สุขภาพและการเข้าถึงการรักษา

ระบบ 30 บาทเดิมยังมีข้อจำกัดด้านคุณภาพการรักษา ผู้ป่วยต้องเสียเวลาไปเข้าคิวที่โรงพยาบาล ขาดความรวดเร็วในการช่วยเหลือผู้ป่วยฉุกเฉิน ผู้ป่วยไม่สามารถเลือกโรงพยาบาลได้เอง ยังไม่มีการเน้นการสร้างสุขภาพให้แข็งแรงก่อนป่วย

• ยกระดับการรักษาพยาบาลผ่านเทคโนโลยี
• ดูแลคุ้มครองมารดาและทารกในครรภ์
• ช่วยเหลือบุตรที่เกิดมาให้ได้รับการดูแลอย่างดีที่สุด
• พัฒนาต่อยอดคุณภาพโครงการ 30 บาท รักษาทุกโรค
• ให้คนไข้สามารถเลือกโรงพยาบาลได้เอง
• นัดหมอและคุยกับหมอผ่านแอป
• จ่ายยาส่งตรงถึงบ้าน
• มีรถพยาบาลเคลื่อนที่เร็วไปช่วยเหลืออย่างทันท่วงที

• คนไทยไม่ว่าเด็ก หนุ่มสาว จนถึงผู้สูงวัย มีสุขภาพดีถ้วนหน้า
• ผู้ป่วยไม่ต้องเสียเวลาไปเข้าคิวที่โรงพยาบาล และสามารถเลือกโรงพยาบาลได้เอง
• ได้รับการดูแลให้มีสุขภาพดีถ้วนหน้า
• มารดาและทารกในครรภ์มีสุขภาพดี
• บุตรที่เกิดมาได้รับการดูแลอย่างดีที่สุด

• คนไทย
• มารดา
• เด็ก
• ผู้สูงวัย

• ระบบบริการสุขภาพใน กทม. ดูแลประชากรกว่า 7 ล้านคน ครึ่งหนึ่งเป็นสิทธิบัตรทอง...กำลังประสบปัญหาสำคัญที่กระทบต่อการให้บริการประชาชน
• ระบบสุขภาพ กทม. มีหลายหน่วยงาน (เช่น กทม., สาธารณสุข, โรงเรียนแพทย์, เอกชน) แต่ทำงานแยกส่วน ขาดการทำงานในลักษณะเครือข่าย
• ประชาชนจึงนิยมเข้าโรงพยาบาลใหญ่โดยตรงมากกว่ารับบริการที่หน่วยปฐมภูมิ เช่น ศูนย์บริการสาธารณสุข หรือคลินิกชุมชนอบอุ่น
• ต้นทุนค่าดำเนินการสูงกว่าพื้นที่อื่น แต่งานส่งเสริมป้องกันเชิงรุกและดูแลระยะยาวทำได้ยากและไม่ทั่วถึง
• เกินครึ่ง ของผู้ที่ตรวจสุขภาพมีปัญหาสุขภาพเรื้อรัง เช่น ไขมัน/ความดันโลหิตสูง
• มีผู้ป่วยเบาหวานใน กทม. ที่ไม่ได้รับการรักษาสูงถึง 10.7% ซึ่งสูงกว่าพื้นที่อื่นอย่างน่าประหลาดใจ
• คลินิกชุมชนอบอุ่นจำนวนมากขาดทุนและปิดตัวลง
• ไม่มีทีมสหวิชาชีพลงพื้นที่ทำงานส่งเสริมป้องกันเชิงรุก
• ศูนย์บริการสาธารณสุขดูแลผู้ป่วยน้อยลง ขาดงบพัฒนา ขาดบุคลากร ประชาชนไม่เชื่อมั่น

• โอนอำนาจการบริหารจัดการงบประมาณบัตรทองทั้งหมดมาอยู่ที่ กทม.
• กำหนดงบประมาณบัตรทองใหม่ ให้ สอดคล้องกับต้นทุนที่แตกต่างกัน ของพื้นที่ กทม.
• แก้ไข พ.ร.บ. หลักประกันสุขภาพแห่งชาติ เรื่อง อำนาจคณะกรรมการ กองทุนและการจัดสรรงบ และเขตบริการสุขภาพ
• แก้ไข พ.ร.บ. กทม. เรื่องอำนาจผู้ว่า หน่วยงาน และกลไกการกำกับตรวจสอบ
• ตั้งคณะกรรมการของ กทม. ซึ่งมีทุกภาคส่วนร่วม
• คณะกรรมการจะ วิเคราะห์งบประมาณ
• คณะกรรมการจะ กำหนดนโยบาย
• คณะกรรมการจะ กำกับดูแล
• เชื่อมโยงข้อมูลต้นทุนของการบริการทั้งเครือข่าย
• เจรจาจัด “คลัสเตอร์บริการ” (cluster) ร่วมกับโรงพยาบาลแม่ข่ายทุกสังกัด
• เชื่อมโยงโรงพยาบาลตติยภูมิของทุกหน่วยงาน (แม่ข่าย) เข้ากับหน่วยบริการปฐมภูมิ ทั้งของรัฐและของเอกชน รวมถึงหน่วยนวัตกรรม (เครือข่าย) ทำงานร่วมกันอย่างเป็นระบบ
• กำหนดการรับ-ส่งต่อผู้ป่วยให้ชัดเจนว่าหน่วยบริการปฐมภูมิใดต้องจับคู่กับโรงพยาบาลใด
• ปรับปรุง/อัพเกรด ศูนย์บริการสาธารณสุข
• สร้างโรงพยาบาลเพิ่มเติมในพื้นที่ที่ยังมี “แม่ข่าย” ไม่เพียงพอ หรือโรงพยาบาลทุติยภูมิ
• เน้นงาน ส่งเสริมป้องกันโรค (Preventive Care) และดูแลผู้ป่วยซับซ้อน (NCDs, ผู้ป่วยระยะกลาง/ระยะยาว/ระยะยาวท้าย, ผู้ป่วยจิตเวช)
• สนับสนุนงบประมาณเพิ่มให้หน่วยบริการปฐมภูมิ
• ปรับแรงจูงใจ (Incentive) เป็นแบบ มุ่งเน้นผลลัพธ์ (Outcome Base)
• ตั้งมาตรฐานการเบิกจ่ายยาของทุกหน่วยบริการให้เหมือนกัน

• ลดการทำงานแยกส่วน
• เพิ่มประสิทธิภาพการดูแลประชาชน
• สร้างระบบสุขภาพ กทม. ที่มีเจ้าภาพชัดเจนและทำงานเป็นเครือข่าย
• คลัสเตอร์บริการเชิงพื้นที่ ครอบคลุมประชากรคลัสเตอร์บริการละ 150,000-250,000 คน
• จำนวนเตียงในโรงพยาบาลรัฐ เพิ่มจากแผนในปัจจุบันอีก 1,700 เตียง
• หน่วยปฐมภูมิทำงานเชิงรุกด้านส่งเสริมป้องกันและดูแลผู้ป่วยเรื้อรัง
• ประชาชนได้รับยามาตรฐานเดียวกันไม่ว่าจะเข้ารับบริการที่ใด

• ผู้ป่วย
• ผู้ป่วยซับซ้อน (NCDs, ผู้ป่วยระยะกลาง/ระยะยาว/ระยะยาวท้าย, ผู้ป่วยจิตเวช)

• นำร่องคลัสเตอร์บริการเชิงพื้นที่ 1 แห่ง ในปีแรก
• ขยายผลให้คลัสเตอร์บริการเชิงพื้นที่ ครอบคลุม กทม. ภายใน 4 ปี
• ศึกษาต้นทุนใหม่ให้เสร็จ ภายในปีงบประมาณ 2571 "เพื่อเร่งทำมาตรฐานข้อมูลและเชื่อมโยงข้อมูลผู้ป่วยและหน่วยบริการ"

• ใช้งบประมาณ 8,500 ล้านบาท (สำหรับสร้างโรงพยาบาลเพิ่มเติม)
• งบลงทุน 700 ล้านบาท (สำหรับสนับสนุนหน่วยบริการปฐมภูมิ)
• งบดำเนินการเพิ่มปีละ 1,000 ล้านบาท (สำหรับสนับสนุนหน่วยบริการปฐมภูมิ)

• ระบบสุขภาพไทยประสบปัญหาการใช้งบประมาณสูงแต่ผลลัพธ์สวนทาง เนื่องจากเน้นจ่ายเงินตามปริมาณการรักษามากกว่าพิจารณาเรื่องคุณภาพ
• งบประมาณบัตรทองเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยในปี 2569 สูงถึงประมาณ 200,000 ล้านบาทต่อปี แต่กลับยังไม่เพียงพอ ที่จะทำให้หน่วยบริการยืนได้ด้วยตัวเองและมีความยั่งยืน
• ผลลัพธ์ทางสุขภาพของประชาชนกลับไม่ได้ดีขึ้นตาม การเพิ่มขึ้นของงบประมาณ ดัชนีชี้วัดที่สำคัญอย่าง การสูญเสียปีสุขภาวะของคนไทย จากการตายก่อนวัยอันควรหรือคุณภาพชีวิตลดลงจากโรคเรื้อรัง เพิ่มขึ้นจาก 10.6 ล้านปี ในปี 2556 เป็น 18.5 ล้านปี ในปี 2562 มีสาเหตุหลักจากโรค เช่น เบาหวาน หัวใจ หลอดเลือดสมอง
• ระบบการจัดสรรเงินยังเน้นการจ่ายตาม "การรักษาเป็นครั้ง ๆ" หรือ "ปริมาณบริการ" มากกว่าคุณภาพ เช่น กรณีโรคเบาหวาน แม้จะมีการใช้จ่ายสาธารณสุขสูงถึง 47,000 ล้านบาทต่อปี แต่ความชุกของโรคกลับเพิ่มขึ้น ผู้ป่วยใหม่เพิ่มขึ้น และมีผู้ป่วยเพียง 29% เท่านั้นที่ควบคุมระดับน้ำตาลได้

• เปลี่ยนการจัดสรรงบประมาณจากการจ่ายตาม "ปริมาณการรักษา" เป็นการจ่ายตาม "ผลลัพธ์ทางสุขภาพ"
• นำระบบ การจ่ายเงินแบบมัดร่วมตลอดเส้นทางการดูแลรักษาโรค (Bundled Payment) และ การจ่ายเงินตามผลลัพธ์ (Outcome-Based Payment) มาใช้
• ระยะสั้น (1–2 ปี):
• ตั้งคณะกรรมการนโยบายการจัดบริการสุขภาพแบบมุ่งเน้นคุณค่าระดับชาติ เพื่อกำหนดเป้าหมายและกำกับดูแลนโยบายอย่างต่อเนื่อง
• พัฒนาตัวชี้วัดผลลัพธ์ของโรคเรื้อรัง ทั้งผลลัพธ์ทางคลินิก (เช่น การควบคุมน้ำตาล) และผลลัพธ์ในมุมมองผู้ป่วย รวมถึงต้นทุนการจัดบริการ
• นำร่องการจัดบริการสุขภาพแบบมุ่งเน้นคุณค่า ในจังหวัดที่พร้อม
• วิเคราะห์ "งบประมาณที่สอดคล้องผลลัพธ์" (Outcome-Based Budgeting)
• ระยะกลาง (3–4 ปี):
• ขยายเครือข่ายการจัดบริการสุขภาพแบบบูรณาการให้ครอบคลุมทั่วประเทศ
• เปิดเผยผลลัพธ์คุณภาพของสถานพยาบาลให้ประชาชนรับทราบในระดับพื้นที่และระดับประเทศ เพื่อให้ประชาชนใช้ประกอบการตัดสินใจ
• ปรับระบบจ่ายเงินของทุกกองทุนสุขภาพภาครัฐ (บัตรทอง, ประกันสังคม, ข้าราชการ) ให้ สอดคล้องกันและมุ่งเน้นการจ่ายตามคุณภาพที่ประชาชนได้รับ
• ใช้ข้อมูลผลลัพธ์มาตัดสินการจัดสรรงบประมาณอย่างโปร่งใส
• ระยะยาว (5 ปีขึ้นไป):
• ใช้ระบบการจ่ายเงินแบบมุ่งเน้นคุณค่า (Value-Based Payment) เต็มรูปแบบครอบคลุมโรคสำคัญทั้งหมด
• เชื่อมโยงข้อมูลสุขภาพ (HIE) สมบูรณ์ทั้งประเทศ
• สร้างระบบสุขภาพที่มีความยั่งยืนและขับเคลื่อนด้วยข้อมูลจริง โดยใช้งบประมาณตามความต้องการที่พิสูจน์ได้จริง

• ควบคุมต้นทุนการรักษาในระยะยาว
• งบประมาณถูกใช้ไปเพื่อสุขภาพที่ดีขึ้นของประชาชนอย่างแท้จริง
• มอบรางวัล (Incentive) ให้แก่ผู้ให้บริการสุขภาพที่มีคุณภาพในการควบคุมโรคและลดภาวะแทรกซ้อน
• เครือข่ายการจัดบริการสุขภาพแบบบูรณาการให้ครอบคลุมทั่วประเทศ
• ผลลัพธ์คุณภาพของสถานพยาบาลให้ประชาชนรับทราบ
• ระบบจ่ายเงินของทุกกองทุนสุขภาพภาครัฐ (บัตรทอง, ประกันสังคม, ข้าราชการ) สอดคล้องกันและมุ่งเน้นการจ่ายตามคุณภาพที่ประชาชนได้รับ
• ข้อมูลผลลัพธ์มาตัดสินการจัดสรรงบประมาณอย่างโปร่งใส
• ระบบการจ่ายเงินแบบมุ่งเน้นคุณค่า (Value-Based Payment) เต็มรูปแบบครอบคลุมโรคสำคัญทั้งหมด
• เชื่อมโยงข้อมูลสุขภาพ (HIE) สมบูรณ์ทั้งประเทศ
• ระบบสุขภาพมีความยั่งยืนและขับเคลื่อนด้วยข้อมูลจริง
• ใช้งบประมาณตามความต้องการที่พิสูจน์ได้จริง

• โรงพยาบาล
• ผู้ป่วย

• สำหรับการดำเนินการในระยะสั้น: 1–2 ปี
• สำหรับการดำเนินการในระยะกลาง: 3–4 ปี
• สำหรับการดำเนินการในระยะยาว: 5 ปีขึ้นไป

• ประชาชนที่ใช้สิทธิในแต่ละกลุ่มกลับได้รับการปฏิบัติและสิทธิประโยชน์ที่แตกต่างกันอย่างมาก
• วิกฤตความยั่งยืนและการคลังสาธารณสุข: การใช้จ่ายเกินจำเป็น: สิทธิ์ข้าราชการมีค่าใช้จ่ายรายหัวสูงกว่าสิทธิ์บัตรทองถึง 4 เท่า เนื่องจากการจ่ายเงินแบบปลายเปิด จูงใจให้เกิดการใช้บริการเกินความจำเป็นและใช้ยานอกบัญชีในสัดส่วนที่สูง
• ปรากฏการณ์ "โรบินฮูด": โรงพยาบาลรัฐต้องใช้ประโยชน์จากสิทธิ์ข้าราชการในการหารายได้มาชดเชยการขาดทุนจากสิทธิ์อื่น ซึ่งแม้จะพยุงฐานะการเงินในระยะสั้นได้ แต่คุกคามความยั่งยืนทางการคลังในระยะยาว
• วิกฤตคุณภาพบริการและบุคลากร (สมองไหล): ค่าชดเชยต่ำกว่าต้นทุน: สิทธิ์บัตรทองถูกกำหนดงบประมาณแบบปลายปิด แต่ถูกกดดันให้ขยายสิทธิประโยชน์ ทำให้โรงพยาบาลได้รับค่าชดเชยต่ำกว่าต้นทุนจริง
• โรงพยาบาลจึงต้อง "รีดเค้นศักยภาพ" นำไปสู่ภาวะ สมองไหล ของบุคลากรทางการแพทย์ที่ลาออก เสี่ยงที่คุณภาพบริการจะลดลง โรงพยาบาลอาจต้องเปิดคลินิกพิเศษเพื่อหารายได้เพิ่ม ซึ่งยิ่งซ้ำเติมความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงบริการ
• วิกฤตความเป็นธรรมของผู้จ่ายเงินสมทบ: ผู้ประกันตนในระบบประกันสังคมได้รับสิทธิประโยชน์หลายรายการ ด้อยกว่า กองทุนบัตรทองที่รัฐออกให้ทั้งหมด ทั้งที่ต้องจ่ายเงินสมทบทุกเดือน เช่น สิทธิทันตกรรมที่จำกัดวงเงิน ข้อจำกัดในการเข้าถึงการสร้างเสริมสุขภาพ การดูแลระยะยาว และหน่วยนวัตกรรมต่าง ๆ

• สร้าง "ชุดสิทธิประโยชน์สุขภาพขั้นพื้นฐาน" (Basic Health Benefit Package) ที่มีมาตรฐานเดียวกันสำหรับคนไทยทุกคน
• แบ่งโครงสร้างสิทธิประโยชน์ออกเป็น 3 ชั้น
  • กำหนดชุดสิทธิประโยชน์มาตรฐาน ที่จำเป็นในการรักษาและป้องกันโรค ทุกกองทุนต้องให้ไม่ต่ำกว่ามาตรฐานนี้
  • กำหนดชุดสิทธิประโยชน์เพิ่มเติมที่หน่วยงานรัฐ (กรมบัญชีกลาง) ในฐานะนายจ้างของข้าราชการ หรือสำนักงานประกันสังคม จ่ายสมทบเพิ่มให้เป็นสวัสดิการ
  • ประชาชนซื้อประกันสุขภาพเอกชนเพิ่มเติมเอง สำหรับความต้องการพิเศษที่เกินกว่าสิทธิพื้นฐาน
• ตั้งคณะกรรมการกำหนดมาตรฐาน: ปรับปรุง พ.ร.บ. หลักประกันสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ. 2545 เพื่อจัดตั้ง คณะกรรมการกำหนดมาตรฐานชุดสิทธิประโยชน์สุขภาพขั้นพื้นฐาน
• จัดตั้ง National Clearing House (NCH): เป็น หน่วยงานกลางจัดการข้อมูลและธุรกรรมการเบิกจ่ายเงิน
• NCH จะให้ข้อมูลในการกำหนด ราคาค่าบริการสุขภาพที่เป็นธรรม สำหรับทุกโรงพยาบาลและทุกกองทุน
• บริหารยาและเวชภัณฑ์ร่วมกัน: รวมการซื้อยาและเวชภัณฑ์ (Collective Purchasing) ของทั้ง 3 กองทุน
• เปิดช่องทางประกันสุขภาพส่วนเสริม (Top-up): อนุญาตให้นายจ้างหรือบริษัทประกันเอกชนเสนอแพ็กเกจเสริมสำหรับบริการที่อยู่นอกเหนือชุดพื้นฐาน

• สร้างความเท่าเทียม 3 กองทุนสุขภาพ
• ความยืดหยุ่นทางงบประมาณและตอบโจทย์ความต้องการที่หลากหลาย
• สร้างความเป็นธรรมและความยั่งยืนให้กับระบบสุขภาพไทย
• มีระบบฐานข้อมูลเดียว
• ตรวจสอบการเบิกจ่ายได้อย่างถูกต้องและคุ้มค่า
• โรงพยาบาลได้รับค่าบริการที่สอดคล้องกับต้นทุน ไม่ต้องรีดเค้นศักยภาพหรือลดคุณภาพการบริการ
• มีอำนาจต่อรองราคา ยาและเวชภัณฑ์ สูงขึ้น ได้ยาคุณภาพดีในราคาที่ถูกลง
• ความยืดหยุ่นและช่วยแบ่งเบาภาระงบประมาณภาครัฐ

• นายจ้าง
• โรงพยาบาล รัฐและเอกชน
• บุคลากรทางการแพทย์
• ผู้ประกันตนในระบบประกันสังคม
• ข้าราชการ

• ระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า หรือ บัตรทอง กำลังเผชิญกับ วิกฤตหลายด้านที่ส่งผลกระทบต่อทั้งผู้รับบริการและผู้ให้บริการ
• โรงพยาบาลและหน่วยบริการคู่สัญญาได้รับค่าชดเชยบริการเฉลี่ยจาก สปสช. ต่ำกว่าต้นทุน กระทบต่อ สภาพคล่องของโรงพยาบาล นำไปสู่ ความเสี่ยงในการ ลดคุณภาพการบริการ
• คลินิกพรีเมียมสร้างความเหลื่อมล้ำ เพราะ โรงพยาบาลใช้ทรัพยากรภาครัฐไปจัดบริการให้กลุ่มที่มีฐานะดี ยิ่งตอกย้ำ ความเหลื่อมล้ำในระบบบริการสุขภาพ
• บุคลากรสุขภาพในภาครัฐประสบ ความเครียดและหมดไฟ เนื่องจากค่าตอบแทนและสวัสดิการไม่สมดุลกับภาระงาน
• หน่วยบริการเอกชน หน่วยบริการปฐมภูมิ (คลินิกชุมชนอบอุ่น) หรือหน่วยนวัตกรรมคู่สัญญา ได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงเกณฑ์หรือประกาศจ่ายย้อนหลังที่คาดการณ์ได้ยาก จึง ถอนตัวจากเครือข่ายบัตรทอง
• ชุดสิทธิประโยชน์หลักที่มีความจำเป็น (เช่น ค่าผ่าตัด ค่าดูแลผู้ป่วยใน) สปสช. จ่ายให้น้อยและไม่ครอบคลุมต้นทุน
• สิทธิประโยชน์บางอย่างถูกวิจารณ์ว่าไม่มีความจำเป็น

• แก้ไข พ.ร.บ. หลักประกันสุขภาพแห่งชาติ โดย แก้ไของค์ประกอบคณะกรรมการหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ เพิ่มสัดส่วนผู้ให้บริการ ภาคประชาชน และคณะกรรมการจากพื้นที่ (อปสข.)
• กำหนดวาระการดำรงตำแหน่ง ของคณะกรรมการ และเปิดเผยข้อมูลคณะกรรมการที่อาจกระทบกับการกำหนดนโยบายสุขภาพ
• จัดงบประมาณเพิ่มเติมอย่างน้อย 17,000 ล้านบาท สำหรับผู้ป่วยใน (อัตราไม่ต่ำกว่า 10,000 บาทต่อ AdjRW)
• เพิ่มสัดส่วนงบเพื่อ สร้างเสริมสุขภาพและป้องกันโรค
• เพิ่มสัดส่วน งบพัฒนาคุณภาพการบริการที่หน่วยบริการสุขภาพปฐมภูมิ
• วิจัยศึกษาต้นทุนการให้บริการ
• ประเมินผลความคุ้มค่าของชุดสิทธิประโยชน์
• ใช้ประโยชน์จาก พ.ร.บ. ระบบข้อมูลสุขภาพดิจิทัล, National Clearing House และ เทคโนโลยี AI มาคำนวณต้นทุนการจัดบริการที่แม่นยำ
• ยุติการประกาศเกณฑ์การจ่ายที่ให้ผลย้อนหลัง
• ยึดเกณฑ์การจ่าย ที่ สปสช. กำหนด ตลอดปีงบประมาณ
• มีระบบบัฟเฟอร์รองรับกรณีคาดการณ์ค่าใช้จ่ายคลาดเคลื่อน
• สนับสนุนการเปิดเผยข้อมูลการจัดซื้อจัดจ้าง
• สนับสนุนการจัดทำ/ปรับปรุง/ตัดชุดสิทธิประโยชน์ โดยทุกภาคส่วนมีส่วนร่วมแสดงความเห็น และมีข้อมูลวิชาการประกอบการตัดสินใจ
• สื่อสารชุดสิทธิประโยชน์ให้ประชาชนรับทราบอย่างชัดเจนผ่านสมุดพกสุขภาพ (Personal Health Record application)

