรทางการแพทย์ลดลง จากการกระจายกำลังคน

• ผู้ป่วยระยะกลาง (Intermediate Care: IMC)
• ครอบครัว ของผู้ป่วย
• บุคลากร ด้านสาธารณสุข

• ภายใน 4 ปี (สำหรับการ สร้างห้องกายภาพ)

• 3,000 ล้านบาท (สำหรับ เพิ่มงบลงทุนเพื่อสร้างห้องกายภาพ)
• 150 ล้านบาทต่อปี (สำหรับ อุดหนุนสถานศึกษา เร่งผลิตนักกายภาพบำบัด)
• 500 ล้านบาท (สำหรับ จัดตั้ง คลังอุปกรณ์หมุนเวียนทุกอำเภอ)

• ประเทศไทยกำลังเผชิญกับ "วิกฤตสุขภาพจิต" ที่ส่งผลกระทบต่อประชากรในทุกช่วงวัย
• มีผู้ต้องการรับบริการสะสมกว่า 3.5 ล้านคน แต่ระบบกลับรองรับได้เพียงครึ่งหนึ่ง
• ระบบบริการสุขภาพจิตในปัจจุบันมี "คอขวด" หลายจุด ที่ทำให้ประชาชนเข้าไม่ถึงบริการที่มีคุณภาพอย่างทันท่วงที:
• คอขวดความรู้ด้านสุขภาพจิต: ประชาชนทั่วไปยังขาดความรู้ความตระหนักด้านสุขภาพจิต ไม่รู้จักอาการหรือภาวะจิตเวช และมีการ ตีตรา (Stigma) ผู้ป่วยจิตเวช ทำให้กลุ่มเสี่ยงพลาดโอกาสที่จะดูแลตัวเองหรือเข้าสู่บริการตั้งแต่เนิ่น ๆ
• คอขวดการผลิตผู้ให้บริการ:
• ขาดแคลนจิตแพทย์รุนแรง: ประเทศไทยมีจิตแพทย์ไม่ถึง 1,000 คน จากอัตราที่องค์การอนามัยโลก (WHO) แนะนำคือ 6,500 คน และผลิตได้ปีละไม่ถึง 100 คน
• ขาดนักจิตวิทยา: นักจิตวิทยาและนักบำบัดทางจิตสังคมก็ยังไม่เพียงพอ เนื่องจากขาดระบบฝึกอบรมภาคปฏิบัติและการนิเทศติดตาม
• คอขวดระบบบริการที่ต้องพบจิตแพทย์เป็นด่านแรก: ผู้รับบริการต้องผ่านการวินิจฉัยจากจิตแพทย์ในโรงพยาบาลก่อน ทำให้ต้อง รอคิวนาน เดินทางไกล และมีโอกาสสูงที่จะหลุดออกจากระบบบริการ เนื่องจากจิตแพทย์มีจำนวนจำกัดและกระจุกตัวอยู่ในบางพื้นที่
• คอขวดการคืนผู้ป่วยสู่สังคม: ขาดกลไกหรือกระบวนการที่ชัดเจนในการช่วยผู้ป่วยที่ผ่านการบำบัดฟื้นฟูสุขภาพจิต ให้กลับสู่สังคมและการทำงาน (เช่น การให้ความรู้แก่เพื่อนร่วมงานหรือนายจ้าง)

• ให้ แนวหน้าสุขภาพจิต (อสม.เชี่ยวชาญ) ทำกิจกรรมสร้างเสริมสุขภาพจิต

• ให้ แนวหน้าสุขภาพจิต (อสม.เชี่ยวชาญ) เป็น "เพื่อนดูแลใจ"

• พัฒนาศักยภาพบุคลากรการแพทย์ฉุกเฉินให้มีทักษะ จิตเวชฉุกเฉิน ร่วมให้บริการสายด่วน 1669

• ผลิตและจ้างดำเนินงาน * แนวหน้าสุขภาพจิต* 40,000 คน เพื่อ ทำกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพจิตในชุมชนร่วมกับหน่วยบริการสุขภาพปฐมภูมิ