• ความมั่นคงของระบบบัตรทอง
• การจัดทำ งบประมาณสอดคล้องกับต้นทุน
• ลดความไม่แน่นอนและการเรียกคืนค่าชดเชยบริการย้อนหลัง
• ปรับความคาดหวังของประชาชนให้ใกล้เคียงกับศักยภาพที่ระบบทำได้
• ระบบควบคุมกำกับหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ มีความโปร่งใสและตรวจสอบได้
• กรรมการของคณะกรรมการหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ไม่เป็นทั้งผู้กำหนดนโยบายและผู้ดำเนินงาน
• ช่วยในการ ตรวจสอบประโยชน์ทับซ้อน
• องค์ประกอบคณะกรรมการหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ สอดคล้องกับการบริหารจัดการงบประมาณ
• ได้ ต้นทุนการจัดบริการที่แม่นยำ
• สร้างความเชื่อมั่นต่อระบบเบิกจ่าย
• ฟื้นความเชื่อมั่นของประชาชนต่อระบบบัตรทอง

• โรงพยาบาลและหน่วยบริการคู่สัญญา
• บุคลากรสุขภาพในภาครัฐ
• หน่วยบริการเอกชน
• หน่วยนวัตกรรมคู่สัญญา
• ประชาชนผู้ใช้สิทธิ์ หลักประกันสุขภาพแห่งชาติ
• ระบบบริการสุขภาพ
• หน่วยบริการสุขภาพปฐมภูมิ (เช่น รพ.สต. ศูนย์บริการสาธารณสุข)

• อย่างน้อย 17,000 ล้านบาท สำหรับผู้ป่วยใน (อัตราไม่ต่ำกว่า 10,000 บาทต่อ AdjRW)

• ประเทศไทยยังมีความท้าทายในสถาปัตยกรรมข้อมูลสุขภาพ
• ขาดหน่วยงานระดับชาติที่มีอำนาจตามกฎหมายในการกำกับดูแลระบบข้อมูลสุขภาพโดยรวม ทำให้การกำหนด มาตรฐานข้อมูลสุขภาพ เป็นไปอย่างล่าช้า ไม่ครบถ้วน
• การขาดหน่วยงานประสานงานการเบิกจ่ายระดับชาติ ทำให้ ข้อมูลเกี่ยวกับการเบิกจ่ายกระจัดกระจาย อยู่ตามกองทุนสุขภาพ เกิดอุปสรรคในการทราบต้นทุนการบริการ ตรวจสอบการเบิกจ่ายซ้ำซ้อน และการตรวจสอบแบบ Real Time
• มีหน่วยบริการเพียง 1 ใน 3 เท่านั้น ที่สามารถเชื่อมโยงข้อมูลผู้ป่วย โดยหน่วยงานที่ยังไม่สามารถเชื่อมโยงข้อมูลได้ มักอยู่นอกสังกัดกระทรวงสาธารณสุข
• ผู้ป่วย ไม่มีสมุดพกสุขภาพ ทำให้ต้องตรวจสุขภาพซ้ำซ้อนและสิ้นเปลืองค่าใช้จ่าย
• เมื่อระบบไม่มีมาตรฐาน ข้อมูลกระจัดกระจาย บุคลากรสุขภาพต้อง กรอกข้อมูลซ้ำซ้อนหลายโปรแกรม ทำให้เกิดความเครียดและเสียเวลาให้บริการผู้ป่วย
• การวิเคราะห์ความคุ้มค่า เพื่อพัฒนาชุดสิทธิประโยชน์สุขภาพขั้นพื้นฐานจึงทำได้ยาก
• เป็นอุปสรรคสำคัญในการเปลี่ยนไปสู่ระบบการจ่ายค่าชดเชยบริการตามผลลัพธ์สุขภาพ (Value-Based Healthcare)

• จัดตั้ง ศูนย์ระบบข้อมูลสุขภาพแห่งชาติ (National Health Data Center) เป็นหน่วยงานในการอำนวยความสะดวกและกำกับนโยบายระบบข้อมูลสุขภาพดิจิทัลของประเทศให้มีมาตรฐาน
• จัดตั้ง National Clearing House (NCH) เพื่อสร้างเอกภาพข้อมูลธุรกรรมการเบิกจ่ายระหว่างโรงพยาบาลทุกสังกัดกับกองทุนสุขภาพ
• จัดทำ สมุดพกข้อมูลสุขภาพประจำตัวประชาชน (Personal Health Record) ที่ประชาชนสามารถเข้าถึงชุดข้อมูลสุขภาพของตนเองได้ผ่านแอปพลิเคชันที่คุ้นเคย (เช่น หมอพร้อม)
• ปรับปรุงระบบสารสนเทศของหน่วยบริการทุกระดับครั้งใหญ่ ให้มี มาตรฐานเดียวกัน
• พัฒนากำลังคนสุขภาพดิจิทัลในทุกระดับ เพื่อรองรับการบริหารจัดการและการใช้ประโยชน์จากข้อมูลสุขภาพ
• ออก พ.ร.บ. ระบบข้อมูลสุขภาพแห่งชาติ (National Health Data Act): เพื่อให้สามารถจัดตั้งหน่วยงานนโยบายและกำหนด มาตรฐานข้อมูลสุขภาพกลางของประเทศ
• จัดตั้งหน่วยงานสนับสนุนเพื่อพัฒนา สมุดพกประจำตัวผู้ป่วย รวมถึงการวิจัยเพื่อพัฒนาชุดสิทธิประโยชน์ตามแนวคิด Value-Based Healthcare
• สนับสนุน โครงการอุดหนุนเฉพาะกิจ สำหรับการปรับปรุงฮาร์ดแวร์และซอฟต์แวร์ของ รพ.สต. และหน่วยบริการที่ยังไม่เชื่อมโยง
• ร่วมกับ อว. และ สธ. พัฒนาศักยภาพกำลังคนด้านระบบข้อมูลสุขภาพ ผ่านระบบการศึกษาและหลักสูตรเพิ่มพูนทักษะสำหรับบุคลากรด้านสารสนเทศในทุกภาคส่วน

• เชื่อมโยงประวัติการรักษาของทุกโรงพยาบาลเข้าด้วยกัน
• การกำหนด มาตรฐานข้อมูลสุขภาพกลางของประเทศ ครอบคลุมตั้งแต่ข้อมูลผู้ให้บริการ ประวัติผู้รับบริการ ข้อมูลการบริการ ไปจนถึงมาตรฐานความปลอดภัยและการใช้ประโยชน์ข้อมูล
• ลดการตรวจซ้ำซ้อน
• เพิ่มประสิทธิภาพการรักษา
• สร้างเอกภาพข้อมูลธุรกรรมการเบิกจ่าย
• ประชาชน สามารถเข้าถึงชุดข้อมูลสุขภาพของตนเองได้ผ่านแอปพลิเคชันที่คุ้นเคย (เช่น หมอพร้อม)
• หน่วยบริการที่ยังไม่เชื่อมโยง สามารถเชื่อมโยงข้อมูลสุขภาพตามมาตรฐานได้

• โรงพยาบาลทุกสังกัดกับกองทุนสุขภาพ
• หน่วยบริการทุกระดับ
• รพ.สต. และหน่วยบริการที่ยังไม่เชื่อมโยง
• ผู้ป่วย

• โครงการอุดหนุนเฉพาะกิจ

• ระบบยา เป็นกลไกที่สำคัญของระบบสาธารณสุขไทย โดยมีค่าใช้จ่ายด้านยาคิดเป็นกว่า 29% ของค่าใช้จ่ายรักษาพยาบาลทั้งหมด แต่ปัจจุบันประเทศไทยเผชิญปัญหาเกี่ยวกับยา 3 ด้านหลัก ที่ส่งผลกระทบโดยตรงต่อความปลอดภัยและค่าใช้จ่ายของประชาชน
• เชื้อดื้อยา: การใช้ยาปฏิชีวนะเกินจำเป็น นำไปสู่วิกฤตเชื้อดื้อยา
• อาการไม่พึงประสงค์: ปัญหาการใช้ยาซ้ำซ้อนหรือหลายชนิด โดยเฉพาะในผู้สูงอายุ รวมถึงการลักลอบปนยาในอาหารเสริม ก่อให้เกิดพิษต่อตับและไต
• พึ่งพาการนำเข้าสูง: โครงสร้างอุตสาหกรรมยาของไทยยัง อ่อนแอ และพึ่งพาการนำเข้าวัตถุดิบและยาสำเร็จรูปจากต่างประเทศสูง
• ราคายาสูง: ขาดมาตรการควบคุมต้นทุนและราคาอย่างมีประสิทธิภาพ ทำให้ยาบางรายการมีราคาสูงเกินความจำเป็น
• กฎหมายและระบบกำกับดูแลยาไทยล้าสมัย ทำให้การควบคุมการสั่งใช้ยาและการจำหน่ายยาควบคุมพิเศษไม่เกิดผลจริง โดยเฉพาะในคลินิกเอกชนที่ไม่มีมาตรการบังคับให้ต้องออกใบสั่งยา
• ประเทศไทยยัง ไม่มีระบบข้อมูลยาแห่งชาติ และ ระบบใบสั่งยาออนไลน์มาตรฐาน ทำให้ข้อมูลด้านยาตั้งแต่รหัสยา ราคายา การสั่งใช้ยา การเบิกจ่าย กระจัดกระจาย ไม่เชื่อมโยงกัน

• ปรับปรุงกฎหมายยา เพื่อรองรับ ระบบใบสั่งยาแห่งชาติ ที่ใช้ในทุกสถานพยาบาล ทั้งรัฐและเอกชน

• ปรับปรุง พ.ร.บ. ยา: เพิ่มบทบัญญัติจัดตั้ง คณะกรรมการพัฒนาระบบยาแห่งชาติ

• ปรับปรุง พ.ร.บ. ยา: ยกระดับการควบคุมยาควบคุมพิเศษและวัตถุออกฤทธิ์

• ปรับปรุง พ.ร.บ. ยา: กำหนดให้สถานที่จ่ายยาทุกประเภทต้องอยู่ภายใต้ใบอนุญาตขายยา

• ปรับปรุง พ.ร.บ. วิชาชีพเภสัชกรรม: ให้สามารถออกข้อบังคับเพื่อกำหนด ขอบเขตงานของแต่ละวิชาชีพ ให้ชัดเจน

• ปรับปรุง พ.ร.บ. วิชาชีพเภสัชกรรม: ให้มีมาตรฐานเดียวกันในการประเมินความรู้และทักษะของผู้ประกอบวิชาชีพทุกสาขา

• ปรับปรุง พ.ร.บ. จัดซื้อจัดจ้างฯ: ปรับปรุงกฎระเบียบการจัดซื้อจัดหาให้ ยืดหยุ่นขึ้น และเหมาะสมกับลักษณะเฉพาะของยา

• จัดตั้งศูนย์กลางด้านการพัฒนาและผลิตยาต้นน้ำของประเทศ

• สนับสนุนผู้ประกอบการให้ปรับปรุงการผลิตให้ได้มาตรฐานสากล เช่น GMP–PIC/S

• กำหนด สิทธิประโยชน์ด้านการลงทุน สำหรับโรงงานผลิตวัตถุดิบยา

• ผลักดันองค์การเภสัชกรรม (อภ.) เป็นหน่วยงานหลักด้านความมั่นคงยา

• ผลักดันการวิจัยและพัฒนายา แล้วเปิดโอกาสให้เอกชนต่อยอด

• เน้นการผลิตหรือจัดหาวัตถุดิบทางยาที่สำคัญ

• มุ่งผลิต ยากำพร้า หรือยาจำเป็นที่เอกชนไม่ผลิต

• รักษาสมดุลด้านราคาและปริมาณยาในช่วงวิกฤต

• จัดตั้งศูนย์กลางข้อมูลยาแห่งชาติ (NDIC): กระทรวงสาธารณสุขจะจัดตั้ง ศูนย์กลางข้อมูลยาแห่งชาติ เพื่อรวบรวมและบริหารจัดการข้อมูลด้านยาทุกมิติอย่างเป็นระบบ

• พัฒนา e-Prescription: พัฒนาและบังคับใช้ ระบบใบสั่งยาอิเล็กทรอนิกส์กลาง (e-Prescription) ให้ครอบคลุมทุกสถานพยาบาลและร้านขายยา

• ส่งเสริมการใช้ยาที่สมเหตุผล และเพิ่มความปลอดภัยของประชาชน

• รณรงค์สร้างความรู้ความเข้าใจทั้งในฝ่ายวิชาชีพและประชาชน

• มีการติดตาม/วิเคราะห์เพื่อแก้ขปัญหาการใช้ยาที่ไม่เหมาะสม หรือไม่สมเหตุสมสมผล

• ป้องกันการใช้ยาซ้ำซ้อนและเชื้อดื้อยา
• ทำให้ราคายาโปร่งใสและตรวจสอบได้ทั่วประเทศ
• เพื่อให้การใช้จ่ายด้านยามีประสิทธิภาพ คุ้มค่า ยั่งยืน
• เพื่อให้ข้อมูลการสั่ง–จ่ายยาเชื่อมโยงกัน
• ช่วยส่งเสริมการใช้ยาที่สมเหตุผลและเพิ่มความปลอดภัยของประชาชน
• เพื่อเป็นฐานข้อมูลกลางด้านยาตลอดห่วงโซ่
• เพื่อให้จ่ายยาควบคุมพิเศษและวัตถุออกฤทธิ์ได้เฉพาะตามใบสั่งยาที่ออกโดยผู้ประกอบวิชาชีพที่ได้รับอนุญาต
• เพื่อรองรับระบบใบสั่งยาอิเล็กทรอนิกส์ระดับประเทศ
• เพื่อให้การปฏิบัติงานของผู้ประกอบวิชาชีพเป็นไปตามหลักวิชาการและปลอดภัยต่อประชาชน
• เพื่อให้สถานพยาบาลสามารถจัดซื้อยาได้อย่างคล่องตัวและต่อเนื่อง
• เร่งสร้างขีดความสามารถในการผลิตวัตถุดิบยา (API) และลดการพึ่งพาการนำเข้า
• ซึ่งจะนำไปสู่การกำหนด รหัสยาแห่งชาติ (National Drug Code) และ ราคากลางยาแห่งชาติ (National Drug Reference Price) ให้เป็นมาตรฐานกลางสำหรับยาทุกชนิด

• โรงพยาบาล
• สถานพยาบาล
• สถานที่จ่ายยาทุกประเภท
• โรงงานผลิตวัตถุดิบยา
• องค์การเภสัชกรรม (อภ.)

• โจทย์ทางสุขภาพของประเทศไทยในปัจจุบันมีความซับซ้อนมากขึ้น เช่น สังคมสูงวัยและโรคเรื้อรัง ทำให้ อสม. ระบบเดิมไม่สามารถรับมือได้อย่างเต็มที่
• โครงสร้าง อสม. ปัจจุบันยังขาดความพร้อมต่อการรับมือความท้าทายด้านสุขภาพของคนไทยใน 2 ด้านหลัก
• ทักษะไม่สอดคล้องกับโจทย์สุขภาพที่ซับซ้อน: อสม. ประมาณร้อยละ 40 อยู่ในวัยผู้สูงอายุ และมีสัดส่วนเกินครึ่งที่สำเร็จการศึกษาระดับประถมศึกษาถึงมัธยมศึกษาตอนต้น ในขณะที่โจทย์สุขภาพชุมชนใหม่ ๆ ต้องการความรู้ ทักษะ และเวลาปฏิบัติงานที่เพิ่มขึ้น เช่น การดูแลพัฒนาการแม่และเด็ก, การส่งเสริมสุขภาพจิต, การฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ป่วยติดเตียง, การป้องกันโรคในกลุ่มแรงงานต่างด้าว, และการรับมือภัยพิบัติสาธารณสุข
• ความจำเป็นในการสร้างความเป็นมืออาชีพ: เพื่อให้ชุมชนมีกำลังคนที่มีศักยภาพพอในการรับมือกับโจทย์สุขภาพข้างต้น จึงจำเป็นที่ระบบสาธารณสุขต้องปรับรูปแบบการเพิ่มพูนความรู้ ทักษะ รูปแบบการปฏิบัติงาน และระบบค่าตอบแทนที่เป็นมืออาชีพ มีประสิทธิภาพ และเป็นธรรมมากขึ้น

• ปรับภารกิจ อสม. ให้โฟกัสงาน 3 ด้านที่ตอบโจทย์ปัญหาสุขภาพในพื้นที่
• การสร้างเสริมสุขภาพด้วยดิจิทัล: ใช้เทคโนโลยีดิจิทัลและอุปกรณ์ตรวจวัดสุขภาพในการสร้างเสริมสุขภาพ คัดกรองโรค และเชื่อมต่อบริการการแพทย์ทางไกล (Telemedicine)
• การสร้างเสริมสุขภาพและป้องกันโรค: เน้นการป้องกันโรคติดต่อและโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) ตามบริบทของชุมชน
• การป้องกันและรับมือภัยพิบัติ: เตรียมพร้อมรับมือน้ำท่วม โรคระบาด หรือเหตุฉุกเฉินด้านสาธารณสุขในพื้นที่
• อสม. ทุกคนจะได้รับการอบรมฟื้นฟูทักษะและประเมินสมรรถนะทุก 3 ปี
• ยกระดับ "อสม.ขั้นเชี่ยวชาญ": ยกระดับ อสม. จำนวน 100,000 คน ให้เป็น อสม.ขั้นเชี่ยวชาญ หรือแนวหน้าสุขภาพ
• สร้างเสริมสุขภาพอนามัยแม่และเด็ก: ดูแลเป็นเพื่อนแม่ตั้งแต่ตั้งครรภ์ คลอด จนกระทั่งเด็กอายุ 6 ขวบ
• สร้างเสริมสุขภาพจิต: เป็น "เพื่อนใจ" สมาชิกในชุมชน, คัดกรองซึมเศร้า
• สร้างเสริมและสนับสนุนงานฟื้นฟูสมรรถภาพทางการแพทย์: ช่วยนักกายภาพบำบัดดูแลผู้สูงอายุและผู้ป่วยติดเตียง, ปรับสภาพบ้าน, ช่วยเหลือคนพิการ
• สร้างเสริมสุขภาวะทางเพศ: ให้คำปรึกษาเรื่องท้องไม่พร้อมและป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ในโรงเรียน สถานที่ทำงาน และชุมชน
• สร้างเสริมสุขภาพและป้องกันโรคในพื้นที่แรงงานเพื่อนบ้าน: ให้คำแนะนำตรวจสุขภาพ/วัคซีน, ช่วยสื่อสารและแปลภาษา, ป้องกันโรคระบาด, แนะนำสิทธิเข้าถึงบริการสุขภาพ
• จัดตั้งคณะทำงานร่วมระหว่างกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ, กองทุนสุขภาพ และกระทรวงมหาดไทย เพื่อออก ระเบียบรองรับสถานะ ค่าตอบแทน และภารกิจใหม่ ของ อสม. และแนวหน้าสุขภาพ
• กำหนดมาตรฐานการฝึกอบรมและประเมิน:
• จัดทำทีมวิทยากรประจำหลักสูตร
• จัดทำระบบสอบขึ้นทะเบียน อสม.พื้นฐาน และ อสม.เชี่ยวชาญ พร้อมระบบ ต่ออายุทุก 3 ปี เพื่อประกันคุณภาพ
• ระบบค่าตอบแทนแบบ Pay for Performance:
• ปรับระบบค่าตอบแทนแนวหน้าสุขภาพให้มีลักษณะ จ่ายตามภาระงานจริง (Pay for Performance) รายได้เฉลี่ย 8,000 - 10,000 บาท/เดือน
• หน่วยบริการสุขภาพและท้องถิ่นร่วมวัดและประเมินผล
• ทำสัญญาระหว่างแนวหน้าสุขภาพกับหน่วยบริการสุขภาพปฐมภูมิโดยใช้เงินจากกองทุนสุขภาพท้องถิ่น (กปท.) หรือกองทุนฟื้นฟู
• มีระเบียบรองรับชัดเจนที่จัดทำขึ้นร่วมกันระหว่างสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) กระทรวงมหาดไทย และกระทรวงสาธารณสุข
• สร้างระบบสนับสนุนการทำงาน: อสม. และแนวหน้าสุขภาพจะทำงานเชื่อมโยงกับหน่วยบริการปฐมภูมิ มีพี่เลี้ยง คู่มือการทำงาน สวัสดิการประกันความเสี่ยง ระเบียบคุ้มครองทางกฎหมาย ระบบข้อมูลดิจิทัล

• อสม. เป็น "แนวหน้าสุขภาพ" ที่มีประสิทธิภาพและมีค่าตอบแทนที่เหมาะสม
• อสม. ทุกคนได้รับการ อบรมฟื้นฟูทักษะและประเมินสมรรถนะ
• อสม. ได้รับ ค่าตอบแทนเพิ่มเติมจนมีรายได้เพียงพอ (ประมาณ 8,000 - 10,000 บาท/เดือน)
• ป้องกันภาวะเปราะบางและพิการในชุมชน
• ระบบสอบขึ้นทะเบียน อสม. เพื่อประกันคุณภาพ

• อสม.