• ส่งเสริมและจ้างจิตแพทย์ทุกจังหวัด

• ส่งเสริมและ จ้างจิตแพทย์หรือนักจิตวิทยาคลินิกประจำโรงพยาบาลชุมชนทุกแห่ง

• เพิ่มหน่วยฝึกอบรมระดับภูมิภาค

• เพิ่ม โครงการสนับสนุนการเก็บชั่วโมงปฏิบัติงานในพื้นที่ขาดแคลน

• พัฒนาระบบจิตเวชฉุกเฉิน

• เพิ่มทักษะผู้ปฏิบัติงานด้านการแพทย์ฉุกเฉินให้สามารถดูแลกรณีจิตเวชฉุกเฉิน (เช่น ผู้ป่วยที่กำลังฆ่าตัวตาย หรือ SMI-V)

• เพื่อให้ผู้ปฏิบัติงานด้านการแพทย์ฉุกเฉินสามารถ เข้าเผชิญเหตุและส่งต่อผู้ป่วยเข้าสู่บริการที่เหมาะสม

• เปลี่ยนระบบการรับบริการ จากที่ต้องเจอจิตแพทย์ในโรงพยาบาลเป็นด่านแรก สู่การพบแพทย์และ/หรือนักจิตวิทยาที่ หน่วยบริการสุขภาพปฐมภูมิ หรือสถานที่สำคัญ เช่น โรงเรียน สถานประกอบการ เป็นต้น เป็นด่านแรกแทน

• ใช้กลไก คณะกรรมการสุขภาพจิตแห่งชาติ ปรับระบบการเข้าถึงบริการให้ หน่วยบริการสุขภาพปฐมภูมิ เป็นผู้คัดกรองและส่งต่อผู้ป่วย

• ข้อมูลการให้บริการต้องเชื่อมโยง เป็นส่วนตัว และปลอดภัย

• พัฒนาศูนย์สุขภาพจิตชุมชน 200 แห่ง ให้เป็นหน่วยให้บริการคำปรึกษา ประเมินทางจิต และ สั่งจ่ายกิจกรรมทางสังคม

• ร่วมกับกระทรวง อว. และ สสส. วิจัยและพัฒนารูปแบบการสั่งจ่ายกิจกรรมทางสังคม (Social Prescribing) ร่วมกับระบบบริการสุขภาพจิต

• สนับสนุนการยกร่าง พ.ร.บ. วิชาชีพนักจิตสังคมบำบัด

• ควบคุมมาตรฐานและสร้างความมั่นคงในสายงานการดูแลสุขภาพจิต ของวิชาชีพนักจิตสังคมบำบัด
• ประชาชนมีสุขภาพจิตที่แข็งแรง
• กลุ่มเสี่ยงได้รับการดูแลตั้งแต่เนิ่น ๆ
• สามารถหลุดพ้นจากวงจรความเจ็บป่วยและฟื้นคืนสู่สังคม
• ลดการตีตราผู้ป่วยในชุมชน
• ข้อมูลการให้บริการต้องเชื่อมโยง เป็นส่วนตัว และปลอดภัย
• เป็นส่วนหนึ่งของการเยียวยาจิตใจและการคืนผู้ป่วยสู่สังคม
• เพิ่มการเข้าถึงบริการปฐมภูมิ เพื่อเป็นด่านแรกแทนแพทย์
• กำกับควบคุมมาตรฐานและคุณภาพ ของวิชาชีพนักจิตสังคมบำบัด

• ผู้ป่วยจิตเวช
• ผู้ป่วย

• 3,890 ล้านบาท สำหรับผลิตแนวหน้าสุขภาพจิต ต่อยอด อสม.เชี่ยวชาญ
• ปีละ 10 ล้านบาท สำหรับวิจัยและพัฒนารูปแบบการสั่งจ่ายกิจกรรมทางสังคม

• วิกฤตสุขภาพจิตที่รุนแรงขึ้น: เด็กร้อยละ 40 เสี่ยงต่อภาวะซึมเศร้า และเกือบร้อยละ 18 มีความเสี่ยงต่อการฆ่าตัวตาย
• บุคลากรขาดแคลนและกระจุกตัว: ประเทศไทยมีจิตแพทย์เด็กและวัยรุ่นเพียงประมาณ 240 คน และนักจิตวิทยา 815 คน โดยส่วนใหญ่กระจุกตัวอยู่ในกรุงเทพมหานคร ทำให้เด็กในพื้นที่อื่นเข้าถึงการรักษาได้ยาก
• ระบบโรงเรียนยังไม่มีด่านหน้า: ปัจจุบันนักจิตวิทยาโรงเรียนมีเพียงเขตพื้นที่ละ 1 คน ซึ่งต้องดูแลหลายสิบโรงเรียนพร้อมกัน ขณะที่ครูแนะแนวแม้จะช่วยคัดกรองได้เบื้องต้น แต่ยังมีข้อจำกัดในการดูแลต่อเนื่อง ทำให้ปัญหามักบานปลายก่อนได้รับการเยียวยา

• เสนอแนวคิด "1 โรงเรียนขนาดกลาง 1 นักจิตวิทยา" ควบคู่กับการเชื่อมต่อระบบการแพทย์ทางไกล
• จ้างนักจิตวิทยาประจำโรงเรียน: สนับสนุนงบประมาณให้โรงเรียนขนาดกลางและขนาดใหญ่ (นักเรียน 300 คนขึ้นไป) สามารถจ้างนักจิตวิทยาประจำ 1 คนต่อโรงเรียน
• ลงทุนระบบปรึกษาทางไกล: พัฒนาแพลตฟอร์มกลางสำหรับโรงเรียน เพื่อให้นัดหมายและพบแพทย์ผ่าน Telemedicine
• อุดหนุนงบจ้างบุคลากร: จัดสรรงบประมาณสำหรับการจ้างนักจิตวิทยาประจำ 1 คนต่อ 1 โรงเรียนขนาดกลางและขนาดใหญ่
• พัฒนาศักยภาพครูในการคัดกรอง และจัดช่องทางเข้าถึงนักจิตวิทยาและจิตแพทย์ผ่าน Telemedicine ตามความจำเป็น สำหรับ โรงเรียนขนาดเล็ก
• สร้างเครือข่ายสุขภาพจิต โดยให้โรงเรียนที่มีนักจิตวิทยาประจำ ทำหน้าที่เป็น "หน่วยหลัก" ในการประสานงานและสนับสนุนองค์ความรู้ให้กับโรงเรียนอื่นในเครือข่าย

• โรงเรียนเป็นด่านหน้าคัดกรองและเยียวยา สุขภาพจิตนักเรียน
• นักเรียนสามารถ ปรึกษาจิตแพทย์และนักจิตวิทยาผู้เชี่ยวชาญได้โดยตรงจากที่โรงเรียน
• ลดระยะเวลาการรอคอยและข้อจำกัดในการเข้าถึงบริการ
• ลดภาระค่ารักษา
• โรงเรียนที่มีนักจิตวิทยาประจำ ทำหน้าที่เป็น "หน่วยหลัก" ในการประสานงานและสนับสนุนองค์ความรู้ให้กับโรงเรียนอื่นในเครือข่าย

• โรงเรียน
• นักเรียน

• 500 ล้านบาทต่อปี

• ความเหลื่อมล้ำในคุณภาพบริการ
• การกระจุกตัวของทรัพยากร: แพทย์และเครื่องมือแพทย์ที่ทันสมัยกระจุกตัวอยู่เฉพาะในกรุงเทพมหานครและหัวเมืองใหญ่ ในขณะที่ภูมิภาคอื่นขาดแคลนอย่างหนัก
• วิกฤตขาดแคลนเครื่องมือวินิจฉัย: เครื่องสร้างภาพด้วยสนามแม่เหล็กไฟฟ้า (MRI) ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือมีสัดส่วนเพียง 1 เครื่องต่อประชากร 514,600 คน ผู้ป่วยขาดโอกาสในการวินิจฉัยโรคซับซ้อน (เช่น มะเร็ง, โรคหัวใจ) ได้ทันเวลา
• ภาระสองทาง: ประชาชนในชนบทต้องแบกรับค่าใช้จ่ายในการเดินทางเข้าเมืองเพื่อรักษา ขณะที่บุคลากรทางการแพทย์ในต่างจังหวัดต้องทำงานเกินกำลัง