• 11,000 ล้านบาทต่อปี
• เฉพาะงบประมาณฝึกทักษะ 2,300 ล้านบาท
• เฉพาะงบประมาณค่าตอบแทน 9,700 ล้านบาท/ปี

• การทำสัญญาระหว่างแนวหน้าสุขภาพกับหน่วยบริการสุขภาพปฐมภูมิโดยใช้เงินจากกองทุนสุขภาพท้องถิ่น (กปท.) หรือกองทุนฟื้นฟู

• อัตราแพทย์ต่อประชากรต่ำและกระจุกตัว
• ประเทศไทยมีจำนวนแพทย์โดยเฉลี่ยเพื่อดูแลประชากรทุก ๆ 1,000 คน เพียง 0.8 คน (สถานการณ์ยิ่งหนักสำหรับแพทย์ภาครัฐที่มีสัดส่วนเพียง 0.5 คน) ต่ำกว่าประเทศเพื่อนบ้านอย่างมาเลเซียที่ 2.3 คน และยุโรปที่ 3.7 คน
• แพทย์เฉพาะทางกว่า 40% อยู่ในกรุงเทพฯ ส่วนโรงพยาบาลชุมชน (รพช.) ทั่วประเทศ มีแพทย์ปฏิบัติงานเพียง 8,825 คน จาก รพช. 770 แห่ง
• ขาดแคลนแพทย์สาขายุทธศาสตร์
• แม้จะผลิตแพทย์เพิ่มขึ้นได้ปีละ 3,000 คนต่อปี แต่สาขาที่ขาดแคลนหนักสุด เช่น เวชศาสตร์ครอบครัว เวชศาสตร์ผู้สูงอายุ จิตเวช เวชศาสตร์ฉุกเฉิน กลับผลิตได้น้อยมาก
• ภาระงานหนักและผลตอบแทนไม่สมดุล
• แพทย์ต้องแบกรับภาระงานหนัก ใช้เวลาอยู่ในโรงพยาบาลเฉลี่ยประมาณ 64 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ และเพิ่มเติมด้วยเวร On Call อีกประมาณ 24 ชั่วโมง
• แพทย์เพิ่มพูนทักษะมักทำงานมากกว่า 80 ชั่วโมงต่อสัปดาห์
• ภาระงานหนัก แต่ผลตอบแทน สวัสดิการ ความก้าวหน้าทางอาชีพ ไม่ตอบโจทย์
• แพทย์จำนวนมากจึงตัดสินใจออกจากระบบ
• ในช่วง 10 ปี (2556–2565) มีแพทย์ลาออกและเกษียณรวม 6,550 คน หรือหายไปถึง 20% ของแพทย์ที่ผลิตได้

• ยกร่างพระราชกฤษฎีกาจัดตั้ง สำนักงานกรรมการกำลังคนด้านสุขภาพแห่งชาติ
• ให้เป็นหน่วยงานถาวร ทำหน้าที่กำหนดสัดส่วนกำลังคนสุขภาพที่เหมาะสม แผนงบประมาณ แผนการผลิต ผลตอบแทน และเกณฑ์ประเมิน ตั้งแต่เริ่มทำงานจนถึงเกษียณ
• สร้างฐานข้อมูลบุคลากรทางการแพทย์ (Central Healthcare Workforce Database) เพื่อใช้ในการวางแผนและกำกับดูแลบุคลากร
• สนับสนุนกฎหมายจำกัดชั่วโมงทำงานของบุคลากรสุขภาพ ไม่เกิน 60 ชม./สัปดาห์
• บังคับ หยุดงานอย่างน้อย 8 ชม. หลังทำงานกะดึกหรือทำงานติดต่อกัน 24 ชม.
• บังคับ มีวันหยุดเต็มวัน ทุกสัปดาห์ เว้นแต่กรณีฉุกเฉินเร่งด่วน
• เพิ่มสัดส่วนค่าตอบแทนแบบ Pay for Performance
• ให้เสียภาษีตามมาตรา 40(6) เช่นเดียวกับภาคเอกชน
• ใช้ งบพิเศษ เช่น พ.ต.ส. หรือ ฉ.11 เพื่อกระตุ้นและรักษาบุคลากรในพื้นที่ขาดแคลน และปรับเบี้ยกันดารตามอัตราเงินเฟ้อ
• เพิ่มทุนการศึกษาและ/หรือเส้นทางการศึกษาต่อเฉพาะทาง สำหรับนักเรียนและแพทย์ที่ทำงานหรือจะมาทำงานในพื้นที่ที่มีความขาดแคลนบุคลากรพิเศษ
• เพิ่มอัตราบรรจุข้าราชการ
• ลดสถานะลูกจ้างชั่วคราว
• ดึงแพทย์เกษียณที่ยังต้องการทำงานกลับมาในพื้นที่ท้องถิ่นและหน่วยบริการปฐมภูมิ
• ลดภาระงานเอกสารและระเบียบธุรการที่ไม่จำเป็น
• ปรับปรุง/ลดตัวชี้วัด (KPI) ให้เหมาะสมกับภารกิจหลัก
• ใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเข้ามาช่วย ลดภาระงาน
• สร้าง ทีมแนวหน้าสุขภาพ (Health Frontline) 100,000 ตำแหน่ง
• กระจายภาระงานไปยังชุมชน
• สนับสนุนงบประมาณการเรียนต่อเฉพาะทางในสาขาที่ขาดแคลนและเป็นสาขายุทธศาสตร์ (เช่น เวชศาสตร์ครอบครัว, จิตแพทย์)
• เพิ่มศักยภาพโรงพยาบาลศูนย์หรือโรงพยาบาลตติยภูมิให้สามารถผลิตแพทย์ได้

• กำหนดสัดส่วนกำลังคนสุขภาพที่เหมาะสม
• แพทย์ มีเวลาพักผ่อนเพียงพอ
• ลดการลาออก
• คืนความปลอดภัยในการรักษาให้ทั้งบุคลากรและประชาชนอย่างยั่งยืน
• กระตุ้นและรักษาบุคลากรในพื้นที่ขาดแคลน

• บุคลากรทางการแพทย์

• งบพิเศษ เช่น พ.ต.ส. หรือ ฉ.11

• ประเทศไทยกำลังก้าวเข้าสู่ "สังคมสูงวัยระดับลึก" อย่างรวดเร็ว
• คาดว่าจำนวนผู้สูงอายุจะเป็นร้อยละ 30 ของประชากรใน 10–20 ปีข้างหน้า
• การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างประชากรนี้ส่งผลให้ความต้องการระบบการดูแลระยะยาว (Long Term Care: LTC) เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ
• ผู้สูงอายุจำนวนมากเข้าสู่ ภาวะพึ่งพิง ทั้งจากโรค NCDs และความเสื่อมของร่างกาย แต่ระบบปัจจุบันยังไม่ครอบคลุมและขาดความยืดหยุ่น
• ระบบ LTC ในปัจจุบันยังยึดติดกับการมีครอบครัวเป็นผู้ดูแลหลัก ซึ่งไม่สอดคล้องกับความเป็นจริงที่ครอบครัวมีขนาดเล็กลง และผู้สูงอายุจำนวนมากต้องดูแลตัวเองหรือพึ่งพิงคนเพียงคนเดียว
• บริการที่เข้าถึงได้จริงยัง ต่ำกว่ามาตรฐาน ทั้งในด้านจำนวนครั้งและระยะเวลาที่ควรได้รับการดูแล ขณะที่บริการเฉพาะทางที่จำเป็น (เช่น การทำแผล การใส่สายสวนปัสสาวะ) ยังขาดแคลน
• งบ LTC ที่จัดสรรเป็นรายหัวปัจจุบัน ตกเดือนละไม่ถึงหนึ่งพันบาท ต่อผู้ป่วย ทำให้ต้องเฉลี่ยจ่ายระหว่างค่าจ้างผู้ดูแลอาสาสมัคร (CG) และค่าวัสดุทางการแพทย์ ส่งผลให้บริการไม่ทั่วถึง
• ผู้ดูแลอาสาสมัครได้รับค่าตอบแทนต่ำและไม่เพียงพอ ทำให้ไม่สามารถให้บริการได้เต็มประสิทธิภาพ
• ไม่มีฐานข้อมูลกลางและเจ้าภาพที่ชัดเจน ในการจัดการอุปกรณ์สำหรับผู้ป่วยพึ่งพิง (เช่น เตียงลม เครื่องช่วยหายใจ) ทำให้ประชาชนไม่รู้ช่องทางการขอ และท้องถิ่นไม่สามารถบริหารจัดการได้อย่างมีประสิทธิภาพ

• เพิ่มระบบสวัสดิการผู้ป่วยพึ่งพิงระยะยาวที่มีความยืดหยุ่น
• ให้ผู้ป่วยภาวะพึ่งพิงสามารถ ตัดสินใจเลือกรูปแบบบริการได้เอง โดยมีรูปแบบบริการให้เลือก ดังนี้:
• บริการที่บ้าน (Home Care): เช่น 16 ชั่วโมง/สัปดาห์
• บริการที่ศูนย์ (Daycare center): เข้ารับบริการที่ศูนย์ Daycare ที่ อปท., ชุมชน หรือเอกชนจัดตั้ง
• สถานดูแลระยะยาว (Residential Care): เข้ารับบริการประจำที่สถานดูแลผู้ป่วยพึ่งพิงระยะยาว
• ให้ผู้ป่วยสามารถขอเปลี่ยนสิทธิในการรับบริการเป็น เงินสนับสนุน สำหรับผู้ดูแลภายในครอบครัวที่ผ่านการฝึกอบรมตามมาตรฐาน
• เปลี่ยนจากการบริหารงบประมาณแบบเดิมของ สปสช. มาเป็นการให้ผู้ป่วยพึ่งพิง ตัดสินใจเลือกใช้เงินได้เองตามสิทธิ เสมือนเป็นเครดิตที่ผู้ป่วยเลือกการให้บริการที่เหมาะสมกับตัวเองได้ (Patient Vouchers/Credits)
• กำหนดเพดานงบประมาณที่ผู้ป่วยแต่ละคนจะได้รับสนับสนุน แบ่งตามระดับความพึ่งพิงที่ถูกประเมินและจัด Care Plan
• กลุ่มผู้ป่วยพึ่งพิงติดบ้าน: ได้รับบริการสูงสุด 8 ชั่วโมง/สัปดาห์ (อัตรา 60 บาท/ชั่วโมง) และอุปกรณ์สูงสุด 1,500 บาท/คน/เดือน
• กลุ่มผู้ป่วยพึ่งพิงติดเตียง: ได้รับบริการสูงสุด 16 ชั่วโมง/สัปดาห์ (อัตรา 120 บาท/ชั่วโมง) และอุปกรณ์สูงสุด 2,000 บาท/คน/เดือน
• รัฐบาลจะสมทบงบประมาณในการพัฒนาอุปกรณ์และซ่อมบำรุงอุปกรณ์ของศูนย์และธนาคารฯ ที่ขึ้นทะเบียน โดยได้รับความร่วมมือจาก สถาบันอาชีวศึกษาทั่วประเทศ
• พัฒนาผู้ดูแลจากอาสาเป็นอาชีพ: จัดระบบการฝึกอบรมผู้ดูแลผู้ป่วยติดบ้าน/ติดเตียง ให้ได้ มาตรฐาน และเป็น ฐานข้อมูลที่เชื่อมโยงกัน
• พัฒนาระบบธนาคารอุปกรณ์การแพทย์: พัฒนาระบบ ศูนย์หรือธนาคารสำหรับการยืมและคืนอุปกรณ์ สำหรับผู้ป่วยพึ่งพิงระยะยาว โดยสนับสนุนบทบาทขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) และมีระบบข้อมูลการยืม-คืนที่เชื่อมโยงกัน

• ลดการพึ่งพิงครอบครัวเพียงอย่างเดียว
• มีโครงสร้างพื้นฐานด้านการดูแลระยะยาวที่ครอบคลุมทุกพื้นที่
• ผู้ป่วยภาวะพึ่งพิงสามารถ ตัดสินใจเลือกรูปแบบบริการได้เอง มีรูปแบบบริการให้เลือก ได้แก่ บริการที่บ้าน, บริการที่ศูนย์, สถานดูแลระยะยาว
• ผู้ป่วยสามารถขอเปลี่ยนสิทธิในการรับบริการเป็น เงินสนับสนุน สำหรับผู้ดูแลภายในครอบครัว
• ผู้ดูแลจากอาสาเป็นอาชีพ
• มีงานที่มีคุณภาพและมั่นคง สำหรับผู้ดูแล
• มีระบบการฝึกอบรมผู้ดูแลผู้ป่วยติดบ้าน/ติดเตียง ที่ได้ มาตรฐาน และเป็น ฐานข้อมูลที่เชื่อมโยงกัน
• มีระบบ ศูนย์หรือธนาคารสำหรับการยืมและคืนอุปกรณ์ สำหรับผู้ป่วยพึ่งพิงระยะยาว

• ผู้สูงอายุ
• ผู้ป่วยระยะยาว (Long Term Care)
• ผู้ป่วยภาวะพึ่งพิง
• ผู้ดูแลผู้ป่วยติดบ้าน/ติดเตียง

• คาดว่าต้องใช้งบประมาณ 40,000 ล้านบาท ในปี 2569

• วิกฤตสุขภาพจิตที่รุนแรงขึ้น: เด็กร้อยละ 40 เสี่ยงต่อภาวะซึมเศร้า และเกือบร้อยละ 18 มีความเสี่ยงต่อการฆ่าตัวตาย
• บุคลากรขาดแคลนและกระจุกตัว: ประเทศไทยมีจิตแพทย์เด็กและวัยรุ่นเพียงประมาณ 240 คน และนักจิตวิทยา 815 คน โดยส่วนใหญ่กระจุกตัวอยู่ในกรุงเทพมหานคร ทำให้เด็กในพื้นที่อื่นเข้าถึงการรักษาได้ยาก
• ระบบโรงเรียนยังไม่มีด่านหน้า: ปัจจุบันนักจิตวิทยาโรงเรียนมีเพียงเขตพื้นที่ละ 1 คน ซึ่งต้องดูแลหลายสิบโรงเรียนพร้อมกัน ขณะที่ครูแนะแนวแม้จะช่วยคัดกรองได้เบื้องต้น แต่ยังมีข้อจำกัดในการดูแลต่อเนื่อง ทำให้ปัญหามักบานปลายก่อนได้รับการเยียวยา

• เสนอแนวคิด "1 โรงเรียนขนาดกลาง 1 นักจิตวิทยา" ควบคู่กับการเชื่อมต่อระบบการแพทย์ทางไกล
• จ้างนักจิตวิทยาประจำโรงเรียน: สนับสนุนงบประมาณให้โรงเรียนขนาดกลางและขนาดใหญ่ (นักเรียน 300 คนขึ้นไป) สามารถจ้างนักจิตวิทยาประจำ 1 คนต่อโรงเรียน
• ลงทุนระบบปรึกษาทางไกล: พัฒนาแพลตฟอร์มกลางสำหรับโรงเรียน เพื่อให้นัดหมายและพบแพทย์ผ่าน Telemedicine
• อุดหนุนงบจ้างบุคลากร: จัดสรรงบประมาณสำหรับการจ้างนักจิตวิทยาประจำ 1 คนต่อ 1 โรงเรียนขนาดกลางและขนาดใหญ่
• พัฒนาศักยภาพครูในการคัดกรอง และจัดช่องทางเข้าถึงนักจิตวิทยาและจิตแพทย์ผ่าน Telemedicine ตามความจำเป็น สำหรับ โรงเรียนขนาดเล็ก
• สร้างเครือข่ายสุขภาพจิต โดยให้โรงเรียนที่มีนักจิตวิทยาประจำ ทำหน้าที่เป็น "หน่วยหลัก" ในการประสานงานและสนับสนุนองค์ความรู้ให้กับโรงเรียนอื่นในเครือข่าย

• โรงเรียนเป็นด่านหน้าคัดกรองและเยียวยา สุขภาพจิตนักเรียน
• นักเรียนสามารถ ปรึกษาจิตแพทย์และนักจิตวิทยาผู้เชี่ยวชาญได้โดยตรงจากที่โรงเรียน
• ลดระยะเวลาการรอคอยและข้อจำกัดในการเข้าถึงบริการ
• ลดภาระค่ารักษา
• โรงเรียนที่มีนักจิตวิทยาประจำ ทำหน้าที่เป็น "หน่วยหลัก" ในการประสานงานและสนับสนุนองค์ความรู้ให้กับโรงเรียนอื่นในเครือข่าย

• โรงเรียน
• นักเรียน

• 500 ล้านบาทต่อปี

• ความเหลื่อมล้ำในคุณภาพบริการ
• การกระจุกตัวของทรัพยากร: แพทย์และเครื่องมือแพทย์ที่ทันสมัยกระจุกตัวอยู่เฉพาะในกรุงเทพมหานครและหัวเมืองใหญ่ ในขณะที่ภูมิภาคอื่นขาดแคลนอย่างหนัก
• วิกฤตขาดแคลนเครื่องมือวินิจฉัย: เครื่องสร้างภาพด้วยสนามแม่เหล็กไฟฟ้า (MRI) ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือมีสัดส่วนเพียง 1 เครื่องต่อประชากร 514,600 คน ผู้ป่วยขาดโอกาสในการวินิจฉัยโรคซับซ้อน (เช่น มะเร็ง, โรคหัวใจ) ได้ทันเวลา
• ภาระสองทาง: ประชาชนในชนบทต้องแบกรับค่าใช้จ่ายในการเดินทางเข้าเมืองเพื่อรักษา ขณะที่บุคลากรทางการแพทย์ในต่างจังหวัดต้องทำงานเกินกำลัง

• จัดสรรงบประมาณ 30,000 ล้านบาท เติมเครื่องมือให้เต็มโรงพยาบาล ใช้เทคโนโลยีลดภาระหมอ
• ลงทุนจัดซื้อเครื่องมือวินิจฉัยและรักษาที่จำเป็น กระจายสู่โรงพยาบาลระดับต่าง ๆ ทั่วประเทศ
• ลงทุนในระบบ การแพทย์ทางไกล (Telemedicine) และ ระบบสุขภาพดิจิทัล (Digital Health)
• ใช้งบประมาณก้อนนี้เป็นกลไกกระตุ้นการผลิตเครื่องมือแพทย์โดยผู้ประกอบการไทย
• จัดทำมาตรฐานและการจัดสรรงบประมาณ จัดทำรายการอุปกรณ์ที่จำเป็นต้องมีในโรงพยาบาลทุกระดับ
• การจัดสรรงบประมาณ 2 รูปแบบ โรงพยาบาลที่มีบุคลากรพร้อมแต่ขาดอุปกรณ์ สามารถเบิกงบจัดซื้อได้ทันที โรงพยาบาลที่ขาดทั้งของและคน จะได้รับงบประมาณแบบมีเงื่อนไข ควบคู่กับการสนับสนุนการฝึกอบรมบุคลากร (Upskilling) หรือการจัดทีมแพทย์หมุนเวียนจากส่วนกลาง
• ลงทุนในเทคโนโลยีที่ช่วยลดงานเอกสารและงานวินิจฉัยเบื้องต้น
• ร่วมมือกับ กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) มหาวิทยาลัย และภาคเอกชน ส่งเสริมให้ผู้ประกอบการไทยผลิตนวัตกรรมทางการแพทย์ที่ตอบโจทย์โรงพยาบาลในประเทศ
• ใช้กลไกการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ เพื่อสร้างตลาดให้กับสินค้าเครื่องมือแพทย์ของไทย (Made in Thailand) ลดการนำเข้าและสร้างงานในประเทศ

• แบ่งเบาภาระงานหมอ
• เพิ่มประสิทธิภาพการรักษา
• สร้างอุตสาหกรรมทางการแพทย์
• สร้างความมั่นคงทางสาธารณสุขและเศรษฐกิจ
• บุคลากรมีเวลาโฟกัสกับการรักษาผู้ป่วยมากขึ้น
• ลดการนำเข้าสินค้าเครื่องมือแพทย์และสร้างงานในประเทศ

• บุคลากรทางการแพทย์
• โรงพยาบาล
• ผู้ประกอบการไทย

• ภายใน 4 ปี

• 30,000 ล้านบาท

• การเข้าถึงบริการต่ำ: ในปี 2568 มีผู้เสียชีวิตที่เข้าถึงการดูแลแบบประคับประคองเพียงประมาณ ร้อยละ 50 ของผู้เสียชีวิตทั้งหมด และ ในกลุ่ม ผู้ป่วยเด็ก การเข้าถึงยิ่งต่ำลงเหลือเพียง ร้อยละ 16
• ขาดแคลนแพทย์ พยาบาล และสหวิชาชีพในกลุ่มงานเวชศาสตร์ประคับประคอง รวมถึงหอดูแลผู้ป่วยระยะท้ายในโรงพยาบาล
• ระบบสุขภาพปฐมภูมิขาดความรู้และทักษะในการดูแลผู้ป่วยติดเตียงระยะท้ายในชุมชน
• ประชาชนและท้องถิ่นยังขาดความรู้ความตระหนักในการมีส่วนร่วมดูแลวาระสุดท้ายที่บ้านและชุมชน

• เพิ่มกรอบกำลังคนเวชศาสตร์ประคับประคองในหน่วยบริการทุกระดับ จำนวน 3,600 คน
• จัดตั้ง หอบริบาลผู้ป่วยระยะท้าย (Palliative Ward) ในโรงพยาบาลทุติยภูมิขึ้นไป จำนวน 900 แห่ง (รวม 4,500 เตียง)
• จัดทำยุทธศาสตร์ว่าด้วยการเสริมสร้างสุขภาวะระยะท้าย ฉบับที่ 2 (2569 - 2573) ร่วมกับสำนักงานสมัชชาสุขภาพแห่งชาติและภาคีเครือข่าย
• จัดตั้ง หน่วยงานบูรณาการงานดูแลสุขภาวะระยะท้ายของชีวิต ในกระทรวงสาธารณสุข
• พัฒนาระบบการวางแผนดูแลล่วงหน้า (Advance Care Planning)
• จัดทำแนวทางการดูแลผู้ป่วยในระยะประคับประคองในระบบการฝึกอบรมทักษะนักบริบาลทุกประเภท
• ให้นักบริบาลจัดทำ แผนดูแลล่วงหน้า (Advance Care Plan) ให้ผู้ป่วยที่มีภาวะพึ่งพิงทุกคน
• เชื่อมโยงข้อมูลกับ ฐานข้อมูล e-living will ที่โรงพยาบาลทุกแห่งเข้าถึงได้
• เสริมสร้างศักยภาพแพทย์และทีมสุขภาพปฐมภูมิ ให้มีทักษะการดูแลแบบประคับประคองเบื้องต้น
• เชื่อมโยงกับระบบสนับสนุนจากหน่วยประคับประคองในโรงพยาบาลได้อย่างมีคุณภาพ
• ใช้กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น (กปท.) สนับสนุนการพัฒนาแหล่งเรียนรู้การดูแลผู้สูงอายุ ผู้มีภาวะพึ่งพิง และผู้ป่วยระยะท้าย สำหรับผู้ป่วย ผู้ดูแล และประชาชน จำนวน 20,000 โครงการ
• พัฒนาโครงการศึกษาความเป็นไปได้ในการจัดทำแนวทางการ จบชีวิตผู้ป่วยระยะสุดท้ายด้วยความช่วยเหลือทางการแพทย์ (Medical Assistance in Dying) ในโรงเรียนแพทย์ที่มีความพร้อม

• ผู้ป่วยระยะสุดท้ายจากไปอย่างสงบ ลดความทรมาน รักษาศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์
• ส่งผลดีต่อสุขภาพจิตของ “คนข้างหลัง” ที่ยังมีชีวิตอยู่
• มีกำลังคนเวชศาสตร์ประคับประคองในหน่วยบริการทุกระดับ จำนวน 3,600 คน
• มีหอบริบาลผู้ป่วยระยะท้าย (Palliative Ward) ในโรงพยาบาลทุติยภูมิขึ้นไป จำนวน 900 แห่ง (รวม 4,500 เตียง) เพื่อเป็นหน่วยหลักในการดูแลต่อเนื่องที่บ้านและให้คำปรึกษา
• มียุทธศาสตร์ว่าด้วยการเสริมสร้างสุขภาวะระยะท้าย ฉบับที่ 2 (2569 - 2573) ที่ครอบคลุมทุกด้าน (บุคลากร งบประมาณ กฎหมาย ยา)
• มีหน่วยงานบูรณาการงานดูแลสุขภาวะระยะท้ายของชีวิต ในกระทรวงสาธารณสุข เพื่อเป็นเจ้าภาพด้านข้อมูลและการขับเคลื่อน
• มีแนวทางการดูแลผู้ป่วยในระยะประคับประคองในระบบการฝึกอบรมทักษะนักบริบาลทุกประเภท
• นักบริบาลจัดทำ แผนดูแลล่วงหน้า (Advance Care Plan) ให้ผู้ป่วยที่มีภาวะพึ่งพิงทุกคน
• ข้อมูลเชื่อมโยงกับ ฐานข้อมูล e-living will ที่โรงพยาบาลทุกแห่งเข้าถึงได้
• แพทย์และทีมสุขภาพปฐมภูมิมีทักษะการดูแลแบบประคับประคองเบื้องต้น
• มีการเชื่อมโยงกับระบบสนับสนุนจากหน่วยประคับประคองในโรงพยาบาลได้อย่างมีคุณภาพ
• มีการพัฒนาแหล่งเรียนรู้การดูแลผู้สูงอายุ ผู้มีภาวะพึ่งพิง และผู้ป่วยระยะท้าย จำนวน 20,000 โครงการ
• มีการศึกษาความเป็นไปได้ ในการจัดทำแนวทางการ จบชีวิตผู้ป่วยระยะสุดท้ายด้วยความช่วยเหลือทางการแพทย์ (Medical Assistance in Dying) ในโรงเรียนแพทย์ที่มีความพร้อม

• ผู้ป่วยระยะสุดท้าย
• ครอบครัว ของผู้ป่วย

• จัดทำยุทธศาสตร์ว่าด้วยการเสริมสร้างสุขภาวะระยะท้าย ฉบับที่ 2 *สำหรับใช้ในปี 2569 - 2573 *
• ภายใน 4 ปี (สำหรับการสนับสนุนแหล่งเรียนรู้การดูแลผู้สูงอายุ ผู้มีภาวะพึ่งพิง และผู้ป่วยระยะท้าย)

• 1,000 ล้านบาท/ปี สำหรับเพิ่มกรอบกำลังคนเวชศาสตร์ประคับประคองในหน่วยบริการทุกระดับ

• กองทุนหลักประกันสุขภาพท้องถิ่น (กปท.) สำหรับสนับสนุนการพัฒนาแหล่งเรียนรู้

• การดูแลผู้ป่วยระยะกลางในประเทศไทยยังมีข้อจำกัดที่ต้องได้รับการแก้ไข
• การเข้าถึงบริการยังมีช่องว่างอีกมาก เช่น ผู้ป่วยบาดเจ็บที่สมอง มีอัตราการเข้าถึงบริการ IMC เพียง 9.78%
• ผู้ป่วยจำนวนมากพลาดการฟื้นฟูใน 6 เดือนแรก หลังเกิดอาการ ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่สำคัญที่สุดของการฟื้นตัว
• ขาดแคลนบุคลากร เรามี นักกายภาพบำบัด ต่อประชากรเพียง 1:4,792 คน ซึ่งต่ำกว่าค่าเฉลี่ยทั่วโลก (ประมาณ 1:2,000 คน) ส่งผลให้คิวรักษายาว ความถี่การทำกายภาพบำบัดต่อคนลดลง
• หน่วยบริการปฐมภูมิหลายแห่งยัง ขาดพื้นที่และอุปกรณ์ สำหรับโปรแกรมฟื้นฟูตามมาตรฐาน
• ระบบข้อมูลและการส่งต่อยังไม่เชื่อมโยงกัน ทำให้เกิดการ หลุดติดตาม และการนัดซ้ำไม่ต่อเนื่อง