• จัดสรรงบประมาณ 30,000 ล้านบาท เติมเครื่องมือให้เต็มโรงพยาบาล ใช้เทคโนโลยีลดภาระหมอ
• ลงทุนจัดซื้อเครื่องมือวินิจฉัยและรักษาที่จำเป็น กระจายสู่โรงพยาบาลระดับต่าง ๆ ทั่วประเทศ
• ลงทุนในระบบ การแพทย์ทางไกล (Telemedicine) และ ระบบสุขภาพดิจิทัล (Digital Health)
• ใช้งบประมาณก้อนนี้เป็นกลไกกระตุ้นการผลิตเครื่องมือแพทย์โดยผู้ประกอบการไทย
• จัดทำมาตรฐานและการจัดสรรงบประมาณ จัดทำรายการอุปกรณ์ที่จำเป็นต้องมีในโรงพยาบาลทุกระดับ
• การจัดสรรงบประมาณ 2 รูปแบบ โรงพยาบาลที่มีบุคลากรพร้อมแต่ขาดอุปกรณ์ สามารถเบิกงบจัดซื้อได้ทันที โรงพยาบาลที่ขาดทั้งของและคน จะได้รับงบประมาณแบบมีเงื่อนไข ควบคู่กับการสนับสนุนการฝึกอบรมบุคลากร (Upskilling) หรือการจัดทีมแพทย์หมุนเวียนจากส่วนกลาง
• ลงทุนในเทคโนโลยีที่ช่วยลดงานเอกสารและงานวินิจฉัยเบื้องต้น
• ร่วมมือกับ กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) มหาวิทยาลัย และภาคเอกชน ส่งเสริมให้ผู้ประกอบการไทยผลิตนวัตกรรมทางการแพทย์ที่ตอบโจทย์โรงพยาบาลในประเทศ
• ใช้กลไกการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ เพื่อสร้างตลาดให้กับสินค้าเครื่องมือแพทย์ของไทย (Made in Thailand) ลดการนำเข้าและสร้างงานในประเทศ

• แบ่งเบาภาระงานหมอ
• เพิ่มประสิทธิภาพการรักษา
• สร้างอุตสาหกรรมทางการแพทย์
• สร้างความมั่นคงทางสาธารณสุขและเศรษฐกิจ
• บุคลากรมีเวลาโฟกัสกับการรักษาผู้ป่วยมากขึ้น
• ลดการนำเข้าสินค้าเครื่องมือแพทย์และสร้างงานในประเทศ

• บุคลากรทางการแพทย์
• โรงพยาบาล
• ผู้ประกอบการไทย

• ภายใน 4 ปี

• 30,000 ล้านบาท

• สร้างความเข้มแข็งให้กับระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าให้มากยิ่งขึ้น
• มีการนำเทคโนโลยี ตลอดจนคลังข้อมูลมาใช้ใน การบริหารงบประมาณและบุคลากร
• ส่งเสริมให้เอกชนและชุมชนมีส่วนร่วมในการพัฒนาสุขภาพและการจัดบริการสาธารณสุข
• ส่งเสริมให้ประชาชนมีความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับการส่งเสริมสุขภาพและการป้องกันโรค
• ส่งเสริม “การแพทย์พหุลักษณ์” ที่ตอบสนองต่อความแตกต่างทางสังคมวัฒนธรรม นิเวศวิทยา รวมถึงสภาพเศรษฐกิจ
• พัฒนาแพทย์แผนไทยและแพทย์ทางเลือกให้เกิดประโยชน์สูงสุด
• ส่งเสริมการตรวจสุขภาพตามวิถีศาสนา ตลอดจน
• สนับสนุนให้มีการจัดตั้ง “ธนาคารอาหารสุขภาพประจำตำบล” เนื่องจากสารพิษปนเปื้อนในอาหารเป็นสาเหตุหลักประการหนึ่งของความเจ็บป่วยในปัจจุบัน

• ประชาชนได้รับบริการสาธารณสุขที่มีมาตรฐานอย่างทั่วถึงและมีประสิทธิภาพ
• การบริการสาธารณสุขต้องครอบคลุมการส่งเสริมสุขภาพ การควบคุม ตลอดจนการป้องกันโรค การรักษาพยาบาล และการฟื้นฟูสุขภาพ

ประชาชน

• คนไทยกว่า 10–13 ล้านคน มีปัญหาสุขภาพจิต แต่มีแค่ 2–3 ล้านคนเท่านั้นที่เข้าถึงการรักษา
• การฆ่าตัวตายเกิดขึ้นเฉลี่ย มากกว่า 15 รายต่อวัน โดยเฉพาะในกลุ่มวัยรุ่นและวัยทำงาน
• จิตแพทย์เด็กและวัยรุ่น มีเพียง 295 คนทั่วประเทศ 18 จังหวัดไม่มีจิตแพทย์เด็กเลย และอีก 15 จังหวัดมีเพียง 1 คน
• ประชาชนไม่ได้ “ไม่อยากรักษา” แต่เพราะระบบที่เข้าไม่ถึง
• ขาดแคลนบุคลากร – ไทยมีจิตแพทย์เพียงประมาณ 1.2–1.4 คนต่อประชากร 100,000 คน ต่ำกว่ามาตรฐานสากลหลายเท่า ส่วนจิตแพทย์เด็กและวัยรุ่นมีไม่ถึง 300 คน และหลายจังหวัดไม่มีเลย
• บริการกระจุกตัวในเมืองใหญ่ – คนต่างจังหวัดต้องเดินทางไกล รอนาน หรือไม่ได้รับการดูแลตามเวลาที่เหมาะสม
• ระบบยังเน้น “รักษาเมื่อป่วยหนัก” – ขาดการคัดกรอง ป้องกัน และดูแลต่อเนื่อง ทำให้ผู้ป่วยจำนวนมากเข้าสู่ระบบเมื่ออาการรุนแรงแล้ว
• สายด่วนและช่องทางช่วยเหลือไม่เพียงพอ – จำนวนคู่สายจำกัด ทำให้ผู้ที่อยู่ในภาวะวิกฤตไม่สามารถเข้าถึงความช่วยเหลือได้ทันท่วงที
• การตีตราทางสังคม – ทำให้หลายคนไม่กล้าขอความช่วยเหลือ และปล่อยให้ปัญหาลุกลามจนกระทบชีวิต ครอบครัว และเศรษฐกิจโดยรวม

• รัฐต้องยกระดับการบริการด้าน “สุขภาพจิต” ให้เป็นการบริการปฐมภูมิ อยู่ในระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า
• บรรจุสุขภาพจิตเป็นสิทธิประโยชน์หลักในระบบ 30 บาท
• ให้การคัดกรองและคำปรึกษาสุขภาพจิตเป็นบริการปฐมภูมิฟรี
• ใช้หน่วยบริการใกล้บ้านเป็นฐาน
• ให้บุคลากรระดับปฐมภูมิที่ผ่านการอบรมสามารถคัดกรองและให้คำปรึกษาได้
• จิตแพทย์ทำหน้าที่ดูแลเคสซับซ้อนและกำกับมาตรฐาน
• เพิ่มบุคลากรด้วย Task Shifting + การจ้างงานใหม่
• เพิ่มนักจิตวิทยาและ counsellor สัญญาจ้าง
• เปิดทางให้บัณฑิตจิตวิทยาเข้าระบบด้วยการอบรมเร่งรัด
• ขยายสายด่วนสุขภาพจิตจาก 30 เป็น 100 คู่สาย
• เพิ่มกำลังคนควบคู่เทคโนโลยีคัดกรองอัตโนมัติ
• ใช้โทรศัพท์ แชต วีดิโอคอล และระบบนัดโทรกลับ เพื่อไม่ต้องรอสาย
• เชื่อมต่อสายด่วนกับโรงพยาบาลและระบบส่งต่อจริง ไม่ให้การช่วยเหลือจบแค่ปลายสาย
• สร้างสังคมที่เข้าใจสุขภาพจิต
• รณรงค์ลดการตีตรา
• ทำให้การขอความช่วยเหลือเป็นเรื่องปกติ
• เปลี่ยนทัศนคติจาก “ต้องเข้มแข็งคนเดียว” เป็น “ขอความช่วยเหลือได้”