• สร้างระบบฟื้นฟูมาตรฐาน 6 เดือนแรกหลังป่วยหนัก
• สร้างระบบ IMC ให้เป็น "ชุดบริการฟื้นฟูมาตรฐาน 6 เดือน" ที่เชื่อมต่อครอบคลุมตั้งแต่โรงพยาบาล หน่วยบริการปฐมภูมิ ไปจนถึงบ้านและชุมชนอย่างไร้รอยต่อ
• ประเมินรายบุคคลและฟื้นฟูแบบเข้มข้น
• ฝึกผู้ดูแลและปรับสิ่งแวดล้อมที่บ้าน
• จัดหาอุปกรณ์ช่วยเหลือผ่าน คลังหมุนเวียน
• ติดตามผลด้วยตัวชี้วัดมาตรฐาน ผ่าน Telemedicine / Tele-rehab และระบบส่งต่ออิเล็กทรอนิกส์ (e-Referral)
• เพิ่มงบลงทุนเพื่อสร้างห้องกายภาพในหน่วยบริการปฐมภูมิ โดยมีเป้าหมายที่ศูนย์บริการสาธารณสุขและ รพ.สต. Size M และ L ทุกแห่ง รวมถึง Size S ที่มีความพร้อม รวม 5,000 แห่ง
• อุดหนุนสถานศึกษา เร่งผลิตนักกายภาพบำบัดเพิ่มอีกปีละ 2,000 คน
• สร้าง ทีมแนวหน้าฟื้นฟูสมรรถภาพ 30,000 คน เพื่อช่วยกระจายภาระงาน ลงเยี่ยมบ้านเชิงรุก และให้บริการ Tele-rehab
• สร้างระบบเชื่อมโยงและบริหารจัดการเส้นทางผู้ป่วย
• เชื่อมโยงข้อมูลคนไข้กับหน่วยบริการทุกระดับ
• ทำ แผนการรักษาร่วม (Shared Care Plan)
• ใช้ระบบ e-Referral ในการนัดหมายและการติดตามผล
• มี Care Coordinator เป็นผู้ดูแลเส้นทางผู้ป่วยตั้งแต่ออกจากโรงพยาบาล จนครบอย่างน้อย 6 เดือนแรก
• พัฒนาหลักสูตร IMC มาตรฐาน การอบรม Telerehab/ดิจิทัลเฮลท์ และหลักสูตรการดูแลผู้ดูแล (Caregiver Support)
• จัดตั้ง คลังอุปกรณ์หมุนเวียนทุกอำเภอ

• ผู้ป่วย ฟื้นตัวได้เร็วขึ้น และสามารถกลับไปใช้ชีวิตในสังคมได้อีกครั้ง
• ลดภาระของครอบครัว
• ลดภาระทางการเงินของระบบสาธารณสุขในระยะยาว
• การหลุดติดตามและการนัดซ้ำไม่ต่อเนื่องลดลง
• ภาระงานของบุคลากรทางการแพทย์ลดลง จากการกระจายกำลังคน

• ผู้ป่วยระยะกลาง (Intermediate Care: IMC)
• ครอบครัว ของผู้ป่วย
• บุคลากร ด้านสาธารณสุข

• ภายใน 4 ปี (สำหรับการ สร้างห้องกายภาพ)

• 3,000 ล้านบาท (สำหรับ เพิ่มงบลงทุนเพื่อสร้างห้องกายภาพ)
• 150 ล้านบาทต่อปี (สำหรับ อุดหนุนสถานศึกษา เร่งผลิตนักกายภาพบำบัด)
• 500 ล้านบาท (สำหรับ จัดตั้ง คลังอุปกรณ์หมุนเวียนทุกอำเภอ)

• ประเทศไทยกำลังเผชิญกับ "วิกฤตสุขภาพจิต" ที่ส่งผลกระทบต่อประชากรในทุกช่วงวัย
• มีผู้ต้องการรับบริการสะสมกว่า 3.5 ล้านคน แต่ระบบกลับรองรับได้เพียงครึ่งหนึ่ง
• ระบบบริการสุขภาพจิตในปัจจุบันมี "คอขวด" หลายจุด ที่ทำให้ประชาชนเข้าไม่ถึงบริการที่มีคุณภาพอย่างทันท่วงที:
• คอขวดความรู้ด้านสุขภาพจิต: ประชาชนทั่วไปยังขาดความรู้ความตระหนักด้านสุขภาพจิต ไม่รู้จักอาการหรือภาวะจิตเวช และมีการ ตีตรา (Stigma) ผู้ป่วยจิตเวช ทำให้กลุ่มเสี่ยงพลาดโอกาสที่จะดูแลตัวเองหรือเข้าสู่บริการตั้งแต่เนิ่น ๆ
• คอขวดการผลิตผู้ให้บริการ:
• ขาดแคลนจิตแพทย์รุนแรง: ประเทศไทยมีจิตแพทย์ไม่ถึง 1,000 คน จากอัตราที่องค์การอนามัยโลก (WHO) แนะนำคือ 6,500 คน และผลิตได้ปีละไม่ถึง 100 คน
• ขาดนักจิตวิทยา: นักจิตวิทยาและนักบำบัดทางจิตสังคมก็ยังไม่เพียงพอ เนื่องจากขาดระบบฝึกอบรมภาคปฏิบัติและการนิเทศติดตาม
• คอขวดระบบบริการที่ต้องพบจิตแพทย์เป็นด่านแรก: ผู้รับบริการต้องผ่านการวินิจฉัยจากจิตแพทย์ในโรงพยาบาลก่อน ทำให้ต้อง รอคิวนาน เดินทางไกล และมีโอกาสสูงที่จะหลุดออกจากระบบบริการ เนื่องจากจิตแพทย์มีจำนวนจำกัดและกระจุกตัวอยู่ในบางพื้นที่
• คอขวดการคืนผู้ป่วยสู่สังคม: ขาดกลไกหรือกระบวนการที่ชัดเจนในการช่วยผู้ป่วยที่ผ่านการบำบัดฟื้นฟูสุขภาพจิต ให้กลับสู่สังคมและการทำงาน (เช่น การให้ความรู้แก่เพื่อนร่วมงานหรือนายจ้าง)

• ให้ แนวหน้าสุขภาพจิต (อสม.เชี่ยวชาญ) ทำกิจกรรมสร้างเสริมสุขภาพจิต

• ให้ แนวหน้าสุขภาพจิต (อสม.เชี่ยวชาญ) เป็น "เพื่อนดูแลใจ"

• พัฒนาศักยภาพบุคลากรการแพทย์ฉุกเฉินให้มีทักษะ จิตเวชฉุกเฉิน ร่วมให้บริการสายด่วน 1669

• ผลิตและจ้างดำเนินงาน * แนวหน้าสุขภาพจิต* 40,000 คน เพื่อ ทำกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพจิตในชุมชนร่วมกับหน่วยบริการสุขภาพปฐมภูมิ

• ส่งเสริมและจ้างจิตแพทย์ทุกจังหวัด

• ส่งเสริมและ จ้างจิตแพทย์หรือนักจิตวิทยาคลินิกประจำโรงพยาบาลชุมชนทุกแห่ง

• เพิ่มหน่วยฝึกอบรมระดับภูมิภาค

• เพิ่ม โครงการสนับสนุนการเก็บชั่วโมงปฏิบัติงานในพื้นที่ขาดแคลน

• พัฒนาระบบจิตเวชฉุกเฉิน

• เพิ่มทักษะผู้ปฏิบัติงานด้านการแพทย์ฉุกเฉินให้สามารถดูแลกรณีจิตเวชฉุกเฉิน (เช่น ผู้ป่วยที่กำลังฆ่าตัวตาย หรือ SMI-V)

• เพื่อให้ผู้ปฏิบัติงานด้านการแพทย์ฉุกเฉินสามารถ เข้าเผชิญเหตุและส่งต่อผู้ป่วยเข้าสู่บริการที่เหมาะสม

• เปลี่ยนระบบการรับบริการ จากที่ต้องเจอจิตแพทย์ในโรงพยาบาลเป็นด่านแรก สู่การพบแพทย์และ/หรือนักจิตวิทยาที่ หน่วยบริการสุขภาพปฐมภูมิ หรือสถานที่สำคัญ เช่น โรงเรียน สถานประกอบการ เป็นต้น เป็นด่านแรกแทน

• ใช้กลไก คณะกรรมการสุขภาพจิตแห่งชาติ ปรับระบบการเข้าถึงบริการให้ หน่วยบริการสุขภาพปฐมภูมิ เป็นผู้คัดกรองและส่งต่อผู้ป่วย

• ข้อมูลการให้บริการต้องเชื่อมโยง เป็นส่วนตัว และปลอดภัย

• พัฒนาศูนย์สุขภาพจิตชุมชน 200 แห่ง ให้เป็นหน่วยให้บริการคำปรึกษา ประเมินทางจิต และ สั่งจ่ายกิจกรรมทางสังคม

• ร่วมกับกระทรวง อว. และ สสส. วิจัยและพัฒนารูปแบบการสั่งจ่ายกิจกรรมทางสังคม (Social Prescribing) ร่วมกับระบบบริการสุขภาพจิต

• สนับสนุนการยกร่าง พ.ร.บ. วิชาชีพนักจิตสังคมบำบัด

• ควบคุมมาตรฐานและสร้างความมั่นคงในสายงานการดูแลสุขภาพจิต ของวิชาชีพนักจิตสังคมบำบัด
• ประชาชนมีสุขภาพจิตที่แข็งแรง
• กลุ่มเสี่ยงได้รับการดูแลตั้งแต่เนิ่น ๆ
• สามารถหลุดพ้นจากวงจรความเจ็บป่วยและฟื้นคืนสู่สังคม
• ลดการตีตราผู้ป่วยในชุมชน
• ข้อมูลการให้บริการต้องเชื่อมโยง เป็นส่วนตัว และปลอดภัย
• เป็นส่วนหนึ่งของการเยียวยาจิตใจและการคืนผู้ป่วยสู่สังคม
• เพิ่มการเข้าถึงบริการปฐมภูมิ เพื่อเป็นด่านแรกแทนแพทย์
• กำกับควบคุมมาตรฐานและคุณภาพ ของวิชาชีพนักจิตสังคมบำบัด

• ผู้ป่วยจิตเวช
• ผู้ป่วย

• 3,890 ล้านบาท สำหรับผลิตแนวหน้าสุขภาพจิต ต่อยอด อสม.เชี่ยวชาญ
• ปีละ 10 ล้านบาท สำหรับวิจัยและพัฒนารูปแบบการสั่งจ่ายกิจกรรมทางสังคม

• สังคมไทยเข้าสู่สังคมสูงวัย และโรคไม่ติดต่อเรื้อรังเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว
• ระบบปฐมภูมิยังมีปัญหาที่ต้องเร่งแก้ไขเพื่อยกระดับและฟื้นความเชื่อมั่นจากประชาชน
• ระบบสุขภาพปฐมภูมินอก กทม. กำลังเผชิญปัญหาหลัก 3 เรื่อง
• คุณภาพบริการลดลงหลังการถ่ายโอน รพ.สต. ไปยังองค์การบริหารส่วนท้องถิ่น
• โรงพยาบาลแบกภาระ เกินกำลัง เพราะ ประชาชนลดการใช้บริการ รพ.สต. และหันไปใช้โรงพยาบาลชุมชน (รพช.) มากขึ้น
• รพ.สต. ขาดแคลนบุคลากร: ขาดกำลังคนถึง 50% รวมถึงบุคลากรสหวิชาชีพ ซึ่งเป็นอุปสรรคต่อการให้บริการตามมาตรฐานและการทำงานเชิงรุก
• รพ.สต. ขาดงบประมาณ: การจัดสรรงบประมาณเหมาจ่ายรายหัว (จาก CUP) มักทำให้หน่วยบริการปฐมภูมิเสียเปรียบ โดยงบที่เบิกจ่ายให้หน่วยปฐมภูมิในปี 2567 คิดเป็นเพียง 8.99% ของงบบัตรทองทั้งหมด
• รพ.สต. ขาดทักษะการบริหารจัดการ: การถ่ายโอนองค์ความรู้และบุคลากรจากกระทรวงสาธารณสุขไปยัง อปท. ยังไม่ราบรื่น ทำให้เกิดปัญหาด้านการบริหารจัดการ เช่น การจัดซื้อยา การจัดบริการทันตกรรมและกายภาพบำบัดที่หายไป

• ยกระดับหน่วยปฐมภูมิให้เป็น หน่วยบริการหลักด่านแรก ของระบบสุขภาพ
• เพิ่มแพทย์ประจำ และบรรจุบุคลากรและสหวิชาชีพให้ปฏิบัติการได้ 70-100% ของกรอบอัตรากำลัง
• เสริม แนวหน้าสุขภาพเฉพาะทาง อีก 100,000 ตำแหน่ง
• เพิ่มงบพัฒนาโครงสร้างบริการ โดยเฉพาะงาน ป้องกันโรค และการดูแลกลุ่มประชากรสำคัญ
• วางระบบถ่ายโอน รพ.สต. ให้ครบ 80%
• กำหนดมาตรฐานบริการที่ชัดเจนและการประเมินคุณภาพรายปี
• ปรับบทบาทสาธารณสุข สู่ "พี่เลี้ยง" คือ กำหนด KPI ร่วม ระหว่างกระทรวงมหาดไทยและสาธารณสุข โดยเน้นตัวชี้วัดที่เน้นผลลัพธ์ (หรือ Outcome Based) ที่สอดคล้องกับปัจจัยที่กำหนดสุขภาพในพื้นที่
• ศึกษาการแบ่งงบประมาณในหน่วยบริการคู่สัญญาหลัก (Contracting Unit for Primary Care: CUP) ใหม่ โดยยึดตามภาระงานจริง
• กำหนด สัดส่วนงบประมาณขั้นต่ำ ที่ต้องส่งตรงถึงหน่วยปฐมภูมิ
• เปิดเผยสถิติการจัดสรรอย่างโปร่งใส
• จัดหลักสูตรอบรมทักษะการบริหารงานสาธารณสุขให้ผู้บริหารและบุคลากรของ อปท. และ รพ.สต.
• สนับสนุนงบจ้างแพทย์ปฏิบัติงานประจำเครือข่าย
• กำหนดเป้าหมายชั่วโมงการทำงาน แพทย์ ให้ครอบคลุมประชากร (Full-Time Equivalent: FTE) ในสัดส่วน 0.5 ต่อประชากร 10,000 คน (หรือเทียบเท่าแพทย์ปฏิบัติงานประจำสัปดาห์ละ 3 วัน)
• ให้ รพ.สต. ขนาดใหญ่และขนาดกลางเป็นฐาน รพ.สต.ขนาดเล็กเป็นเครือข่าย
• กำหนดเส้นทางความก้าวหน้าวิชาชีพของแพทย์ในสังกัดท้องถิ่น
• แก้กรอบอัตรากำลังของมหาดไทยเพื่อบรรจุแพทย์ในอัตราท้องถิ่นได้
• แก้ระเบียบค่าตอบแทนและระเบียบเงินบำรุง
• จัดโครงการผลิตแพทย์เวชศาสตร์ครอบครัวและแพทย์เพื่อชุมชน
• อุดหนุนงบประมาณอย่างน้อย 15,000 ล้านบาท/ปี เพื่อเพิ่มกำลังคนให้เต็มกรอบ
• เพิ่มกำลังคน รพ.สต. ให้เต็ม 70-100% ของกรอบ (เฉลี่ยเพิ่ม 3-5 คน/แห่ง)
• พัฒนา แนวหน้าสุขภาพเฉพาะทาง 100,000 คน ได้แก่ แม่และเด็ก สุขภาพจิตการฟื้นฟูสมรรถภาพ เพื่อทำงานเชิงรุกส่งเสริมป้องกันดูแลระยะยาว รวมถึง Caregiver มืออาชีพ 70,000 คน สำหรับงาน Long Term Care
• ลด KPI ที่ไม่จำเป็น และเพิ่มสัดส่วน KPI รวมถึงงบประมาณจาก สปสช. ที่เป็น Outcome Base โดยเฉพาะงานส่งเสริมป้องกันและดูแลโรคเรื้อรัง
• สนับสนุน งบลงทุน 20,000 ล้านบาท (1-3 ล้านบาท/รพ.สต.) เพื่อจัดหาครุภัณฑ์และอุปกรณ์ทางการแพทย์ที่เป็นมาตรฐาน เช่น ทันตกรรม กายภาพบำบัด Telemedicine และ Lab ขนาดเล็ก
• สนับสนุนงบลงทุนเพื่ออัพเกรดซอฟต์แวร์ระบบข้อมูลสุขภาพและบุคลากร IT
• จัดทำต้นแบบกระบวนงานใหม่ ลดภาระงานที่ไม่จำเป็นโดยเฉพาะงานเอกสาร
• สนับสนุนการจัดทำแอปพลิเคชันให้ประชาชนมีข้อมูลสุขภาพเพื่อวางแผนดูแลสุขภาพของตนเอง เช่น หมอพร้อม ทางรัฐ ฯลฯ

• รพ.สต. เป็นที่พึ่งด่านแรกของชุมชนได้อย่างแท้จริง
• กำลังคน รพ.สต. เต็ม 70-100% ของกรอบ (เฉลี่ยเพิ่ม 3-5 คน/แห่ง)
• มีการ พัฒนา แนวหน้าสุขภาพเฉพาะทาง 100,000 คน ได้แก่ แม่และเด็ก สุขภาพจิตการฟื้นฟูสมรรถภาพ
• มี Caregiver มืออาชีพ 70,000 คน สำหรับงาน Long Term Care
• บุคลากรและสหวิชาชีพ ปฏิบัติการได้ 70-100% ของกรอบอัตรากำลัง
• ระบบถ่ายโอน รพ.สต. ครบ 80%
• มีการ กำหนดมาตรฐานบริการที่ชัดเจนและการประเมินคุณภาพรายปี
• การถ่ายโอนไม่ทำให้คุณภาพการบริการลดลง
• มีการ เปิดเผยสถิติการจัดสรร งบประมาณ อย่างโปร่งใส
• หน่วยบริการด่านหน้ามีศักยภาพเพียงพอ
• ผู้บริหารและบุคลากรของ อปท. และ รพ.สต. ได้รับการอบรมทักษะบริหารจัดการ เพื่อเตรียมความพร้อม ก่อนการถ่ายโอน
• ประชาชนได้รับ การดูแลอย่างต่อเนื่อง จากแพทย์ปฏิบัติงานประจำเครือข่าย
• มี เส้นทางความก้าวหน้าวิชาชีพของแพทย์ในสังกัดท้องถิ่น
• แพทย์สามารถปฏิบัติงานในโรงพยาบาลระดับสูงได้บางช่วงเวลา เพื่อรักษาและพัฒนาทักษะวิชาชีพ
• สามารถ บรรจุแพทย์ในอัตราท้องถิ่นได้
• บุคลากรได้รับผลตอบแทนและสวัสดิการที่เหมาะสม
• ลด KPI ที่ไม่จำเป็น
• มีการ เพิ่มสัดส่วน KPI รวมถึงงบประมาณจาก สปสช. ที่เป็น Outcome Base โดยเฉพาะงานส่งเสริมป้องกันและดูแลโรคเรื้อรัง
• มีการ จัดหาครุภัณฑ์และอุปกรณ์ทางการแพทย์ที่เป็นมาตรฐาน เช่น ทันตกรรม กายภาพบำบัด Telemedicine และ Lab ขนาดเล็ก
• ระบบข้อมูลสุขภาพและบุคลากร IT สามารถจัดเก็บและเชื่อมโยงข้อมูลเป็นมาตรฐานเดียวกันทั่วประเทศ
• ลดภาระงานที่ไม่จำเป็นโดยเฉพาะงานเอกสาร
• ประชาชนมีข้อมูลสุขภาพเพื่อวางแผนดูแลสุขภาพของตนเอง

• ผู้สูงอายุ
• ผู้ป่วย NCDs
• ผู้ป่วยติดบ้านติดเตียง
• แพทย์ในสังกัดท้องถิ่น
• บุคลากร ทางการแพทย์
• แม่และเด็ก

• วางระบบถ่ายโอน รพ.สต. ให้ครบ 80% ภายใน 4 ปี

• อย่างน้อย 15,000 ล้านบาท/ปี เพื่อเพิ่มกำลังคนให้เต็มกรอบ
• งบลงทุน 20,000 ล้านบาท (1-3 ล้านบาท/รพ.สต.) เพื่อจัดหาครุภัณฑ์และอุปกรณ์ทางการแพทย์ที่เป็นมาตรฐาน

• สปสช. (สำหรับ KPI ที่เป็น Outcome Base)

• สร้างความเข้มแข็งให้กับระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าให้มากยิ่งขึ้น
• มีการนำเทคโนโลยี ตลอดจนคลังข้อมูลมาใช้ใน การบริหารงบประมาณและบุคลากร
• ส่งเสริมให้เอกชนและชุมชนมีส่วนร่วมในการพัฒนาสุขภาพและการจัดบริการสาธารณสุข
• ส่งเสริมให้ประชาชนมีความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับการส่งเสริมสุขภาพและการป้องกันโรค
• ส่งเสริม “การแพทย์พหุลักษณ์” ที่ตอบสนองต่อความแตกต่างทางสังคมวัฒนธรรม นิเวศวิทยา รวมถึงสภาพเศรษฐกิจ
• พัฒนาแพทย์แผนไทยและแพทย์ทางเลือกให้เกิดประโยชน์สูงสุด
• ส่งเสริมการตรวจสุขภาพตามวิถีศาสนา ตลอดจน
• สนับสนุนให้มีการจัดตั้ง “ธนาคารอาหารสุขภาพประจำตำบล” เนื่องจากสารพิษปนเปื้อนในอาหารเป็นสาเหตุหลักประการหนึ่งของความเจ็บป่วยในปัจจุบัน

• ประชาชนได้รับบริการสาธารณสุขที่มีมาตรฐานอย่างทั่วถึงและมีประสิทธิภาพ
• การบริการสาธารณสุขต้องครอบคลุมการส่งเสริมสุขภาพ การควบคุม ตลอดจนการป้องกันโรค การรักษาพยาบาล และการฟื้นฟูสุขภาพ

ประชาชน

• อสม.ทำงานหนักแต่ขาดฐานปฏิบัติงาน: อาสาสมัครสาธารณสุขต้องทำงานกลางแจ้ง เคลื่อนที่ตลอด ไม่มีพื้นที่ทำงานที่เป็นทางการ
• ประชาชนไม่รู้จุดติดต่อที่ชัดเจน: ชาวบ้านจำนวนมากไม่ทราบว่าควรติดต่อ อสม. ที่ใด
• งานสุขภาพชุมชนยังไม่เป็นระบบ: การประสานงาน ข้อมูล และเอกสารระหว่าง อสม. กับ รพ.สต. และท้องถิ่นยังขาดโครงสร้างที่เป็นทางการและต่อเนื่อง

• สร้าง “สถานีสุขภาพ อสม.” เป็นฐานปฏิบัติงานที่เป็นทางการ
• ยกระดับบทบาท อสม. สู่การจัดการสุขภาพชุมชนอย่างมืออาชีพ
• สนับสนุนการจัดตั้งสถานีสุขภาพ อสม. ในพื้นที่ที่พร้อม โดยใช้การปรับปรุงพื้นที่สาธารณะเดิมที่มีอยู่ เช่น รพ.สต. ศาลากลางหมู่บ้าน หรือพื้นที่อเนกประสงค์ของชุมชน ไม่เน้นการก่อสร้างใหม่
• รัฐสนับสนุนค่าบริหารจัดการตามจริง
• กำหนดให้มีป้ายชื่อ “สถานีสุขภาพ อสม.” อย่างเป็นทางการ
• ใช้สถานีสุขภาพ อสม. เป็นพื้นที่แลกเปลี่ยนข้อมูลและวางแผนงานร่วมกับเจ้าหน้าที่สาธารณสุข
• จัดระบบเอกสารและอุปกรณ์คัดกรองให้เป็นมาตรฐาน
• ส่งเสริมการใช้แอปพลิเคชัน “สมาร์ท อสม.” เป็นตัวกลางประสานงานระหว่างชาวบ้าน รพ.สต. และท้องถิ่น