• ลดการตีตรา เปลี่ยนทัศนคติจาก “ต้องเข้มแข็งคนเดียว” เป็น “ขอความช่วยเหลือได้”
• มองปัญหาสุขภาพจิตอย่างเข้าใจและมีมนุษยธรรม
• การดูแลสุขภาพจิตเป็นเรื่องปกติ ไม่ใช่เรื่องน่าอาย
• ประชาชนทุกคน ต้องสามารถเข้าถึงการคัดกรอง คำปรึกษา และการดูแลต่อเนื่องได้ เหมือนกับการตรวจความดันหรือรักษาโรคเรื้อรังทั่วไป
• บริการสุขภาพจิต อยู่ในระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า
• การคัดกรองภาวะซึมเศร้า ความเครียด วิตกกังวล การให้คำปรึกษาเบื้องต้น หรือการส่งต่อผู้ป่วยกลุ่มเสี่ยง จะได้รับ โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย
• คนไทยได้รับการคัดกรองสุขภาพจิตอย่างน้อยปีละหนึ่งครั้ง
• ผู้ที่มีความเสี่ยงได้รับคำปรึกษาฟรี
• สายด่วนสุขภาพจิตที่ติดต่อได้จริง ไม่ต้องรอสายนาน และเชื่อมต่อกับระบบรักษาอย่างต่อเนื่อง
• ระบบดูแลสุขภาพจิตที่กระจายอยู่ในชุมชน โรงเรียน ที่ทำงาน และหน่วยบริการใกล้บ้าน ไม่กระจุกตัวอยู่แค่ในเมืองใหญ่
• ไม่ต้องรอพบจิตแพทย์
• ไม่ต้องมีอาการหนักก่อนถึงจะได้รับการดูแล
• ลดต้นทุนทางเศรษฐกิจและสังคมจากการเจ็บป่วย การลาออก การสูญเสียชีวิต และปัญหาครอบครัวที่รัฐต้องแบกรับในระยะยาว
• ลดภาระจิตแพทย์
• เพิ่มคุณภาพการดูแลโดยรวม