• การเข้าถึงบริการสุขภาพระดับชุมชน สะดวกขึ้น
• ยกระดับบทบาท อสม. สู่การจัดการสุขภาพชุมชนอย่างมืออาชีพ
• ประชาชนทราบว่านี่คือจุดให้บริการสุขภาพชุมชน
• ลดการใช้กระดาษ
• เพิ่มความเป็นระบบในการทำงานสุขภาพชุมชน

• อสม. (อาสาสมัครสาธารณสุข)
• ประชาชน (ชาวบ้าน)

• ไม่เกินเดือนละ 500 บาทต่อแห่ง (สำหรับค่าใช้จ่ายดำเนินงานของสถานีสุขภาพ เช่น ค่าไฟ อินเตอร์เน็ต และวัสดุอุปกรณ์)

• ต้องเสียเวลาและค่าเดินทางไปโรงพยาบาล: แม้เป็นอาการไม่รุนแรงหรือการติดตามอาการ ทำให้เสียรายได้และเพิ่มภาระค่าใช้จ่าย
• โรงพยาบาลแออัด การรักษาล่าช้า: ผู้ป่วยโรคทั่วไปและโรคเรื้อรังที่สามารถดูแลต่อเนื่องได้จากที่บ้าน
• คนต่างจังหวัด ผู้สูงอายุ และกลุ่มเปราะบางเข้าถึงแพทย์ยาก: ข้อจำกัดด้านระยะทาง บุคลากร และโครงสร้างบริการ

• ผลักดัน Telemedicine ให้เป็นบริการสาธารณสุขมาตรฐานที่ประชาชนใช้ได้จริงทั่วประเทศ
• รับรอง Telemedicine ตามกฎหมาย
• ให้การรักษาทางไกลเป็นบริการสาธารณสุขอย่างเป็นทางการ ไม่ใช่เพียงโครงการทดลอง
• รักษาและติดตามอาการจากที่บ้าน: ครอบคลุมโรคทั่วไป โรคเรื้อรัง อาการไม่รุนแรง และการติดตามผลหลังการรักษา
• กำหนดแนวทางการวินิจฉัย การสั่งยา และการส่งต่อผู้ป่วยที่ชัดเจน สำหรับแพทย์และพยาบาลที่ให้บริการทางไกล
• ใช้สิทธิประกันสุขภาพเดิมได้
• คุ้มครองข้อมูลและความปลอดภัยผู้ป่วย: ใช้ระบบยืนยันตัวตนและจัดเก็บข้อมูลตามมาตรฐานความปลอดภัยและการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล

• รักษาได้ทันที
• ไม่ต้องเดินทาง
• ลดภาระประชาชนและระบบสาธารณสุข
• ลดความแออัดในโรงพยาบาล
• ประชาชนใช้สิทธิรักษาที่มีอยู่โดยไม่เพิ่มภาระค่าใช้จ่าย
• การรักษาทางไกลเป็นบริการสาธารณสุขอย่างเป็นทางการ ไม่ใช่เพียงโครงการทดลอง
• Telemedicine มีมาตรฐานเดียวกันทั่วประเทศ

• ประชาชน
• คนต่างจังหวัด
• ผู้สูงอายุ
• กลุ่มเปราะบาง
• ผู้ป่วยโรคทั่วไปและโรคเรื้อรัง
• แพทย์และพยาบาล

• ผู้ป่วยต้องตรวจซ้ำและเสียเวลา เพราะข้อมูลสุขภาพกระจัดกระจาย อยู่คนละโรงพยาบาล แพทย์ไม่เห็นประวัติการรักษาที่ครบถ้วน
• ความเสี่ยงด้านความปลอดภัยในการรักษา เมื่อแพทย์ขาดข้อมูลสำคัญ เช่น ประวัติการแพ้ยา โรคประจำตัว หรือการรักษาก่อนหน้า
• ระบบส่งต่อไม่มีประสิทธิภาพ ทำให้การรักษาล่าช้าและเพิ่มต้นทุนโดยไม่จำเป็น ทั้งต่อผู้ป่วยและระบบสาธารณสุข

• ยกระดับ Health Link ให้เป็นโครงสร้างพื้นฐานข้อมูลสุขภาพของประเทศ โดยใช้มาตรฐานกลางและการคุ้มครองข้อมูลเป็นหัวใจหลัก
• สนับสนุนให้สถาบันข้อมูลขนาดใหญ่ (BDI) ทำหน้าที่เป็นแกนกลางในการเชื่อมโยงข้อมูลสุขภาพจากหน่วยบริการทั่วประเทศ
• ดำเนินการภายใต้กรอบการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล เพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้ประชาชนและบุคลากรทางการแพทย์

• แพทย์เห็นประวัติการรักษาครบถ้วนในที่เดียว
• แพทย์สามารถเข้าถึงข้อมูลที่จำเป็นต่อการวินิจฉัยและรักษาได้ทันที
• ลดการตรวจซ้ำ
• ลดต้นทุนระบบสุขภาพ
• เพิ่มประสิทธิภาพการใช้ทรัพยากรทางการแพทย์
• เพิ่มประสิทธิภาพการส่งต่อผู้ป่วย
• ข้อมูลสุขภาพไหลต่อเนื่องระหว่างหน่วยบริการ ทำให้การส่งต่อรวดเร็วและปลอดภัยมากขึ้น
• สร้างความเชื่อมั่นให้ประชาชนและบุคลากรทางการแพทย์

• ผู้ป่วย
• แพทย์
• บุคลากรทางการแพทย์

• โครงสร้างบริหารงบประมาณยังไม่สมดุล องค์ประกอบคณะกรรมการและกลไกกำหนดงบประมาณยังไม่สะท้อนมุมมองผู้รับบริการและผู้ให้บริการอย่างเพียงพอ
• การเบิกจ่ายล่าช้าไม่สะท้อนต้นทุนจริง หน่วยบริการแบกรับภาระทางการเงินจากการเบิกจ่ายที่ล่าช้าและอัตราชดเชยไม่สอดคล้องต้นทุนจริง เสี่ยงเกิดปัญหาสภาพคล่อง
• ระบบส่งต่อผู้ป่วยซ้ำซ้อนและไม่คล่องตัว ขั้นตอนการอนุมัติหลายชั้นทำให้ผู้ป่วยเข้าถึงบริการล่าช้า และหน่วยบริการเบิกจ่ายไม่ตรงกับภาระงานจริง

• นำระบบเบิกจ่ายอิเล็กทรอนิกส์เต็มรูปแบบมาใช้ร่วมกับ AI ตรวจสอบสิทธิและอนุมัติการจ่ายเงิน
• ปรับเงื่อนไขการส่งต่อให้คล่องตัว
• ปรับองค์ประกอบ*คณะกรรมการ สปสช.*ให้มีสัดส่วนผู้แทนผู้รับบริการในภูมิภาคมากขึ้น ควบคู่รัฐและผู้ให้บริการ
• ให้ สปสช. จัดตั้งกลไกประเมินต้นทุนบริการทางการแพทย์ที่แท้จริง
• เร่งรัดการเบิกจ่ายแก่สถานพยาบาล

• ระบบการเงินและการส่งต่อผู้ป่วย เร็ว โปร่งใส และยืดหยุ่น
• คุ้มครองผู้ป่วยและเสถียรภาพของหน่วยบริการ
• เพิ่มความรวดเร็วและสะท้อนต้นทุนจริง ของการจ่ายเงิน
• ลดปัญหาหนี้สินของสถานพยาบาล
• ลดขั้นตอนซ้ำซ้อน ของการส่งต่อ
• เปิดช่องให้เบิกจ่ายตามการปฏิบัติงานจริง

• ผู้รับบริการ
• ผู้ให้บริการ
• หน่วยบริการ
• ผู้ป่วย
• สถานพยาบาล
• ผู้รับบริการในภูมิภาค

• เข้าถึงการรักษาฉุกเฉินไม่ทันเวลา: ประชาชนในพื้นที่ห่างไกล เกาะ ภูเขา หรือพื้นที่เข้าถึงยาก ใช้เวลาลำเลียงทางบกนาน เสี่ยงต่อการเสียชีวิตหรือทุพพลภาพ
• ความเหลื่อมล้ำด้านโอกาสรอดชีวิต: โรงพยาบาลปลายทางที่มีศักยภาพอยู่ไกล ทำให้ผู้ป่วยฉุกเฉินไม่ได้รับการรักษาที่เหมาะสมในช่วงเวลาทอง
• ระบบส่งต่อไม่ครอบคลุมทั่วประเทศ: การแพทย์ฉุกเฉินทางอากาศยังไม่เป็นระบบเดียว ทำให้การช่วยเหลือไม่สม่ำเสมอ

• ยกระดับการลำเลียงผู้ป่วยฉุกเฉิน
• จัดตั้งระบบลำเลียงผู้ป่วยฉุกเฉินทางอากาศระดับประเทศ
• ใช้เครื่องบินและเฮลิคอปเตอร์เป็นกลไกหลักในการส่งต่อผู้ป่วยจากพื้นที่ห่างไกลไปยังโรงพยาบาลที่มีศักยภาพอย่างทันท่วงที
• ลดเวลาการเดินทางอย่างมีนัยสำคัญ
• ขยายการให้บริการให้ครอบคลุมทั่วประเทศ
• ยกระดับความมั่นคงทางสุขภาพของประเทศ
• สร้างความมั่นใจให้ประชาชนในยามคับขัน

• ระบบลำเลียงผู้ป่วยฉุกเฉินให้ “เร็ว เท่าเทียม และเข้าถึงได้ทุกพื้นที่”
• เพิ่มโอกาสรอดชีวิต
• ผู้ป่วยได้รับการรักษาที่เหมาะสมเร็วที่สุด
• ประชาชนทุกพื้นที่ ไม่ว่าจะอยู่ไกลหรือเข้าถึงยาก สามารถเข้าถึงการแพทย์ฉุกเฉินทางอากาศได้อย่างเท่าเทียม
• ระบบฉุกเฉินของไทยพร้อมรับมือเหตุวิกฤต ทั้งอุบัติเหตุ โรคฉุกเฉิน และภัยพิบัติ
• การเข้าถึงการรักษาฉุกเฉินไม่ขึ้นกับภูมิประเทศหรือที่อยู่อาศัย แต่เป็นสิทธิที่ทุกคนเข้าถึงได้จริง

• ประชาชนในพื้นที่ห่างไกล เกาะ ภูเขา หรือพื้นที่เข้าถึงยาก
• ผู้ป่วยฉุกเฉิน
• ประชาชน

• อุบัติเหตุทางถนนยังเป็นแหล่งผู้ป่วยฉุกเฉินหลัก
• ข้อมูลจุดเสี่ยงยังไม่ถูกบูรณาการเพื่อการป้องกันเชิงระบบ ทำให้เกิดเหตุซ้ำซากและการเข้าถึงบริการฉุกเฉินล่าช้า
• นิยามผู้ป่วยฉุกเฉินยังแคบเกินไป
• ผู้ป่วยที่มีอาการเสี่ยงต่อภาวะวิกฤตไม่ได้รับสิทธิการรักษาฉุกเฉินอย่างทันท่วงที
• ห้องฉุกเฉินแออัดจากผู้ป่วยไม่วิกฤต
• การใช้บริการห้องฉุกเฉินโดยผู้ป่วยอาการทั่วไป ทำให้ทรัพยากรไม่เพียงพอสำหรับผู้ป่วยวิกฤตจริง

• ยกระดับ UCEP ให้ “เข้าถึงง่าย มั่นใจได้จริง” ในทุกวินาทีวิกฤต โดยไม่เพิ่มภาระให้ประชาชน
• ใช้ข้อมูลเชิงบูรณาการลดอุบัติเหตุและเพิ่มความพร้อมจุดเสี่ยง
• เชื่อมโยงข้อมูลจากกระทรวงคมนาคม สำนักงานตำรวจแห่งชาติ บริษัทประกันภัย และกระทรวงสาธารณสุข เพื่อระบุจุดเสี่ยงอุบัติเหตุซ้ำซาก และจัดวางรถกู้ชีพใกล้พื้นที่เสี่ยง
• ขยายนิยาม “ผู้ป่วยฉุกเฉิน” ครอบคลุมภาวะก่อนวิกฤต
• สร้างความเข้าใจระบบคัดแยกผู้ป่วย 5 ระดับ
• ให้ความรู้ประชาชนเรื่องระบบคัดแยก (Triage) เพื่อให้การใช้บริการห้องฉุกเฉินเป็นไปตามระดับความเร่งด่วนอย่างเหมาะสม
• แยกคลินิกผู้ป่วยทั่วไปออกจากห้องฉุกเฉิน
• จัดตั้งพื้นที่บริการสำหรับผู้ป่วยอาการไม่เร่งด่วน (สีเขียว สีเหลือง) แยกจากห้องฉุกเฉิน

• ลดอุบัติเหตุและเพิ่มความพร้อมจุดเสี่ยง
• ป้องกันการทรุดหนักของผู้มีอาการเสี่ยงรุนแรง (Pre-critical state) ก่อนถึงโรงพยาบาล
• การใช้บริการห้องฉุกเฉินเป็นไปตามระดับความเร่งด่วนอย่างเหมาะสม
• ลดความแออัดและเพิ่มประสิทธิภาพการดูแลผู้ป่วยวิกฤต

• ผู้ป่วยฉุกเฉิน
• ผู้มีอาการเสี่ยงรุนแรง (Pre-critical state)
• ผู้ป่วยวิกฤต

• เจ็บป่วยจากโรคไม่ติดต่อเรื้อรังที่ป้องกันได้: ประชาชนจำนวนมากต้องใช้ชีวิตกับโรค NCDs เช่น เบาหวาน ความดัน หัวใจ ซึ่งกระทบคุณภาพชีวิตและความสามารถในการทำงาน ทั้งที่สามารถลดความเสี่ยงได้ตั้งแต่ต้น
• ดูแลสุขภาพแต่ไม่เคยได้ผลตอบแทน: การตรวจสุขภาพ ออกกำลังกาย หรือปรับพฤติกรรมเชิงป้องกัน ต้องใช้เวลาและค่าใช้จ่าย แต่ระบบปัจจุบันแทบไม่มีแรงจูงใจเชิงบวกให้ประชาชนทำอย่างต่อเนื่อง
• งบสุขภาพถูกใช้ปลายทางมากเกินไป: งบประมาณสาธารณสุขของประเทศส่วนใหญ่ถูกใช้ไปกับการรักษาโรคระยะท้าย ทำให้การลงทุนด้านการป้องกันและสร้างเสริมสุขภาพในชุมชนยังไม่เพียงพอ

• สร้างแรงจูงใจในการสร้างเสริมสุขภาพ เน้นการป้องกันโรค ก่อนการรักษาโรค
• เปลี่ยนแนวคิดระบบสุขภาพจาก “ป่วยแล้วค่อยจ่าย” เป็น “ดูแลตัวเองแล้วได้ประโยชน์” โดยใช้แรงจูงใจเชิงบวกและบทบาทท้องถิ่นเป็นฐานหลัก
• ให้รางวัลแก่ประชาชนที่ทำกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพ เช่น ตรวจสุขภาพประจำปี ออกกำลังกาย หรือดูแลตนเองเพื่อลดความเสี่ยงโรค NCDs
• เปิดให้รายจ่ายด้านการสร้างเสริมสุขภาพนำไปลดหย่อนภาษีได้
• เปลี่ยนจากมาตรการเชิงลงโทษหรือคำแนะนำทั่วไป มาเป็นระบบที่ “ยิ่งดูแลสุขภาพ ยิ่งได้ประโยชน์”
• ส่งเสริมการป้องกันโรค
• สนับสนุนให้องค์การปกครองส่วนท้องถิ่นจัดกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพอย่างต่อเนื่อง ร่วมกับโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพสต.) และอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.)
• ปรับสัดส่วนการใช้รายได้ของสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) เพื่อสนับสนุนกิจกรรมด้านสุขภาพในระดับท้องถิ่นมากขึ้น

• สุขภาพดี มีเงิน(สิทธิพิเศษ)คืน
• เกิดการปรับพฤติกรรมอย่างสมัครใจและต่อเนื่อง
• ลดค่าใช้จ่ายด้านการรักษาโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) ของประเทศในแต่ละปี
• การดูแลสุขภาพเกิดขึ้นจริงในชีวิตประจำวันของประชาชน

• ประชาชน

• สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.)

• คนไทยกว่า 10–13 ล้านคน มีปัญหาสุขภาพจิต แต่มีแค่ 2–3 ล้านคนเท่านั้นที่เข้าถึงการรักษา
• การฆ่าตัวตายเกิดขึ้นเฉลี่ย มากกว่า 15 รายต่อวัน โดยเฉพาะในกลุ่มวัยรุ่นและวัยทำงาน
• จิตแพทย์เด็กและวัยรุ่น มีเพียง 295 คนทั่วประเทศ 18 จังหวัดไม่มีจิตแพทย์เด็กเลย และอีก 15 จังหวัดมีเพียง 1 คน
• ประชาชนไม่ได้ “ไม่อยากรักษา” แต่เพราะระบบที่เข้าไม่ถึง
• ขาดแคลนบุคลากร – ไทยมีจิตแพทย์เพียงประมาณ 1.2–1.4 คนต่อประชากร 100,000 คน ต่ำกว่ามาตรฐานสากลหลายเท่า ส่วนจิตแพทย์เด็กและวัยรุ่นมีไม่ถึง 300 คน และหลายจังหวัดไม่มีเลย
• บริการกระจุกตัวในเมืองใหญ่ – คนต่างจังหวัดต้องเดินทางไกล รอนาน หรือไม่ได้รับการดูแลตามเวลาที่เหมาะสม
• ระบบยังเน้น “รักษาเมื่อป่วยหนัก” – ขาดการคัดกรอง ป้องกัน และดูแลต่อเนื่อง ทำให้ผู้ป่วยจำนวนมากเข้าสู่ระบบเมื่ออาการรุนแรงแล้ว
• สายด่วนและช่องทางช่วยเหลือไม่เพียงพอ – จำนวนคู่สายจำกัด ทำให้ผู้ที่อยู่ในภาวะวิกฤตไม่สามารถเข้าถึงความช่วยเหลือได้ทันท่วงที
• การตีตราทางสังคม – ทำให้หลายคนไม่กล้าขอความช่วยเหลือ และปล่อยให้ปัญหาลุกลามจนกระทบชีวิต ครอบครัว และเศรษฐกิจโดยรวม

• รัฐต้องยกระดับการบริการด้าน “สุขภาพจิต” ให้เป็นการบริการปฐมภูมิ อยู่ในระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า
• บรรจุสุขภาพจิตเป็นสิทธิประโยชน์หลักในระบบ 30 บาท
• ให้การคัดกรองและคำปรึกษาสุขภาพจิตเป็นบริการปฐมภูมิฟรี
• ใช้หน่วยบริการใกล้บ้านเป็นฐาน
• ให้บุคลากรระดับปฐมภูมิที่ผ่านการอบรมสามารถคัดกรองและให้คำปรึกษาได้
• จิตแพทย์ทำหน้าที่ดูแลเคสซับซ้อนและกำกับมาตรฐาน
• เพิ่มบุคลากรด้วย Task Shifting + การจ้างงานใหม่
• เพิ่มนักจิตวิทยาและ counsellor สัญญาจ้าง
• เปิดทางให้บัณฑิตจิตวิทยาเข้าระบบด้วยการอบรมเร่งรัด
• ขยายสายด่วนสุขภาพจิตจาก 30 เป็น 100 คู่สาย
• เพิ่มกำลังคนควบคู่เทคโนโลยีคัดกรองอัตโนมัติ
• ใช้โทรศัพท์ แชต วีดิโอคอล และระบบนัดโทรกลับ เพื่อไม่ต้องรอสาย
• เชื่อมต่อสายด่วนกับโรงพยาบาลและระบบส่งต่อจริง ไม่ให้การช่วยเหลือจบแค่ปลายสาย
• สร้างสังคมที่เข้าใจสุขภาพจิต
• รณรงค์ลดการตีตรา
• ทำให้การขอความช่วยเหลือเป็นเรื่องปกติ
• เปลี่ยนทัศนคติจาก “ต้องเข้มแข็งคนเดียว” เป็น “ขอความช่วยเหลือได้”

• ลดการตีตรา เปลี่ยนทัศนคติจาก “ต้องเข้มแข็งคนเดียว” เป็น “ขอความช่วยเหลือได้”
• มองปัญหาสุขภาพจิตอย่างเข้าใจและมีมนุษยธรรม
• การดูแลสุขภาพจิตเป็นเรื่องปกติ ไม่ใช่เรื่องน่าอาย
• ประชาชนทุกคน ต้องสามารถเข้าถึงการคัดกรอง คำปรึกษา และการดูแลต่อเนื่องได้ เหมือนกับการตรวจความดันหรือรักษาโรคเรื้อรังทั่วไป
• บริการสุขภาพจิต อยู่ในระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า
• การคัดกรองภาวะซึมเศร้า ความเครียด วิตกกังวล การให้คำปรึกษาเบื้องต้น หรือการส่งต่อผู้ป่วยกลุ่มเสี่ยง จะได้รับ โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย
• คนไทยได้รับการคัดกรองสุขภาพจิตอย่างน้อยปีละหนึ่งครั้ง
• ผู้ที่มีความเสี่ยงได้รับคำปรึกษาฟรี
• สายด่วนสุขภาพจิตที่ติดต่อได้จริง ไม่ต้องรอสายนาน และเชื่อมต่อกับระบบรักษาอย่างต่อเนื่อง
• ระบบดูแลสุขภาพจิตที่กระจายอยู่ในชุมชน โรงเรียน ที่ทำงาน และหน่วยบริการใกล้บ้าน ไม่กระจุกตัวอยู่แค่ในเมืองใหญ่
• ไม่ต้องรอพบจิตแพทย์
• ไม่ต้องมีอาการหนักก่อนถึงจะได้รับการดูแล
• ลดต้นทุนทางเศรษฐกิจและสังคมจากการเจ็บป่วย การลาออก การสูญเสียชีวิต และปัญหาครอบครัวที่รัฐต้องแบกรับในระยะยาว
• ลดภาระจิตแพทย์
• เพิ่มคุณภาพการดูแลโดยรวม

• ประชาชน
• จิตแพทย์

• ระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า

• ทุกวันนี้โรงพยาบาลแจ้งว่า สำนักหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) จ่ายเงินมาไม่เพียงพอกับการรักษา ขณะที่ สปสช. แจ้งว่าการจ่ายเงินอุดหนุนเป็นไปตามสูตรคำนวณที่ถูกต้องจากงบจัดสรร ก่อนหน้ายุค 30 บาท จ่ายตามคำของบประมาณที่โรงพยาบาลยื่นขอ พอหลังปี 2544 เปลี่ยนระบบจ่ายเงินเป็นรายหัว ใครดูแลมากได้มาก ใครดูแลน้อยได้น้อย
• ส่วนใหญ่โรงพยาบาลที่ได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนนโยบาย อยู่ในภาคกลางที่มีประชากรน้อย ขณะที่ในภาคอีสานที่มีประชากรมาก แต่เคยได้รับงบประมาณน้อยกว่า ได้ประโยชน์มากขึ้นจากการจ่ายตามรายหัว ในความเป็นจริงแล้ว สปสช. ไม่ได้จ่ายตามงบประมาณรายหัวจริง เนื่องจากบางส่วนจะถูกหักเข้ากองกลาง เป็นเงินเดือนของบุคลากรทางการแพทย์ หากจะแก้ไขปัญหาอย่างเบ็ดเสร็จ ต้องกลับมาแก้ทั้งระบบใหม่
• ข้อมูลทั้งระบบตอนนี้ยังแยกไปตามหน่วยราชการต่างๆ ไม่ได้เชื่อมโยงข้อมูลระหว่างหน่วยงาน จึงสร้างปัญหาทั้งความแออัดในสถานพยาบาลขนาดใหญ่ ประสิทธิภาพในการรักษา และการใช้งบประมาณไม่คุ้มค่า
• ส่วนค่าใช้จ่ายของผู้ป่วยสูงอายุมีงานวิจัยระบุว่า ในช่วงสุดท้ายของชีวิต ผู้สูงอายุใช้จ่ายมากกว่า 50% จึงจำเป็นต้องมีระบบและหลักประกันในการช่วยลดค่าใช้จ่าย