• ประชาชน
• จิตแพทย์

• ระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า

• ทุกวันนี้โรงพยาบาลแจ้งว่า สำนักหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) จ่ายเงินมาไม่เพียงพอกับการรักษา ขณะที่ สปสช. แจ้งว่าการจ่ายเงินอุดหนุนเป็นไปตามสูตรคำนวณที่ถูกต้องจากงบจัดสรร ก่อนหน้ายุค 30 บาท จ่ายตามคำของบประมาณที่โรงพยาบาลยื่นขอ พอหลังปี 2544 เปลี่ยนระบบจ่ายเงินเป็นรายหัว ใครดูแลมากได้มาก ใครดูแลน้อยได้น้อย
• ส่วนใหญ่โรงพยาบาลที่ได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนนโยบาย อยู่ในภาคกลางที่มีประชากรน้อย ขณะที่ในภาคอีสานที่มีประชากรมาก แต่เคยได้รับงบประมาณน้อยกว่า ได้ประโยชน์มากขึ้นจากการจ่ายตามรายหัว ในความเป็นจริงแล้ว สปสช. ไม่ได้จ่ายตามงบประมาณรายหัวจริง เนื่องจากบางส่วนจะถูกหักเข้ากองกลาง เป็นเงินเดือนของบุคลากรทางการแพทย์ หากจะแก้ไขปัญหาอย่างเบ็ดเสร็จ ต้องกลับมาแก้ทั้งระบบใหม่
• ข้อมูลทั้งระบบตอนนี้ยังแยกไปตามหน่วยราชการต่างๆ ไม่ได้เชื่อมโยงข้อมูลระหว่างหน่วยงาน จึงสร้างปัญหาทั้งความแออัดในสถานพยาบาลขนาดใหญ่ ประสิทธิภาพในการรักษา และการใช้งบประมาณไม่คุ้มค่า
• ส่วนค่าใช้จ่ายของผู้ป่วยสูงอายุมีงานวิจัยระบุว่า ในช่วงสุดท้ายของชีวิต ผู้สูงอายุใช้จ่ายมากกว่า 50% จึงจำเป็นต้องมีระบบและหลักประกันในการช่วยลดค่าใช้จ่าย

• เชื่อมโยงข้อมูลสุขภาพทั้งระบบ
• ทำให้ข้อมูลรักษาพยาบาลของคนไข้ทั่วประเทศอยู่บนระบบคลาวด์
• นำเทคโนโลยี AI มาใช้ปรับปรุงประสิทธิภาพการรักษาพยาบาล
• เสนอ ร่าง พ.ร.บ. ระบบสุขภาพดิจิทัล
• ใช้ AI ในการบริหารจัดการเรื่องงบประมาณ
• ทำสถานชีวภิบาลของภาครัฐ
• เชื่อมโยงกับหน่วยงานต่างๆ เพื่อลดช่องว่างระหว่างการรักษาช่วงสุดท้ายของชีวิตใน ICU ที่อาจต้องเสียค่าใช้จ่ายสูงโดยไม่จำเป็น กับการใช้ชีวิตสุดท้ายที่บ้านโดยไร้การดูแล จุดนั้นคือสถานชีวาภิบาลที่มีการดูแลรักษาอย่างมีประสิทธิภาพและคุ้มค่า โดยใช้ AI เข้ามาช่วย

• ผู้ป่วยจะรักษาที่ไหนก็ได้
• แพทย์มีข้อมูลผู้ป่วยครบถ้วนอยู่บนระบบเดียวทั่วประเทศ
• เจ้าหน้าที่ไม่แบกภาระจนล้นมือ
• โรงพยาบาลศูนย์ไม่แออัด
• ลดค่าใช้จ่ายที่สูงเกินจำเป็น
• มีการรักษาโรคใดบ้าง จ่ายยาใดบ้าง และมีค่าใช้จ่ายเท่าไหร่

• ประชาชน
• ผู้สูงอายุ
• แพทย์
• โรงพยาบาล

• 1 ปี เพื่อเป็นหลักประกันความปลอดภัยของข้อมูล สำหรับการเสนอร่าง พ.ร.บ. ระบบสุขภาพดิจิทัล

• ให้ความคุ้มครองชาวไทยกลุ่มชาติพันธุ์ต่าง ๆ
• ผลักดันให้มีการใช้มาตรการทางกฎหมายในการจัดระบบสวัสดิการประชาชน
• เสริมสร้างความเข้มแข็งของครอบครัว
• ส่งเสริมและพัฒนาทรัพยากรมนุษย์

• ชาวไทยกลุ่มชาติพันธุ์ต่าง ๆ มีสิทธิดำรงชีวิตในสังคม วัฒนธรรม ประเพณี และวิถีชีวิตดั้งเดิม ตามความสมัครใจได้อย่างสงบสุข ไม่ถูกรบกวนทั้งนี้ เท่าที่ไม่เป็นการขัดต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน หรือเป็นอันตรายต่อความมั่นคงของรัฐ หรือสุขภาพอนามัย
• ประชาชนมีที่อยู่อาศัยที่ดินทำกินอย่างเหมาะสม
• ประชาชนมีสุขภาพแข็งแรงและมีจิตใจเข้มแข็ง
• พลเมืองมีคุณภาพและความสามารถสูงขึ้น
• เด็ก เยาวชน สตรี ผู้สูงอายุ คนพิการ ผู้ยากไร้ และผู้ด้อยโอกาสสามารถดำรงชีวิตได้อย่างมีคุณภาพ