• เชื่อมโยงข้อมูลสุขภาพทั้งระบบ
• ทำให้ข้อมูลรักษาพยาบาลของคนไข้ทั่วประเทศอยู่บนระบบคลาวด์
• นำเทคโนโลยี AI มาใช้ปรับปรุงประสิทธิภาพการรักษาพยาบาล
• เสนอ ร่าง พ.ร.บ. ระบบสุขภาพดิจิทัล
• ใช้ AI ในการบริหารจัดการเรื่องงบประมาณ
• ทำสถานชีวภิบาลของภาครัฐ
• เชื่อมโยงกับหน่วยงานต่างๆ เพื่อลดช่องว่างระหว่างการรักษาช่วงสุดท้ายของชีวิตใน ICU ที่อาจต้องเสียค่าใช้จ่ายสูงโดยไม่จำเป็น กับการใช้ชีวิตสุดท้ายที่บ้านโดยไร้การดูแล จุดนั้นคือสถานชีวาภิบาลที่มีการดูแลรักษาอย่างมีประสิทธิภาพและคุ้มค่า โดยใช้ AI เข้ามาช่วย

• ผู้ป่วยจะรักษาที่ไหนก็ได้
• แพทย์มีข้อมูลผู้ป่วยครบถ้วนอยู่บนระบบเดียวทั่วประเทศ
• เจ้าหน้าที่ไม่แบกภาระจนล้นมือ
• โรงพยาบาลศูนย์ไม่แออัด
• ลดค่าใช้จ่ายที่สูงเกินจำเป็น
• มีการรักษาโรคใดบ้าง จ่ายยาใดบ้าง และมีค่าใช้จ่ายเท่าไหร่

• ประชาชน
• ผู้สูงอายุ
• แพทย์
• โรงพยาบาล

• 1 ปี เพื่อเป็นหลักประกันความปลอดภัยของข้อมูล สำหรับการเสนอร่าง พ.ร.บ. ระบบสุขภาพดิจิทัล

• กรุงเทพมหานครขาดโรงพยาบาลระดับทุติยภูมิอย่างรุนแรง
• ผู้ป่วยจำนวนมากไม่สามารถเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลใหญ่ เพราะไม่มีโรงพยาบาลเขตรองรับ
• ข้อจำกัดทางกฎหมาย ทำให้ อปท. ใช้งบจ้างบุคลากรได้ไม่พอ
• มีอาคาร มีเตียง แต่ไม่มีหมอ พยาบาล และเจ้าหน้าที่เพียงพอให้เปิดบริการเต็มศักยภาพเนื่องจากบางส่วนจะถูกหักเข้ากองกลาง เป็นเงินเดือนของบุคลากรทางการแพทย์
• การเชื่อมโยงข้อมูลทั้งระบบตอนนี้ยังแยกไปตามหน่วยราชการต่างๆ ไม่ได้เชื่อมโยงข้อมูลกับหน่วยงานภายนอก
• ความแออัดในสถานพยาบาลขนาดใหญ่
• ประสิทธิภาพในการรักษา (ลดลง/ต่ำ)
• การใช้งบประมาณไม่คุ้มค่า (ในระบบสาธารณสุข)
• ผู้สูงอายุใช้จ่ายมากกว่า 50% ในช่วงสุดท้ายของชีวิต

• ปลดล็อก พ.ร.บ. ระเบียบบริหารงานบุคคลส่วนท้องถิ่น พ.ศ.2542 มาต
• เชื่อมความร่วมมือกับ โรงพยาบาลรัฐวิสาหกิจ และโรงพยาบาลรัฐสังกัดต่าง ๆ เปิดระบบรับผู้ป่วยให้คนกรุงเทพฯ เข้าถึงเตียงและบริการที่มีอยู่แล้วได้ทันที
• สร้าง โรงพยาบาลประจำเขตขนาด 120 เตียง ในเขตที่ยังขาดแคลน

• กรุงเทพมหานครมี โรงพยาบาลระดับทุติยภูมิ ขนาด 120 เตียง ครบทั้ง 50 เขต
• รองรับผู้ป่วยทั่วไปใกล้บ้าน
• ลดภาระโรงพยาบาลศูนย์และโรงพยาบาลขนาดใหญ่
• โรงพยาบาลท้องถิ่นมีแพทย์ พยาบาล และเจ้าหน้าที่เพียงพอ
• โรงพยาบาลในกรุงเทพฯ ทั้งของรัฐและรัฐวิสาหกิจสามารถ ร่วมมือกันรับผู้ป่วยข้ามระบบ ได้อย่างไร้รอยต่อ

• คนกรุงเทพฯ
• ผู้สูงอายุ
• แพทย์ พยาบาล และเจ้าหน้าที่

• งบลงทุนของกระทรวงสาธารณสุข

• ให้ความคุ้มครองชาวไทยกลุ่มชาติพันธุ์ต่าง ๆ
• ผลักดันให้มีการใช้มาตรการทางกฎหมายในการจัดระบบสวัสดิการประชาชน
• เสริมสร้างความเข้มแข็งของครอบครัว
• ส่งเสริมและพัฒนาทรัพยากรมนุษย์

• ชาวไทยกลุ่มชาติพันธุ์ต่าง ๆ มีสิทธิดำรงชีวิตในสังคม วัฒนธรรม ประเพณี และวิถีชีวิตดั้งเดิม ตามความสมัครใจได้อย่างสงบสุข ไม่ถูกรบกวนทั้งนี้ เท่าที่ไม่เป็นการขัดต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน หรือเป็นอันตรายต่อความมั่นคงของรัฐ หรือสุขภาพอนามัย
• ประชาชนมีที่อยู่อาศัยที่ดินทำกินอย่างเหมาะสม
• ประชาชนมีสุขภาพแข็งแรงและมีจิตใจเข้มแข็ง
• พลเมืองมีคุณภาพและความสามารถสูงขึ้น
• เด็ก เยาวชน สตรี ผู้สูงอายุ คนพิการ ผู้ยากไร้ และผู้ด้อยโอกาสสามารถดำรงชีวิตได้อย่างมีคุณภาพ

• ชาวไทยกลุ่มชาติพันธุ์ต่าง ๆ
• ประชาชน
• เยาวชน
• สตรี
• ผู้สูงอายุ
• คนพิการ
• ผู้ยากไร้
• ผู้ด้อยโอกาส

• จัดให้ประชาชนได้รับบริการสาธารณสุขที่ดีอย่างทั่วถึงเป็นธรรมมีความเสมอภาค
• เสริมสร้างให้ประชาชนมีความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับการส่งเสริมสุขภาพและการป้องกันโรค
• ผลักดันให้มีมาตรการทางกฎหมายในการจัดตั้งกระทรวงการแพทย์แผนโบราณและสมุนไพรไทย
• พัฒนาการรักษาโรคด้วยวิธีการแพทย์แผนโบราณ

• บริการสาธารณสุขที่ดีมีประสิทธิภาพอย่างทั่วถึง เป็นธรรม มีความเสมอภาค
• การพัฒนาการรักษาโรคด้วยวิธีการแพทย์แผนโบราณให้มีการพัฒนาเจริญก้าวหน้า

• เสนอโครงการ 1 หมู่บ้าน 1 พยาบาลอาสา
• มีการจ้างงานจากผู้จบการศึกษาด้าน พยาบาล ผู้ช่วยพยาบาล เทคนิกการแพทย์ เข้ามาอบรมเพิ่มเติม
• ทำงานเชิงรุก เคาะประตู ทุกหมู่บ้านทั่วประเทศ
• ช่วยเหลือพี่น้องประชาชน ผู้สูงอายุ และครอบครัวผู้สูงอายุ รวมทั้งสตรีตั้งครรภ์

• มีการจ้างงาน จำนวนเกือบ 100,000 อัตรา
• ผู้ที่ได้รับการจ้างงานมี เงินเดือน 15,000 บาท สัญญาจ้างงาน ขั้นต่ำ 4 ปี
• พี่น้องประชาชน ผู้สูงอายุ และครอบครัวผู้สูงอายุ รวมทั้งสตรีตั้งครรภ์ ได้รับการช่วยเหลือ

• ผู้สูงอายุ
• หญิงตั้งครรภ์
• ผู้จบการศึกษาด้าน พยาบาล ผู้ช่วยพยาบาล เทคนิกการแพทย์
• พี่น้องประชาชน
• ครอบครัวผู้สูงอายุ

เบนซิน ดีเซล 25 บาท/ลิตร

มะเร็ง

จัดการขยะพิษ ครบวงจร

หยุดมะเร็ง

• เด็กและเยาวชนไทยเผชิญภาวะ "แผลใจ" จากความกดดันทางการศึกษา การบูลลี่ในสถานศึกษาและโลกออนไลน์ รวมถึงความไม่มั่นคงในครอบครัว
• วัยรุ่นไทยมีอัตราการซึมเศร้าและเสี่ยงฆ่าตัวตายสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ
• ความเสี่ยงด้านความลับข้อมูล (Privacy): เด็กอาจกังวลว่าความลับจะถูกรั่วไหลถึงครูหรือผู้ปกครอง
• การขาดแคลนบุคลากร: นักจิตวิทยาในไทยมีจำนวนจำกัด
• "แผลกาย" จากการถูกทำร้ายหรือโรคทางจิตเวชรุนแรง
• ความกลัวที่ว่า "ครูจะรู้ไหม" หรือ "ประวัติจะเสียไหม"
• ความเสียหายจากการสูญเสียทรัพยากรมนุษย์ (Lost Productivity) และค่าใช้จ่ายในการบำบัดยาเสพติดหรืออาชญากรรมที่เกิดจากปัญหาสุขภาพจิตที่ไม่ได้แก้ไข

• การสร้างระบบนิเวศการเยียวยาและคุ้มครองสุขภาวะเด็กและเยาวชนเชิงรุกผ่านศูนย์นวัตกรรมสุขภาพจิตชุมชน (Holistic Youth Wellness & Healing Ecosystem)
• เปลี่ยนสถานศึกษาและชุมชนจากพื้นที่ความกดดัน ให้เป็นพื้นที่ "เยียวยา"
• มีมืออาชีพดูแลอย่างใกล้ชิดและใช้เทคโนโลยีเข้าถึงใจเด็ก
• ปรับปรุงพื้นที่เดิมในโรงเรียนหรือศูนย์ชุมชนให้เป็น Healing Centre ทั่วประเทศ
• จ้างบุคลากรนักจิตวิทยา คลินิก และนักสังคมสงเคราะห์เพิ่มเติม
• ใช้ระบบ Blockchain Data Encryption เพื่อแก้ความเสี่ยงด้านความลับข้อมูล (Privacy)
• ใช้ระบบ Tele-Medicine และอาสาสมัครที่ผ่านการอบรมพิเศษ เพื่อแก้การขาดแคลนบุคลากร
• จัดให้มีแพลตฟอร์ม AI คัดกรองภาวะสุขภาพจิตเบื้องต้นผ่านแชทบอทที่เป็นมิตร
• จัดให้มีระบบจะแจ้งเตือนนักจิตวิทยาในศูนย์ใกล้ที่สุดทันที หากพบสัญญาณอันตราย
• จัดตั้งศูนย์ในสถานศึกษาหรือใกล้ชุมชนที่ออกแบบให้ "ไม่เหมือนโรงพยาบาล" แต่เหมือน "Co-working Space ที่สงบ" มีกิจกรรมศิลปะบำบัด ดนตรีบำบัด และพื้นที่พักใจ (Safe Zone) โดยมีนักจิตวิทยาประจำการ
• เชื่อมต่อข้อมูลกับโรงพยาบาลจิตเวชและผู้เชี่ยวชาญเฉพาะทางกรณี "แผลกาย" จากการถูกทำร้ายหรือโรคทางจิตเวชรุนแรง
• รัฐสนับสนุนค่ารักษาทั้งหมดผ่านกองทุนอุ่นใจ
• ดำเนินการออกแบบศูนย์ Healing Centre โดยยึดหลัก "Non-Clinical, Home-Like, and Biophilic Design"
• จัดให้มี The Sanctuary (ห้องให้คำปรึกษาแบบเป็นส่วนตัว) ด้วย เฟอร์นิเจอร์นุ่มนวล แสงไฟวอร์มไวท์ มีหน้าต่างเห็นสีเขียวของต้นไม้ เก็บเสียง 100% สำหรับคุยกับนักจิตวิทยาเชิงลึก มีเก้าอี้พักผ่อนที่ปรับเอนได้
• จัดให้มี Expression Lab (ห้องบำบัดผ่านกิจกรรม) ด้วยพื้นที่กว้างขวาง ทำความสะอาดง่าย ผนังด้านหนึ่งเป็นกระดานวาดเขียนขนาดใหญ่ พร้อมอุปกรณ์ศิลปะบำบัด (Art Therapy), เครื่องดนตรี (Music Therapy), และทรายบำบัด (Sand Tray) เพื่อให้เด็กระบายความรู้สึกออกมาเป็นรูปธรรม
• จัดให้มี Sensory Room (ห้องสงบสติอารมณ์) ด้วยระบบแสงสีบำบัด (Chromo therapy) มี Bean bags นุ่มๆ และเครื่องพ่นกลิ่นอโรม่าอ่อนๆ สำหรับเด็กที่มีภาวะตื่นตระหนก (Panic) หรือต้องการพื้นที่สงบเงียบเพื่อเรียกสติ (Grounding)
• จัดให้มี Digital Healing Corner ด้วยมุม VR (Virtual Reality) เล็กๆ สำหรับใช้ VR เพื่อฝึกทำสมาธิ หรือสถานการณ์จำลองเพื่อลดความกลัว (Exposure Therapy) ภายใต้การดูแล
• สร้างเครือข่ายดูแลแบบ "Multi-Tier Support"
• สร้างคู่มืออาสาสมัคร "Peer Healer" (เพื่อนช่วยเพื่อน) โดยเน้นที่ "การ "ฟังและส่งต่อ""
• Look (สังเกต): สังเกตพฤติกรรมเพื่อนที่เปลี่ยนไป เช่น แยกตัว เศร้าผิดปกติ หรือโพสต์ข้อความตัดพ้อ
• Listen (รับฟัง): รับฟังแบบ "ไม่ตัดสิน" (Active Listening) ไม่สอน ไม่รีบให้คำแนะนำ แต่เน้นการยอมรับในความรู้สึกของเพื่อน
• Link (ส่งต่อ): หากประเมินว่ามีความเสี่ยง (เช่น อยากทำร้ายตัวเอง) ต้องรู้วิธีชวนเพื่อนไปหาพี่นักจิตวิทยาที่ Healing Centre ทันที
• รัฐจะใช้ระบบ "Anonymous ID & Data Sovereignty"
• Personal Identity Encryption: ข้อมูลของเด็กจะไม่ถูกเก็บด้วยชื่อ-นามสกุลในฐานข้อมูลสาธารณะ แต่จะถูกแปลงเป็น Unique Hash Code บน Blockchain
• Smart Contract for Access Control: การเข้าถึงข้อมูลทุกครั้งจะถูกบันทึกใน Ledger (สมุดบัญชีแยกประเภท) ซึ่งไม่สามารถลบหรือแก้ไขได้ หากข้าราชการหรือใครก็ตามพยายามเข้าถึงโดยไม่ได้รับอนุญาต ระบบจะแจ้งเตือนและบันทึกหลักฐานทันที
• Data Portability: หากเด็กย้ายสถานศึกษา ประวัติการรักษา (ที่เข้ารหัสไว้) สามารถย้ายตามไปยัง Healing Centre แห่งใหม่ได้ทันทีผ่าน Private Key ของเด็กเอง
• พัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน (CapEx) ปรับปรุงห้อง Healing Centre ในโรงเรียนนำร่อง 1,000 แห่ง
• จ้างนักจิตวิทยาคลินิก/นักสังคมสงเคราะห์ประจำศูนย์ และค่าตอบแทนพิเศษ (On-call)
• พัฒนาระบบดิจิทัลและ Blockchain (IT) แอปพลิเคชัน, ระบบคัดกรอง AI และค่าเช่า Node Blockchain
• จัดให้มีการฝึกอบรมและพัฒนา (HRD) หลักสูตร Peer Healer สำหรับนักเรียน และการ Reskill ครูแนะแนวทั่วประเทศ
• จัดตั้งกองทุนส่งต่อและเยียวยา (Emergency) สำหรับค่ารักษาพยาบาลส่วนเกินในกรณีฉุกเฉิน และการช่วยเหลือเยียวยาครอบครัว
• จัดให้มีแผนการฝึกอบรมบุคลากร (Staff Training Program) เฟสที่ 1: สำหรับครูแนะแนวและครูฝ่ายปกครอง (Gatekeeper Training) หัวข้อ: "Psychological First Aid & Early Warning Signs" โดยมีเป้าหมาย เปลี่ยนทัศนคติจาก "การลงโทษ" เป็น "การทำความเข้าใจ" ฝึกการสังเกตพฤติกรรมเสี่ยง และรู้วิธีการส่งต่อมายัง Healing Centre โดยไม่ทำให้เด็กเสียหน้า
• จัดให้มีแผนการฝึกอบรมบุคลากร (Staff Training Program) เฟสที่ 2: สำหรับนักจิตวิทยาประจำศูนย์ (Professional Specialization) หัวข้อ: "Trauma-Informed Care & Digital Therapy" โดยมีเป้าหมาย อัปเดตเทคนิคการบำบัดสมัยใหม่ (เช่น Art/Music Therapy) และการใช้เครื่องมือดิจิทัล/VR ในการบำบัดเยาวชน รวมถึงการบริหารจัดการข้อมูลบนระบบ Blockchain
• จัดให้มีแผนการฝึกอบรมบุคลากร (Staff Training Program) เฟสที่ 3: สำหรับนักเรียน "Peer Healer" (Leadership & Empathy) หัวข้อ: "Active Listening & Boundaried Support" โดยมีเป้าหมาย ฝึกทักษะการเป็นผู้ฟังที่ดี วิธีการปฏิเสธอย่างนุ่มนวลเมื่อเกินขีดความสามารถ และการรักษาความลับเพื่อน (จัดอบรมค่ายเยาวชน 3 วัน 2 คืน เพื่อสร้าง Community ของผู้ช่วยเหลือ)
• รัฐจะใช้ระบบ "Performance-Based Funding": งบประมาณแปรผันตามผลลัพธ์
• ดำเนินการตาม Shared Resource Model: ในโรงเรียนขนาดเล็กที่ไม่สามารถจ้างนักจิตวิทยาประจำได้ จะใช้ระบบ "นักจิตวิทยาสัญจร" และการทำ Tele-counselling ผ่าน Healing Centre ส่วนกลางในระดับจังหวัด

• ลดการสูญเสียทรัพยากรมนุษย์: ลดอัตราการฆ่าตัวตายและการหลุดออกจากระบบการศึกษา
• เพิ่มผลิตภาพในอนาคต: เด็กที่มีสุขภาพจิตดีจะเติบโตเป็นแรงงานที่มีประสิทธิภาพและมีความฉลาดทางอารมณ์ (EQ)
• ลดภาระงบประมาณสาธารณสุขในระยะยาว: ป้องกันก่อนเกิดโรคทางจิตเวชที่รุนแรง
• Youth Happiness Index: คะแนนความสุขและความพึงพอใจในชีวิตของนักเรียน
• Reduced Suicide & Self-harm Rates: อัตราการทำร้ายตัวเองและฆ่าตัวตายลดลงอย่างน้อย 50% ในพื้นที่นำร่อง
• School Retention Rate: อัตรานักเรียนที่กลับมาเรียนต่อหลังจากได้รับการเยียวยา
• Stress Level Reduction: การลดลงของระดับความเครียดสะสมที่วัดผ่านระบบ Digital Screening
• การลดความสูญเสียทางเศรษฐกิจที่เกิดจากการเจ็บป่วยทางจิตเวช (Mental Health Costs) ซึ่งปกติทั่วโลกประเมินว่าส่งผลกระทบต่อ GDP ถึง 2-3% จากการขาดงานหรือประสิทธิภาพการเรียน/ทำงานที่ลดลง
• Multiplier 4 เท่า: ทุก 1 บาทที่ลงทุนในการป้องกันสุขภาพจิตเด็ก จะสร้างมูลค่ากลับคืนมาจากการที่เด็กเติบโตไปเป็นแรงงานที่มีคุณภาพ ไม่เป็นภาระสวัสดิการสังคม และลดค่าใช้จ่ายในกระบวนการยุติธรรมเด็กและเยาวชน
• เปลี่ยนระบบสุขภาพไทยจาก "รอให้ป่วยแล้วค่อยรักษา" เป็น "การสร้างภูมิคุ้มกันใจ"
• สร้างวัฒนธรรมใหม่ว่า "การเดินเข้าหาจิตแพทย์หรือนักจิตวิทยาเป็นเรื่องปกติและทันสมัย"
• สร้าง "Safety Net" ที่มั่นคงที่สุดให้กับเยาวชน
• การลงทุนนี้จะให้ผลตอบแทนทางสังคม (SROI) ไม่ต่ำกว่า 7-10 เท่า ในระยะยาว
• โรงเรียนที่สามารถลดอัตราการหลุดออกจากระบบการศึกษา (Dropout) หรือมีคะแนนความสุขนักเรียนเพิ่มขึ้น จะได้รับงบสนับสนุนอุปกรณ์บำบัดเพิ่มเติม

• นักเรียน

• ประมาณการ 3,500 – 5,000 ล้านบาท
• วงเงินรวมปีละ 5,000 ล้านบาท สำหรับการครอบคลุมโรงเรียนมัธยมและอาชีวศึกษาทั่วประเทศ
• 1,500 ล้านบาท สำหรับการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน (CapEx) ปรับปรุงห้อง Healing Centre ในโรงเรียนนำร่อง 1,000 แห่ง (เฉลี่ย 1.5 ลบ./แห่ง)
• 2,000 ล้านบาท สำหรับค่าตอบแทนบุคลากร (OpEx) จ้างนักจิตวิทยาคลินิก/นักสังคมสงเคราะห์ประจำศูนย์ และค่าตอบแทนพิเศษ (On-call)
• 500 ล้านบาท สำหรับระบบดิจิทัลและ Blockchain (IT) พัฒนาแอปพลิเคชัน, ระบบคัดกรอง AI และค่าเช่า Node Blockchain
• 600 ล้านบาท สำหรับการฝึกอบรมและพัฒนา (HRD) หลักสูตร Peer Healer สำหรับนักเรียน และการ Reskill ครูแนะแนวทั่วประเทศ
• 400 ล้านบาท สำหรับกองทุนส่งต่อและเยียวยา (Emergency) ค่ารักษาพยาบาลส่วนเกินในกรณีฉุกเฉิน และการช่วยเหลือเยียวยาครอบครัว
• รัฐสนับสนุนค่ารักษาทั้งหมด

• งบประมาณกระทรวงศึกษาธิการ
• กระทรวงสาธารณสุข: บูรณาการงบสวัสดิการเด็ก
• กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.): สนับสนุนกลุ่มเด็กเปราะบาง
• ภาษีสรรพสามิตสินค้าทำลายสุขภาพ (Sin Tax): เช่น ภาษีบุหรี่/สุรา นำมาใช้เยียวยาสุขภาพจิตเยาวชน
• Private-Public Matching: ดึงเอกชนกลุ่ม Tech & Wellness มาสนับสนุนระบบ Tele-Counselling
• กองทุนอุ่นใจ (สำหรับค่ารักษาทั้งหมดในกรณี "แผลกาย")