• ชาวไทยกลุ่มชาติพันธุ์ต่าง ๆ
• ประชาชน
• เยาวชน
• สตรี
• ผู้สูงอายุ
• คนพิการ
• ผู้ยากไร้
• ผู้ด้อยโอกาส

• จัดให้ประชาชนได้รับบริการสาธารณสุขที่ดีอย่างทั่วถึงเป็นธรรมมีความเสมอภาค
• เสริมสร้างให้ประชาชนมีความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับการส่งเสริมสุขภาพและการป้องกันโรค
• ผลักดันให้มีมาตรการทางกฎหมายในการจัดตั้งกระทรวงการแพทย์แผนโบราณและสมุนไพรไทย
• พัฒนาการรักษาโรคด้วยวิธีการแพทย์แผนโบราณ

• บริการสาธารณสุขที่ดีมีประสิทธิภาพอย่างทั่วถึง เป็นธรรม มีความเสมอภาค
• การพัฒนาการรักษาโรคด้วยวิธีการแพทย์แผนโบราณให้มีการพัฒนาเจริญก้าวหน้า

• เสนอโครงการ 1 หมู่บ้าน 1 พยาบาลอาสา
• มีการจ้างงานจากผู้จบการศึกษาด้าน พยาบาล ผู้ช่วยพยาบาล เทคนิกการแพทย์ เข้ามาอบรมเพิ่มเติม
• ทำงานเชิงรุก เคาะประตู ทุกหมู่บ้านทั่วประเทศ
• ช่วยเหลือพี่น้องประชาชน ผู้สูงอายุ และครอบครัวผู้สูงอายุ รวมทั้งสตรีตั้งครรภ์

• มีการจ้างงาน จำนวนเกือบ 100,000 อัตรา
• ผู้ที่ได้รับการจ้างงานมี เงินเดือน 15,000 บาท สัญญาจ้างงาน ขั้นต่ำ 4 ปี
• พี่น้องประชาชน ผู้สูงอายุ และครอบครัวผู้สูงอายุ รวมทั้งสตรีตั้งครรภ์ ได้รับการช่วยเหลือ

• ผู้สูงอายุ
• หญิงตั้งครรภ์
• ผู้จบการศึกษาด้าน พยาบาล ผู้ช่วยพยาบาล เทคนิกการแพทย์
• พี่น้องประชาชน
• ครอบครัวผู้สูงอายุ

เบนซิน ดีเซล ไม่เกิน 30 บาท/ลิตร

มะเร็ง

จัดการขยะพิษ ครบวงจร

หยุดมะเร็ง

ยกระดับระบบรักษาพยาบาล

ระบบรักษาพยาบาลดีขึ้นทุกพื้นที่ เข้าถึงง่าย บริการไว และปลอดภัยสำหรับทุกคน

ทุกคน

• โรคอุบัติใหม่

• มุ่งเน้นให้ประชาชนคนไทยเขาถึงบริการทางสาธารณสุข
• สร้างสุขภาวะที่ดี
• ส่งเสริมการสร้างนวัตกรรม
• ส่งเสริมการรักษา
• ส่งเสริมการผลิตตัวยา
• ส่งเสริมการผลิตเครื่องมือ การแพทย์ของไทย
• จัดการกับโรคอุบัติใหม่

• ประชาชนคนไทยเขาถึงบริการทางสาธารณสุข
• สุขภาวะที่ดี
• บริการทางสาธารณสุขมีคุณภาพทั่วถึง
• บริการทางสาธารณสุขมีความสะดวกรวดเร็ว

• ประชาชน