• มีการประกันชีวิต
• มีการประกันภัยโรคร้ายแรง
• มีการมอบสิทธิประโยชน์

• คนไทย
• ผู้อยู่ในระบบภาษี

• ภาวะซึมเศร้า ความเครียดเรื้อรัง การลาป่วย และ productivity loss ที่ส่งผลให้เกิดความสูญเสียทางเศรษฐกิจที่มีมูลค่าหลายแสนล้านบาทต่อปี
• การขาดบุคลากรด้านสุขภาพจิตและการตีตราทางสังคม
• สุขภาพจิตของคนทำงานเป็น “ความเสี่ยงเชิงระบบ” ในโลกการทำงานยุคใหม่ที่เต็มไปด้วยความไม่แน่นอน การแข่งขันสูง และความกดดันทางรายได้ ส่งผลให้เกิดภาวะเครียด ซึมเศร้า และความเหนื่อยล้าทางอารมณ์
• ปัญหาสุขภาพจิตเกิดขึ้นจริงในทุกกลุ่มอาชีพ ทุกระดับรายได้ และทุกช่วงวัย
• คนทำงานจำนวนมากไม่สามารถเข้าถึงบริการสุขภาพจิตได้ เพราะค่าบริการสูง เวลาให้บริการไม่สอดคล้องกับเวลางาน และระบบการส่งต่อซับซ้อน
• หากรัฐไม่สร้างความเชื่อมั่นด้านความเป็นส่วนตัว นโยบายสุขภาพจิตจะไม่เกิดผลในทางปฏิบัติ
• การตรวจสุขภาพพื้นฐานที่มีอยู่ในระบบสวัสดิการไทยในปัจจุบันยังจำกัดอยู่ที่ระดับคัดกรองเบื้องต้น ทำให้โรคไม่ติดต่อเรื้อรังและปัญหาสุขภาพจากการทำงานจำนวนมากเริ่มต้นจากสัญญาณเล็ก ๆ ที่ไม่ถูกตรวจพบในระยะแรก
• ต้นทุนที่แท้จริงของปัญหาสุขภาพจิตคือ การลาออกก่อนเวลา การตกงานซ้ำซ้อน และการสูญเสียแรงงานที่มีทักษะ
• บริการปรึกษานักจิตวิทยาในตลาดมีมูลค่า 1,200–3,000 บาทต่อครั้ง และเป็นอุปสรรคสำคัญที่ทำให้คนทำงานจำนวนมากไม่กล้าเข้าระบบ
• คนทำงานอิสระและแรงงานแพลตฟอร์มไม่มี HR ไม่มีสวัสดิการ ไม่มีโครงสร้างดูแล burnout

• การยกระดับสุขภาวะจิตของคนทำงานไทยผ่านระบบการเข้าถึงบริการสุขภาพจิตเชิงป้องกัน การรักษา และการฟื้นฟูอย่างทั่วถึง ภายใต้โครงสร้างสิทธิถ้วนหน้าแบบผสานดิจิทัล
• นโยบายออกแบบให้ใช้งบประมาณแบบควบคุมได้และคุ้มค่าในเชิงโครงสร้าง
• ใช้การรีดีไซน์สิทธิและกลไกการจ่ายเงินแบบ value-based payment แทนการจ่ายตามปริมาณบริการ
• การทำให้คนทำงานเข้าถึงการประเมินสุขภาพจิต การให้คำปรึกษา และการรักษาเบื้องต้นได้ง่าย ราคาต่ำ หรือไม่มีค่าใช้จ่าย
• นโยบายออกแบบให้ใช้โครงสร้างแบบหลายระดับ เริ่มจากการประเมินและให้คำปรึกษาโดยนักจิตวิทยา นักสังคมสงเคราะห์ และผู้ให้การดูแลผ่านระบบดิจิทัล ก่อนส่งต่อจิตแพทย์เฉพาะกรณีที่จำเป็น
• มีมาตรการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลอย่างเข้มงวดตามกฎหมายคุ้มครองข้อมูล
• การสื่อสารสาธารณะเพื่อลด stigma โดยย้ำว่าสุขภาพจิตคือเรื่องปกติของคนทำงานยุคใหม่ ไม่ใช่ความอ่อนแอส่วนบุคคล
• ผสานสิทธิสุขภาพจิตเข้ากับบัตรประชาชน Max ในฐานะ Health & Social Wallet ของประชาชน
• ประชาชนทุกคนจะได้รับสิทธิพื้นฐานด้านสุขภาพจิตอัตโนมัติ ได้แก่ การคัดกรองสุขภาพจิตประจำปี การปรึกษาผู้เชี่ยวชาญออนไลน์หรือออนไซต์ตามโควตาที่กำหนด และการส่งต่อการรักษาในกรณีจำเป็น โดยใช้ระบบ e-Referral และ e-Claim
• เปิดให้ทั้งโรงพยาบาลรัฐ คลินิกเอกชน นักจิตวิทยาอิสระ และแพลตฟอร์มสุขภาพดิจิทัลที่ผ่านการรับรอง เข้าร่วมเป็นผู้ให้บริการในอัตราค่าตอบแทนมาตรฐาน
• ออกแบบกลไกเชิงโครงสร้างเพื่อป้องกัน เยียวยา และฟื้นฟู ปัญหาสุขภาพจิต
• ออกแบบนโยบายให้หลุดออกจากกรอบการสงเคราะห์เฉพาะกลุ่มเปราะบาง และยกระดับสู่สิทธิถ้วนหน้าที่เข้าถึงได้ง่าย โดยไม่สร้างตราบาป ไม่เพิ่มขั้นตอน และไม่ผลักภาระไปให้ครอบครัวหรือนายจ้างเพียงฝ่ายเดียว
• เปลี่ยนมุมมองจากการรักษาเชิงปลายเหตุ ไปสู่การจัดการเชิงป้องกันและดูแลต่อเนื่อง
• ให้ความสำคัญกับ early intervention มากกว่าการทุ่มทรัพยากรไปที่การรักษาเฉพาะกรณีรุนแรง
• ลดอุปสรรคด้านราคา เวลา และสถานที่ ในการเข้าถึงบริการสุขภาพจิต
• นโยบายออกแบบให้บริการสุขภาพจิตเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตการทำงาน ไม่ใช่ภาระเพิ่มเติม
• ใช้เทคโนโลยีเป็นเครื่องมือขยายโอกาส โดยระบบดิจิทัลถูกนำมาใช้เพื่อเชื่อมโยงสิทธิ บริการ และการจ่ายเงินให้รวดเร็ว โปร่งใส และลดต้นทุน แต่ยังคงยึดมนุษย์เป็นศูนย์กลางของการดูแล โดยเฉพาะในกรณีที่ต้องการความเข้าใจเชิงลึกและความไว้วางใจ
• คุ้มครองศักดิ์ศรีและข้อมูลส่วนบุคคล โดยการออกแบบทั้งหมดต้องสอดคล้องกับกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล และหลักจริยธรรมทางการแพทย์อย่างเคร่งครัด
• จัดให้มีระบบคัดกรองสุขภาพจิตเชิงรุกสำหรับคนทำงานทุกคน โดยผสานการคัดกรองเข้ากับบริการสุขภาพประจำปี การประกันสังคม และแพลตฟอร์มดิจิทัลของรัฐ
• ขยายบริการให้คำปรึกษาและดูแลสุขภาพจิตระดับปฐมภูมิอย่างกว้างขวาง ผ่านทั้งช่องทางออนไซต์และออนไลน์
• สำหรับกรณีที่ต้องการการรักษาเชิงคลินิก นโยบายจะใช้ระบบส่งต่อดิจิทัลแบบไร้รอยต่อ เชื่อมระหว่างผู้ให้บริการปฐมภูมิและจิตแพทย์เฉพาะทาง
• กำหนดระยะเวลาการเข้ารับบริการที่ชัดเจน ในการส่งต่อผู้ป่วย
• ควบคุมค่าใช้จ่ายในการรักษาผ่านอัตราชดเชยมาตรฐานที่รัฐกำหนด
• ให้ความสำคัญกับการติดตามและฟื้นฟูสุขภาวะอย่างต่อเนื่อง
• ใช้กลไกการจ่ายเงินแบบผูกกับผลลัพธ์ (outcome-based payment) มากกว่าการจ่ายตามจำนวนครั้งบริการ
• ดำเนินการสื่อสารสาธารณะควบคู่ไปกับนโยบาย โดยเปลี่ยนกรอบการพูดเรื่องสุขภาพจิตจากความอ่อนแอ เป็นเรื่องของทักษะชีวิตและสมรรถนะการทำงานในศตวรรษที่ 21 เพื่อลดการตีตราในสถานที่ทำงาน และสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการขอความช่วยเหลืออย่างไม่ถูกเลือกปฏิบัติ
• ออกแบบโครงสร้างการดำเนินนโยบายให้หลุดออกจากตรรกะรัฐรวมศูนย์แบบโรงพยาบาลเป็นศูนย์กลาง ไปสู่โครงสร้าง “รัฐเป็นผู้จัดสถาปัตยกรรมระบบ” (System Architect) โดยมีบทบาทชัดเจนของแต่ละสถาบัน และเปิดพื้นที่ให้ภาคเอกชนและวิชาชีพเข้ามาเป็นผู้ให้บริการภายใต้กติกากลางเดียวกัน
• กระทรวงสาธารณสุข: ออกแบบกรอบมาตรฐานบริการสุขภาพจิตขั้นต่ำ การรับรองวิชาชีพ การกำหนด clinical pathway และหลักจริยธรรมการดูแลสุขภาพจิต
• สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ: ทำหน้าที่เป็นกลไกการเงินและการจ่ายเงิน โดยออกแบบสิทธิสุขภาพจิตเป็นสิทธิถ้วนหน้าที่ผูกกับบัตรประชาชน Max ใช้ระบบ e-Claim และ outcome-based payment
• สำนักงานประกันสังคม: ผสานสิทธิของผู้ประกันตนเข้ากับระบบเดียวกัน
• กระทรวงแรงงาน: กำหนดแนวปฏิบัติสำหรับสถานประกอบการ เช่น การคุ้มครองแรงงานจากการเลือกปฏิบัติทางสุขภาพจิต การออกแบบเวลางานยืดหยุ่น และการใช้สิทธิด้านสุขภาพจิตโดยไม่กระทบความก้าวหน้าในอาชีพ
• ภาคเอกชนและตลาดบริการ: เข้าร่วมเป็นผู้ให้บริการที่รับชำระผ่านระบบรัฐได้ หากผ่านการรับรองมาตรฐาน
• สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล: สร้างความเชื่อมั่นว่าข้อมูลสุขภาพจิตจะไม่ถูกนำไปใช้ในเชิงเลือกปฏิบัติทางแรงงานหรือการเงิน โดยการแยก “ข้อมูลเพื่อการดูแล” ออกจาก “ข้อมูลเพื่อการบริหารความเสี่ยงของตลาด” อย่างชัดเจน
• จัดสรรงบประมาณเฉลี่ยประมาณ 300–400 บาทต่อคนทำงานต่อปี เพื่อคัดกรอง ให้คำปรึกษา และดูแลเบื้องต้น
• ใช้ DCU (เครดิตสาธารณะ) เป็นตัวเปิดทางให้ประชาชนเข้าถึงการตรวจที่ “ลึกกว่า แต่ไม่ฟุ่มเฟือย” (เช่น ตรวจเลือดเชิงลึก ตรวจระดับไขมัน น้ำตาล และตัวชี้วัดความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับโรคเมตาบอลิกและโรคจากความเครียดเรื้อรัง / ตรวจสุขภาพแรงงานและออฟฟิศซินโดรม)
• ใช้ DCU เป็นตัวกลางทำให้การเข้าถึงการปรึกษานักจิตวิทยาเป็นเรื่องปกติ ไม่ใช่การตัดสินใจที่มีต้นทุนสูงทั้งทางการเงินและจิตใจ
• ประชาชนสามารถเข้าร่วมโปรแกรมดูแลต่อเนื่อง 3–5 ครั้ง โดยใช้ DCU แลก ซึ่งออกแบบมาเพื่อจัดการความเครียด ภาวะหมดไฟ หรือการฟื้นฟูสมรรถนะการทำงานหลังภาวะวิกฤต
• กำหนดเพดาน DCU ต่อคนต่อปี (เริ่มต้น 60 DCU) และเพดานรายหมวด (เช่น 2.1 ไม่เกิน 20 DCU, 2.2 ไม่เกิน 40 DCU)
• รัฐต้องกำหนด “ต้นทุนมาตรฐานต่อแพ็กเกจ” ที่ต่อรองแล้วเพื่อใช้เป็นฐานงบประมาณ
• รัฐตั้ง “งบ DCU ทั้งประเทศ” เป็นเพดานรวมก่อน แล้วจ่ายสิทธิแบบไดนามิกตามการใช้งานจริง โดยทำให้ DCU เป็นหน่วยสิทธิที่ต้องอยู่ใต้เพดานงบรวม ไม่ใช่หน่วยเงินที่แลกได้ไม่จำกัด
• กำหนดว่าในปีแรกให้เปิดใช้งบหมวด DCU เฉพาะกลุ่มก่อน เช่นคนทำงานในระบบประกันสังคมและกลุ่มนอกระบบที่สมัครใจเข้าระบบสุขภาวะ
• กำหนด “เพดาน DCU ใช้งานได้จริง” ต่ำกว่าเพดานสะสม เช่นสะสมได้ 60 DCU แต่ใช้ได้สูงสุด 30 DCU ในปีแรก และขยายเป็น 45–60 DCU เมื่อระบบข้อมูลและกำลังผู้ให้บริการนิ่งแล้ว
• จัดสรรโปรแกรม 20 DCU ให้เฉพาะกลุ่มที่ผ่านการคัดกรองว่ามีความเสี่ยง burnout/ภาวะซึมเศร้าระดับที่ต้องดูแลต่อเนื่อง
• ออกแบบหมวด 2.3 ฟื้นฟูทักษะและกลับเข้าสู่ตลาดแรงงาน (Return-to-Work & Reskill) โดย DCU จะถูกใช้แลก “แพ็กเกจกลับสู่การทำงาน” ที่รวมการประเมินสมรรถนะการทำงานหลังภาวะเครียด/หมดไฟ การโค้ชปรับรูปแบบการทำงาน และการเรียนระยะสั้นแบบ micro-credential
• ออกแบบหมวด 2.4 สุขภาวะผู้ประกอบอาชีพอิสระและแรงงานแพลตฟอร์ม (Gig & Self-Employed Wellness) โดย DCU ควรถูกออกแบบให้แลกได้ทั้งบริการสุขภาพจิตแบบยืดหยุ่นนอกเวลางาน แพ็กเกจการจัดการความเครียดสำหรับผู้ประกอบการ และบริการคัดกรองความเสี่ยงที่สัมพันธ์กับรูปแบบงาน พร้อมสิทธิ “การพักฟื้นเชิงอาชีพ”
• รัฐสามารถเปิดโมเดล co-funding โดยให้แพลตฟอร์มขนาดใหญ่หรือบริษัทที่มีแรงงานอิสระจำนวนมากร่วมสมทบ DCU เพิ่มให้แรงงานของตนแบบสมัครใจ แลกกับการได้รับตรารับรองด้านแรงงานและสุขภาวะในกรอบ ESG และลดความเสี่ยงด้านชื่อเสียงและกฎหมายแรงงานในอนาคต

• ลดอัตราการเจ็บป่วยเรื้อรัง
• ลดการใช้ยาที่ไม่จำเป็น
• ลดอุบัติเหตุจากความเครียด
• เพิ่มประสิทธิภาพแรงงานในภาพรวม
• เพิ่มผลิตภาพแรงงาน
• เพิ่มอัตราการคงอยู่ในงาน
• ลดภาระงบประมาณด้านการรักษาในระยะยาว
• ลดภาระเอกสาร ลดเวลา และลดต้นทุน ในการเข้าถึงบริการสุขภาพจิต
• เกิดการแข่งขันด้านคุณภาพ ไม่ใช่การแข่งขันด้านราคา
• ขยาย capacity ของผู้ให้บริการสุขภาพจิตได้รวดเร็วโดยไม่ต้องรอการเพิ่มตำแหน่งข้าราชการ
• การออกแบบทั้งหมดต้องสอดคล้องกับกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล และหลักจริยธรรมทางการแพทย์อย่างเคร่งครัด เพื่อให้นโยบายเกิดผลในทางปฏิบัติ
• ผลการคัดกรองจะถูกแปลงเป็นสิทธิการเข้าถึงบริการในระดับที่เหมาะสมโดยอัตโนมัติ ลดการตัดสินใจแบบดุลพินิจของเจ้าหน้าที่ และลดความลังเลของประชาชนในการขอความช่วยเหลือ
• ลดแรงกดดันต่อโรงพยาบาล ลดคิวรอ และทำให้การดูแลสุขภาพจิตกลายเป็นเรื่องปกติในชีวิตประจำวัน
• การส่งต่อผู้ป่วยจะอิงข้อมูลการประเมินจริง ไม่ใช่การคาดเดา
• ลดความเสี่ยงที่ผู้ป่วยจะหลุดออกจากระบบระหว่างทาง
• ประชาชนไม่ต้องแบกรับภาระทางการเงินเกินสมควร
• ระบบจะมีการติดตามผลหลังการรับบริการ ประเมินการกลับเข้าสู่การทำงาน ความสามารถในการใช้ชีวิต และความเสี่ยงในการกลับมาเป็นซ้ำ
• จูงใจผู้ให้บริการให้เน้นคุณภาพการดูแลจริง
• ลดแรงจูงใจในการให้บริการเกินจำเป็น
• ควบคุมงบประมาณในระยะยาว
• ลดการตีตราในสถานที่ทำงาน และสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการขอความช่วยเหลืออย่างไม่ถูกเลือกปฏิบัติ
• รัฐเป็นผู้กำหนดมาตรฐานเดียวที่ทุกผู้ให้บริการต้องยึดร่วมกัน
• ลดแรงจูงใจเชิงปริมาณ และควบคุมต้นทุนในระยะยาว ของสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ
• ไม่ให้เกิดการซ้ำซ้อนของสิทธิ
• ทำให้แรงงานทุกกลุ่มอยู่ใน ecosystem เดียว
• ภาคเอกชนเปลี่ยนบทบาทจากผู้ขายบริการราคาแพง ให้กลายเป็นผู้ร่วมสร้างสาธารณประโยชน์ โดยมีรายได้ที่มั่นคงและคาดการณ์ได้
• สร้างความเชื่อมั่นว่าข้อมูลสุขภาพจิตจะไม่ถูกนำไปใช้ในเชิงเลือกปฏิบัติทางแรงงานหรือการเงิน
• ต้นทุนสุทธิของรัฐเหลือเพียง 600 ล้านบาทในปีเดียว และมีแนวโน้มเป็นบวกในปีถัดไป
• คนทำงานที่ได้รับการดูแลสุขภาพจิตอย่างต่อเนื่องมีแนวโน้มลดวันลาป่วย เพิ่มสมาธิในการทำงาน และคงอยู่ในตลาดแรงงานได้นานขึ้น ซึ่งแปลตรงตัวเป็นรายได้ที่มั่นคงขึ้นและภาระครอบครัวที่ลดลง
• การลงทุนด้านสุขภาพจิตในสถานที่ทำงานให้ผลตอบแทนเฉลี่ย 3–5 เท่าของเงินที่ลงทุน ผ่านการลดต้นทุนการสรรหาพนักงานใหม่ ลดอัตราการลาออก และเพิ่มประสิทธิภาพทีมงาน
• ลด productivity loss ได้ร้อยละ 1 ของ GDP แรงงาน ซึ่งเทียบเท่ามูลค่าหลายหมื่นล้านบาทต่อปี
• ลดภาระระบบสาธารณสุขปลายทาง
• ลดค่าใช้จ่ายในการรักษาโรคเรื้อรังที่มีความสัมพันธ์กับความเครียด เช่น โรคหัวใจ ความดันโลหิตสูง และการใช้สารเสพติด
• นโยบายนี้มีลักษณะ “ลงทุนวันนี้ ประหยัดงบพรุ่งนี้”
• ผลตอบแทนทางเศรษฐกิจโดยตรงและโดยอ้อมอยู่ที่อย่างน้อย 2 เท่าของงบลงทุน ทำให้นโยบายเป็นหนึ่งในนโยบายสังคมที่ให้ผลตอบแทนสูงที่สุดเมื่อเทียบกับงบประมาณที่ใช้
• สุขภาพจิตกลายเป็น “สมรรถนะการแข่งขัน” ของแรงงานและองค์กร
• บริษัทที่สนับสนุนให้พนักงานใช้สิทธิสุขภาพจิตอย่างเป็นระบบ จะสามารถสะท้อนความรับผิดชอบต่อแรงงาน ลดความเสี่ยงด้านกฎหมายแรงงาน และเพิ่มความน่าเชื่อถือในสายตานักลงทุนและคู่ค้าระหว่างประเทศ
• แรงงานนอกระบบ ฟรีแลนซ์ และแรงงานแพลตฟอร์ม เข้าถึงการดูแลสุขภาพจิตโดยไม่ต้องพึ่งนายจ้างแบบดั้งเดิม เป็นการปรับระบบสวัสดิการให้ทันกับโครงสร้างงานที่เปลี่ยนไป
• สุขภาพจิตที่ดีของแรงงานจะกลายเป็น “ทุนที่จับต้องได้” ของประเทศ เป็นฐานให้ไทยสามารถแข่งขันในเศรษฐกิจที่ใช้ความคิด นวัตกรรม และความยืดหยุ่น มากกว่าการแข่งขันด้วยต้นทุนแรงงานต่ำ
• บริการสุขภาพบางประเภทที่มีต้นทุนตลาดสูง จะถูกจัดหาได้ด้วยต้นทุนจริงที่ต่ำกว่ามาก เมื่อรัฐรวมอำนาจซื้อและต่อรองแบบเหมาจ่าย
• การตรวจพบความเสี่ยงตั้งแต่ระยะต้น ลดภาระค่ารักษาในอนาคตที่สูงกว่าหลายเท่า
• ลดการเจ็บป่วยเรื้อรัง ลดการลาป่วย และลดการสูญเสียประสิทธิภาพแรงงานที่มักถูกมองไม่เห็นในงบประมาณรัฐ
• การใช้ DCU เป็นตัวกลางทำให้การเข้าถึงบริการปรึกษาจิตวิทยากลายเป็นเรื่องปกติ ไม่ใช่การตัดสินใจที่มีต้นทุนสูงทั้งทางการเงินและจิตใจ
• การให้สิทธิผ่าน DCU คือการลงทุนเพื่อรักษาแรงงานไว้ในระบบ ลดอัตราการลาออก และลดต้นทุนการสรรหาแรงงานใหม่ที่สูงกว่าค่าดูแลหลายเท่า
• ลด shock งบประมาณ ลดคิว และลดแรงจูงใจให้เกิดการแลกแบบถล่มระบบในช่วงเปิดตัว
• ลดวันลาป่วยเฉลี่ยได้ 0.5–1.0 วันต่อคนต่อปี ในคนทำงานที่เข้าร่วมบริการสุขภาพจิตอย่างมีโครงสร้าง
• ลดความเสี่ยงการลาออกอย่างมีนัยสำคัญในกลุ่มที่มีภาวะเครียด/หมดไฟ
• ผลประหยัดจากการลดการลาออกต่อผู้เข้าร่วมหนึ่งคนต่อปีเท่ากับ 540 บาท (เมื่อลดได้ 2 จุดเปอร์เซ็นต์)
• ผลประหยัดจากการลดการลาออกต่อผู้เข้าร่วมหนึ่งคนต่อปีเท่ากับ 1,350 บาท (เมื่อลดได้ 5 จุดเปอร์เซ็นต์)
• ผลประหยัดจากลดวันลาป่วย 900–1,800 บาท
• ผลประหยัดรวมจากการลดลาออกและลาป่วยได้ 2,250–3,150 บาทต่อคนต่อปี ซึ่งเทียบเท่าหรือสูงกว่าต้นทุนโปรแกรม 2,800 บาท (สำหรับกลุ่มเสี่ยง)
• ต้นทุนสุทธิของรัฐเหลือเพียง 600 ล้านบาทในปีเดียว และมีแนวโน้มเป็นบวกในปีถัดไป
• ROI เชิงระบบเห็นเร็วผ่านการลดภาวะเสี่ยงและลดการลาป่วยเรื้อรัง โดยเฉพาะกลุ่มคนทำงานออฟฟิศที่มีปัญหากล้ามเนื้อและอาการปวดเรื้อรัง ซึ่งกระทบผลิตภาพแบบสะสม
• DCU ไม่ใช่แต้มสวัสดิการ แต่เป็นทุนมนุษย์เชิงเศรษฐกิจ
• บริษัทเอกชนสามารถนับเป็นการลงทุนด้าน Social และ Human Capital Development ได้โดยไม่ต้องสร้างระบบใหม่เอง
• แรงงานนอกระบบ ฟรีแลนซ์ และแรงงานแพลตฟอร์ม เข้าถึงบริการสุขภาพจิตแบบยืดหยุ่นนอกเวลางาน แพ็กเกจการจัดการความเครียดสำหรับผู้ประกอบการ และบริการคัดกรองความเสี่ยงที่สัมพันธ์กับรูปแบบงาน พร้อมสิทธิ “การพักฟื้นเชิงอาชีพ”
• รัฐทำหน้าที่เป็นผู้กำหนดมาตรฐานและกลไกตรวจสอบความเป็นส่วนตัว ไม่ให้บริษัทใช้ข้อมูลสุขภาพจิตเพื่อคัดคนหรือกดราคาแรงงาน

• กลุ่มเป้าหมายคนทำงานในระบบและนอกระบบ

• วงเงินรวมเฉลี่ยประมาณ 12,000–15,000 ล้านบาทต่อปี
• รัฐจัดสรรงบประมาณเฉลี่ยประมาณ 300–400 บาทต่อคนทำงานต่อปี เพื่อคัดกรอง ให้คำปรึกษา และดูแลเบื้องต้น
• งบรวมราว 12,000–15,000 ล้านบาทต่อปี (จากการจัดสรร 300-400 บาท/คน/ปี)
• การตรวจเลือดเชิงลึกในตลาดเอกชนมีราคาประมาณ 1,500–3,000 บาทต่อครั้ง
• การตรวจสุขภาพแรงงานและออฟฟิศซินโดรมมีมูลค่าเชิงตลาดใกล้เคียงกับการตรวจเชิงลึกเอกชน
• การปรึกษานักจิตวิทยา 1 ครั้งในตลาดมีมูลค่า 1,200–3,000 บาทต่อครั้ง
• โปรแกรมดูแลต่อเนื่อง 3–5 ครั้งหากปล่อยให้เป็นบริการตลาดล้วน มักเข้าถึงได้เฉพาะกลุ่มรายได้สูง
• ต้นทุนจริงต่อหัวสำหรับการตรวจ Beyond Basic เมื่อรัฐต่อรองจะต่ำกว่าราคาตลาดอย่างมีนัยสำคัญ
• ต้นทุนการทดแทนพนักงานหนึ่งคนเท่ากับ 1.5 เดือนของเงินเดือน (27,000 บาท)
• หากอัตราการใช้งานเฉลี่ยเท่ากับ 12 DCU ต่อคนต่อปี และต้นทุนที่รัฐต่อรองเฉลี่ยคิดเป็น 80–110 บาทต่อ 1 DCU ในเชิงงบประมาณรวม งบจะอยู่ราว 38–53 พันล้านบาทต่อปี ซึ่งถือว่าสูงเกินไปสำหรับการเริ่มต้นถ้าปล่อยให้ DCU เป็น “เงินแท้” ที่ไหลง่าย
• สำหรับ 2.1 Beyond Basic ที่แลก 10 DCU หากตลาดอยู่ 1,500–3,000 บาทต่อครั้ง รัฐที่รวมอำนาจซื้อระดับประเทศมักกดลงมาอยู่ราว 600–900 บาทต่อครั้งได้
• สำหรับการตรวจสุขภาพแรงงาน/ออฟฟิศซินโดรมที่แลก 20 DCU หากราคาตลาดอยู่ในกรอบเดียวกัน รัฐอาจตั้งกรอบต้นทุนเหมาจ่ายราว 900–1,400 บาทต่อครั้งตามองค์ประกอบบริการที่กำหนดมาตรฐาน
• สำหรับ 2.2 สุขภาพจิต การปรึกษานักจิตวิทยา 1 ครั้งที่แลก 10 DCU หากราคาตลาด 1,200–3,000 บาท รัฐสามารถทำให้เป็นแพ็กเกจมาตรฐานราว 700–1,000 บาทต่อครั้ง
• โปรแกรมดูแลต่อเนื่อง 3–5 ครั้งที่แลก 20 DCU รัฐควรต่อรองเป็น “แพ็กเกจผลลัพธ์” และตั้งกรอบต้นทุนเหมาจ่ายราว 2,200–3,200 บาทต่อชุด
• หากตั้งเป้าในปีแรกให้เข้าถึงโปรแกรมต่อเนื่อง 3–5 ครั้งจำนวน 2 ล้านคน ที่ต้นทุนเหมาจ่าย 2,800 บาท จะใช้งบ 5,600 ล้านบาท
• ต้นทุนสุทธิของรัฐเหลือเพียง 600 ล้านบาทในปีเดียว

• การบูรณาการกองทุนเดิมและงบที่มีอยู่แล้ว ได้แก่
• • กองทุนหลักประกันสุขภาพแห่งชาติในส่วนบริการสุขภาพจิต
• • กองทุนประกันสังคมในหมวดการส่งเสริมสุขภาพแรงงาน
• • งบส่งเสริมป้องกันโรคของกระทรวงสาธารณสุข
• • การจัดสรรงบจากกองทุนสุขภาพดิจิทัล
• ไม่จำเป็นต้องขึ้นภาษีใหม่
• การรีดีไซน์สิทธิและกลไกการจ่ายเงินแบบ value-based payment แทนการจ่ายตามปริมาณบริการ
• โมเดล co-funding โดยให้แพลตฟอร์มขนาดใหญ่หรือบริษัทที่มีแรงงานอิสระจำนวนมากร่วมสมทบ DCU เพิ่มให้แรงงานของตนแบบสมัครใจ

• ความแออัดและเวลารอคอยในระบบสาธารณสุข
• ปัญหาคิวนาน ในโรงพยาบาลรัฐ
• ความแออัดของระบบบริการสุขภาพซึ่งเป็นปัญหาเรื้อรังของประเทศไทย
• ความสูญเสียทางเศรษฐกิจ คุณภาพชีวิตแรงงาน และความไม่เป็นธรรมในการเข้าถึงบริการสาธารณสุขระหว่างกลุ่มรายได้และพื้นที่
• การจัดสรรทรัพยากรที่ไม่สอดคล้องกับพฤติกรรมการใช้บริการจริง โครงสร้างแรงจูงใจที่บิดเบี้ยว และการใช้ศักยภาพของภาคเอกชนและเทคโนโลยีต่ำกว่าที่ควรจะเป็น ซึ่งเป็นสาเหตุของปัญหาคิวนาน
• ผู้ป่วยจำนวนมากที่ต้องรอคิวนานในโรงพยาบาลรัฐมิได้เป็นผู้ป่วยวิกฤตหรือโรคซับซ้อน แต่เป็นกลุ่มโรคทั่วไป โรคเรื้อรังที่อาการคงที่ หรือการติดตามผลซ้ำ ๆ ซึ่งสามารถดูแลได้ในระบบปฐมภูมิ คลินิกชุมชน หรือผ่านแพทย์ทางไกล
• ความล้มเหลวเชิงโครงสร้าง ของระบบสุขภาพไทย ที่ไม่สามารถปรับโครงสร้างการให้บริการให้สอดคล้องกับพฤติกรรมการใช้บริการจริงของประชาชน
• โรงพยาบาลรัฐ โดยเฉพาะโรงพยาบาลศูนย์และโรงพยาบาลจังหวัด กลายเป็นจุดรวมของผู้ป่วยทุกระดับ ตั้งแต่โรคเล็กน้อยจนถึงโรคซับซ้อนขั้นวิกฤต
• ทรัพยากรทางการแพทย์ระดับสูงถูกใช้กับผู้ป่วยที่ไม่จำเป็น
• ระบบแรงจูงใจของหน่วยบริการยังเน้นปริมาณผู้ป่วย มากกว่าผลลัพธ์ด้านสุขภาพ
• เทคโนโลยีดิจิทัลและศักยภาพของภาคเอกชนยังถูกใช้ต่ำกว่าที่ควรจะเป็นอย่างมาก
• การใช้แพทย์กับการตรวจที่ไม่จำเป็นต้องพบตัวจริงคือความสูญเปล่าเชิงระบบ

• ปฏิรูประบบการเข้าถึงบริการทางการแพทย์ โดย เพิ่มมาตรการการเข้าถึงการแพทย์เพื่อลดปัญหาคิวนาน
• เปลี่ยนมุมมองจากการขยายกำลังการผลิตแบบตั้งรับ ไปสู่การออกแบบระบบที่ลดความจำเป็นในการเข้าคิวตั้งแต่ต้นทาง
• จัดระดับบริการทางการแพทย์อย่างชัดเจนผ่านระบบคัดกรองและส่งต่อแบบอัจฉริยะ
• ลงทุนในระบบ Triage ดิจิทัลที่เชื่อมโยงข้อมูลสุขภาพส่วนบุคคล ประวัติการรักษา และแนวทางเวชปฏิบัติมาตรฐาน
• สร้างเครือข่ายบริการสุขภาพแบบผสมผสานระหว่างภาครัฐและเอกชนภายใต้การกำกับของรัฐอย่างเข้มข้น
• เปลี่ยนบทบาทรัฐจากผู้ให้บริการรายเดียว ไปสู่ผู้จัดการระบบบริการสุขภาพทั้งระบบ
• เปิดให้โรงพยาบาลและคลินิกเอกชนที่ผ่านการรับรองมาตรฐานสามารถเข้าร่วมเป็นผู้ให้บริการในระบบหลักประกันสุขภาพในกรณีที่เป็นบริการพื้นฐานหรือการดูแลต่อเนื่อง
• รัฐทำหน้าที่ต่อรองราคาแบบเหมาจ่ายและกำหนดเพดานต้นทุนอย่างโปร่งใส
• ใช้เทคโนโลยีแพทย์ทางไกลเป็นบริการปกติของระบบ
• บูรณาการ Telemedicine เข้ากับสิทธิการรักษาทุกระบบ โดยเฉพาะในกลุ่มโรคที่ไม่จำเป็นต้องตรวจร่างกายเชิงลึกทุกครั้ง
• ปรับโครงสร้างแรงจูงใจของบุคลากรทางการแพทย์และหน่วยบริการ โดยเปลี่ยนจากการวัดผลตามปริมาณผู้ป่วยที่เข้ารับบริการ ไปสู่การวัดผลตามประสิทธิภาพการดูแลและผลลัพธ์ด้านสุขภาพ
• ยกระดับคลินิกชุมชน โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล และศูนย์สุขภาพเมือง ให้เป็นด่านหน้าอย่างแท้จริง ทั้งในแง่ศักยภาพบุคลากร อุปกรณ์ และอำนาจการตัดสินใจ
• เน้นความโปร่งใสและการใช้ข้อมูลเป็นฐาน โดยการสร้าง ระบบข้อมูลคิวกลางระดับประเทศ ที่สามารถ แสดงเวลารอคอยโดยประมาณของแต่ละหน่วยบริการแบบเรียลไทม์
• เปลี่ยนฐานคิดของระบบ จากระบบที่ให้ประชาชน “เข้าคิวเพื่อเข้าถึงแพทย์” ไปสู่ระบบที่ทำให้ “ประชาชนเข้าถึงการแพทย์ได้โดยไม่ต้องเข้าคิวโดยไม่จำเป็น”
• ออกแบบระบบคัดกรองและจัดเส้นทางผู้ป่วยตั้งแต่ต้นทาง โดยการ พัฒนาระบบคัดกรองผู้ป่วยเชิงรุก (Proactive Triage System) โดยใช้ข้อมูลสุขภาพเป็นฐาน
• ลงทุนในระดับปฐมภูมิเป็นยุทธศาสตร์หลักในการลดคิวนาน
• กำหนดให้แพทย์ทางไกลเป็นส่วนหนึ่งของสิทธิการรักษา ไม่ใช่โครงการนำร่องหรือมาตรการเฉพาะกิจ
• เปิดให้เอกชนรับเคส กลุ่ม A (โรคทั่วไป อาการไม่ซับซ้อน) และ B (โรคเรื้อรัง อาการคงที่) เท่านั้น
• รัฐกำหนด มาตรฐานบริการ และ ราคากลางแบบเหมาจ่าย
• ใช้ข้อมูลจาก National Queue Dashboard เพื่อ:
• กระจายผู้ป่วยอัตโนมัติ
• วางแผนกำลังคน
• ปรับนโยบายเชิงพื้นที่
• ออกแบบสิทธิและประสบการณ์ประชาชน ตามหลัก Citizen-Centered Design และ One Entry – Multiple Paths โดย ระบบจัดเส้นทางอัตโนมัติ
• จัดให้มีการทำงานแบบ ดิจิทัลทั้งหมดสำหรับ การส่งต่อ นัดหมาย ประวัติ
• ใช้ 4 มิติการประเมิน ผู้ป่วยใน การคัดกรองเชิงลึก:
• ความเร่งด่วนทางการแพทย์
• ความซับซ้อนของโรค
• ความถี่การใช้บริการ
• ความเสี่ยงในอนาคต
• ระบบจัดลำดับแบบ Risk-Based ไม่ใช่ First-Come
• กำหนดสัดส่วนขั้นต่ำ OPD บางสาขา ≥ 30–40% ต้องเป็น Telemedicine
• แยก Slot แพทย์ Online Clinic Onsite Clinic
• พัฒนาให้ ปฐมภูมิสามารถ:
• ปรับยา
• นัดติดตาม
• สั่งตรวจพื้นฐาน
• มี Budget Pool ของตนเอง
• เชื่อมเวชระเบียนกับโรงพยาบาลแม่ข่าย
• เปิดข้อมูลสัญญา ราคา คุณภาพ Outcome เพื่อ กันข้อครหา
• แยก Data Governance ออกจากการเมือง และ มี Audit ภายนอก เพื่อให้ ประชาชนตรวจสอบได้
• ปรับการทำงานให้ แพทย์ไม่ถูกบังคับ “ตรวจเร็วขึ้น” แต่ถูกจัดงานให้ “ตรงระดับความเชี่ยวชาญ”
• จัดทำ Career Track สำหรับ Tele-doctor
• ดำเนินการ Pilot เมืองใหญ่ เปิด Telemedicine เต็มรูปแบบ ในปีที่ 1
• ดำเนินการ ขยายปฐมภูมิ เชื่อมเอกชน ในปีที่ 2
• ดำเนินการ ใช้ระบบคิวกลางทั่วประเทศ ในปีที่ 3

• ลดความแออัดและเวลารอคอยในระบบสาธารณสุข
• ลดปัญหาคิวนาน
• ลดภาระโรงพยาบาลศูนย์และโรงพยาบาลจังหวัดซึ่งควรทำหน้าที่ดูแลผู้ป่วยซับซ้อนเป็นหลัก
• ผู้ป่วยสามารถเลือกสถานพยาบาลที่ใกล้และสะดวกได้โดยไม่ต้องรอคิวนาน
• งบประมาณรัฐไม่เพิ่มขึ้นอย่างไร้การควบคุม
• ต้นทุนต่อครั้งถูกกำหนดล่วงหน้าและแข่งขันได้จริง
• ลดจำนวนผู้มาโรงพยาบาลในแต่ละวันได้อย่างมีนัยสำคัญ
• ลดเวลารอคอยของผู้ป่วยที่จำเป็นต้องมาพบแพทย์จริง
• ลดต้นทุนแฝงของประชาชน เช่น ค่าเดินทาง การลางาน และความแออัดในเมืองใหญ่
• ลดการกลับมารักษาซ้ำ ลดภาวะแทรกซ้อน และดูแลผู้ป่วยเรื้อรังได้อย่างมีเสถียรภาพ
• ลดคิวในระยะยาวอย่างยั่งยืน
• ผู้ป่วยจะไม่จำเป็นต้องไหลเข้าสู่โรงพยาบาลใหญ่โดยอัตโนมัติ
• ลดความแออัดและต้นทุนการรักษาระยะยาว
• ผู้ป่วยและระบบส่งต่อสามารถตัดสินใจได้อย่างมีเหตุผล ลดการกระจุกตัวโดยไม่จำเป็น
• รัฐเห็นจุดคอขวดจริงของระบบ แยกแยะได้ว่าคิวยาวเกิดจากขาดบุคลากร ขาดเครื่องมือ หรือเกิดจากการจัดการที่ไม่มีประสิทธิภาพ
• คิวยาวจะลดลงโดยอัตโนมัติ
• คุณภาพการรักษาจะดีขึ้น
• ระบบสาธารณสุขจะกลับมาทำหน้าที่คุ้มครองสุขภาพของประชาชนอย่างมีศักดิ์ศรีและยั่งยืน
• ลดเวลารอคอยเฉลี่ยของผู้ป่วยในโรงพยาบาลรัฐอย่างเป็นรูปธรรม
• เพิ่มความสามารถในการเข้าถึงบริการสุขภาพที่เหมาะสมตามระดับความรุนแรงของโรค
• ลดความแออัดของโรงพยาบาลศูนย์
• ยกระดับบทบาทบริการปฐมภูมิ
• ใช้ทรัพยากรทั้งรัฐ เอกชน และเทคโนโลยีให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุดภายใต้งบประมาณที่ควบคุมได้
• ช่วยตัดวงจรการไหลเข้าสู่โรงพยาบาลใหญ่โดยอัตโนมัติ
• เปลี่ยนการใช้โรงพยาบาลศูนย์ให้เป็นทรัพยากรเฉพาะสำหรับผู้ป่วยซับซ้อนจริง
• ลดคิวนานที่เกิดจากการปะปนของผู้ป่วยทุกระดับในสถานที่เดียว
• ดูแลโรคทั่วไปและโรคเรื้อรังได้อย่างครบวงจร โดยปฐมภูมิ
• เปลี่ยนพฤติกรรมประชาชนจากการมุ่งหน้าเข้าโรงพยาบาลใหญ่ ไปสู่การรับบริการใกล้บ้าน
• ลดต้นทุนการเดินทาง ลดเวลาสูญเสียของแรงงาน และลดความแออัดของระบบส่วนกลางอย่างยั่งยืน
• ลดจำนวนผู้มาโรงพยาบาลต่อวัน
• เพิ่มเวลาที่แพทย์สามารถดูแลผู้ป่วยซับซ้อน
• ลดคิวนานโดยไม่ต้องเพิ่มจำนวนบุคลากรในอัตราส่วนเดียวกัน
• รัฐสามารถควบคุมงบประมาณได้ดีกว่าการขยายกำลังผลิตภาครัฐเพียงฝ่ายเดียว
• หน่วยบริการที่สามารถดูแลผู้ป่วยได้อย่างมีประสิทธิภาพ ลดการใช้ทรัพยากรเกินจำเป็น และลดภาระระบบส่วนกลาง ควรได้รับแรงจูงใจเชิงงบประมาณและการบริหาร
• เปลี่ยนระบบจากการแข่งขันด้วยปริมาณ ไปสู่การแข่งขันด้วยคุณภาพและประสิทธิภาพ
• ประชาชนตัดสินใจได้อย่างมีเหตุผล ลดการแห่เข้าโรงพยาบาลบางแห่งโดยไม่จำเป็น
• ระบบส่งต่อทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ
• รัฐมองเห็นคอขวดที่แท้จริงของระบบ แยกแยะปัญหาการขาดแคลนบุคลากร ปัญหาการจัดการ หรือปัญหาการไหลของผู้ป่วย และสามารถแก้ไขได้ตรงจุด
• เงินลงทุนดังกล่าวสามารถ ชดเชยได้ด้วยการลดต้นทุนจากความแออัด การรักษาซ้ำซ้อน และการใช้ทรัพยากรเกินจำเป็น
• ลดต้นทุนแฝงของประชาชน
• เพิ่มผลิตภาพแรงงาน
• ลดความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงบริการสุขภาพ
• หาก แพทย์ 1 คนตรวจผู้ป่วย onsite ได้ 20 คน/วัน เมื่อเปลี่ยน 30–40% เป็นออนไลน์ แพทย์คนเดิมดูแลผู้ป่วยได้ 26–28 คน/วัน
• หากลงทุนในปฐมภูมิ 1 บาท ลดค่าใช้จ่ายตติยภูมิได้ 3–5 บาท
• อัตราการควบคุมโรคเรื้อรัง สูงขึ้น
• อัตราการส่งต่อที่ “จำเป็นจริง” ลดลง
• อัตราผู้ป่วยไม่กลับมาซ้ำ ลดลง
• ลดคิวทันที
• กระจายผู้ป่วยออกจากจุดคอขวด
• ลดเวลารอเฉลี่ยในโรงพยาบาลรัฐ OPD ลดลงไม่น้อยกว่า 30–50%
• เคสเฉพาะทางลดเวลารอพบแพทย์ ≥ 40%
• ลดสัดส่วนผู้ป่วยที่ “เข้าโรงพยาบาลศูนย์โดยไม่จำเป็น” จากฐานปัจจุบัน ~60–70% เหลือไม่เกิน 30–40%
• เพิ่มสัดส่วนบริการนอกโรงพยาบาลศูนย์ ปฐมภูมิ + Telemedicine + เอกชน ≥ 60%
• ผู้ป่วยเรื้อรังที่ควบคุมดี ถูก “ดึงออก” จากคิวหลักอัตโนมัติ
• ผู้ป่วยเสี่ยงสูง ถูก “ล็อกสิทธิพบแพทย์เร็ว” ทันที
• ลด Burnout ของบุคลากร
• เพิ่ม Productivity ของบุคลากร โดยไม่เพิ่มชั่วโมงงาน
• คืนเวลาชีวิตให้ประชาชน
• คืนศักดิ์ศรีให้แพทย์
• คืนประสิทธิภาพให้รัฐ

• บุคลากรทางการแพทย์และหน่วยบริการ
• ผู้ป่วยกลุ่ม A (โรคทั่วไป อาการไม่ซับซ้อน)
• ผู้ป่วยกลุ่ม B (โรคเรื้อรัง อาการคงที่)
• ผู้ป่วยกลุ่ม C (โรคซับซ้อน ต้องใช้ผู้เชี่ยวชาญ)
• ผู้ป่วยกลุ่ม D (ฉุกเฉิน)

• ลดเวลารอเฉลี่ยในโรงพยาบาลรัฐ OPD ลดลงไม่น้อยกว่า 30–50% ภายใน 2 ปี
• Pilot เมืองใหญ่ เปิด Telemedicine เต็มรูปแบบ ในปีที่ 1
• ขยายปฐมภูมิ เชื่อมเอกชน ในปีที่ 2
• ใช้ระบบคิวกลางทั่วประเทศ ในปีที่ 3

• งบประมาณรัฐ (ควบคุมได้)
• เงินเดิม (ตามหลัก Zero-Expansion Budget)
• การลดต้นทุนจากความแออัด การรักษาซ้ำซ้อน และการใช้ทรัพยากรเกินจำเป็น

• โรคอุบัติใหม่

• มุ่งเน้นให้ประชาชนคนไทยเขาถึงบริการทางสาธารณสุข
• สร้างสุขภาวะที่ดี
• ส่งเสริมการสร้างนวัตกรรม
• ส่งเสริมการรักษา
• ส่งเสริมการผลิตตัวยา
• ส่งเสริมการผลิตเครื่องมือ การแพทย์ของไทย
• จัดการกับโรคอุบัติใหม่

• ประชาชนคนไทยเขาถึงบริการทางสาธารณสุข
• สุขภาวะที่ดี
• บริการทางสาธารณสุขมีคุณภาพทั่วถึง
• บริการทางสาธารณสุขมีความสะดวกรวดเร็ว

• ประชาชน